دا د انسانی ژوند د لوی سفر پیل دی. دا په دې سره پیل کیږي چې انسانی نسل ته داسې طاقت ورکول کیږي تاکې دی په ځمکه کې ځای ونیسي. دلته اشاره یو داسې مطلق حقیقت ته ده چې د انسان د پیدایښت څخه مخکې وه.

This is the starting point of the great journey of human life. It begins by giving the human race power so that it can settle on earth. Here the reference is to an absolute fact that precedes the creation of mankind.

«مونږ تاسو ته په ځمکه کې ځای ورکړی او تاسو ته په هغې کې د ژوند وسایل پیدا کړي دي، خو ډېر لږ شکر کوئ.» (آیت ۱۰) هغه ذات چې ځمکه او انسان دواړه پیدا کړي دي، همغه دی چې د انسان ټولنې ته دا امکان ورکړی چې په ځمکه کې ځان قایم کړي. هم هغه ځمکې ته خپلې ځانګړتیاوې او صفتونه ورکړي دي او دا ټول توازنونه یې ټاکلي دي چې د انسانانو ژوند پرمختګ وکړي او هغوئ ته رزق او نور د ژوند وسایل برابر شي.

“We have established you firmly on earth and We have provided you there with means of livelihood. How seldom are you grateful.” (Verse 10) The Creator of both the earth and man is the One who has made it possible for the human race to establish itself on earth. It is He who has given the earth its qualities and characteristics and made all these balances which allow human life to prosper and provide people with sustenance and other means of livelihood.

حقیقت دا دی چې دا هغه ذات دی چې ځمکه يې د انساني ژوند د ساتلو لپاره مناسبه کړې ده، هغه يې فضا، ځانګړې اندازه، شکل او جوړښت، او د لمر او سپوږمۍ څخه يې مناسب واټن ورکړی دی. هم دا ذات دی چې ځمکه يې په خپل مدار کې داسې ځای کړې ده ترڅو د لمر په شاوخوا کې حرکت وکړي، او د هغې ځانګړی سرعت يې ټاکلی او د خپل محور سره يې د هغې زاويه ټاکلې ده. دا ټول توازنونه هم هغومره مهم دي لکه ځمکې ته د خواړو او د انرژۍ د سرچينو د توليد وړتيا ورکول، ترڅو انساني ژوند دوام وکړي او وده وکړي. همدارنګه، دا خدای دی چې انسان يې د ځمکې د ټولې خلقت بادار ګرځولی دی، او هغه ته يې دا وړتيا ورکړې ده چې د طبيعت د قوانينو د پيژندلو او کارولو په واسطه د ځمکې د ظرفيت او سرچينو څخه ګټه واخلي.

It is indeed He who has made the earth suitable for sustaining human life, by giving it its atmosphere, its particular size, shape and make-up, its appropriate distance from the sun and the moon. It is He who has set it in its orbit in order to enable it to move round the sun, and given it its particular speed and determined the angle it makes with its axis. All these balances are as important as giving the earth the potential to produce sustenance and sources of energy to enable human life to continue and prosper. It is also God who has made man the master of all creation on earth, giving him the ability to utilize the earth’s potential and resources by his ability to identify and use the laws of nature.

که خدای تعالی انسان را په ځمکه کې ځای ناست نه کړی وای او هغه ته یې دا ټول صفتونه نه وای ورکړي، نو انسان، چې په حقیقت کې یوه کمزوری مخلوق دی، د "طبیعت باندې د بریا" هغه کار نه شو کولای، لکه څنګه چې د جاهلیت ټولنې، تېرې هم او اوس هم، وایي. هغه به د کائنات هغو هیبتناکو او زورورو ځواکونو ته ږغ نه شو کولای چې په کائنات کې کار کوي.

دا هغه کیسه ده چې موږ به یې زده کړو، د انسانی ژوند کیسه له ټولو خواږو پیښو سره. دا د انساني نسل د راتلونکې زیږون په اعلان سره پیل کیږي. دا اعلان د یوې لويې جشن په مجلس کې کیږي چې پکې د لوړ ملاء یعنې ملائکې حاضر وي، چې دا د قرآن کریم اصطلاح ده. د عزت نور هم ښودنې لپاره، کله چې ملائکې راټولې وي او ابلیس هم حاضر وي، حال دا چې هغه له ملائکو نه نه دی، نو دا اعلان د خدای تعالی پرته له بل چا نه کیږي. دا ټوله پیښه اسمانونه، ځمکه او هغه ټول شیان لیدونکي دي چې خدای پیدا کړي دي. په حقیقت کې دا د کائنات په تاریخ کې یوه لویه پیښه ده:

What we are about to learn is the story of human life with all its exciting events. It begins with an announcement of the forthcoming birth of mankind. The announcement is made in a majestic celebration attended by the Supreme Society, a Qur’ānic term that refers to the angels. As a further evidence of honour, no one other than God Almighty makes the announcement when the angels are gathered, and Iblīs is present, though he is not one of the angels. The whole event is witnessed by the heavens and the earth and all that God has created. It is indeed a great event in the history of the universe:

هو بیشکه موږ تاسو پیدا کړي یاست، بیا مو تاسو ته شکل ورکړ. بیا مو فرښتو ته وویل:

We have indeed created you, and then formed you. We then said to the angels:

«آدم ته سجده وکړئ!» نو ټولو سجده وکړه، مګر ابلیس نه وکړه:

“Prostrate yourselves before Adam!” They all prostrated themselves, except for Iblīs:

هغه د هغو کسانو څخه نه و چې سجده یې وکړه. او [خدای] وفرمایل: "کوم شی تاسو ته منع کړی چې کله مې تاسو ته امر وکړ نو سجده وکړئ؟" [ابلیس] وځواب ورکړ:

he was not one of those who prostrated themselves. And [God] said: “What has prevented you from prostrating yourself when I commanded you?” Answered [Iblīs]:

«زه له هغه نه غوره یم: ته ما له اورو څخه پیدا کړی یې، او هغه یې ته له خاورو څخه پیدا کړی یې۔» [خدای] وفرمایل: «له دې ځایه ووځه! دلته ستا د غرور ښودلو ځای نشته. ووځه، بیشکه ته له ذلیلانو څخه یې۔» ابلیس وویل: «ماته تر هغه ورځې پورې مهلت راکړه چې ټول بیرته ژوندي کیږي۔» [خدای] وفرمایل: «بیشکه ته له مهلت ورکړل شویو څخه یې۔» [ابلیس] وویل: «څرنګه چې ته ما د ګمراهۍ میدان ته ورولم، زه به هم خامخا د هغوی لپاره ستا د سمې لارې په سر کښېنم، او بیشکه زه به په هغوی باندې له ټولو خوا راشم: له مخې، له شا، له ښې خوا او له کیڼې خوا؛ او ته به ډېرینه د هغوی شکرګزاره ونه مومې۔» [خدای] وفرمایل: «له دې ځایه ووځه، ملامت شوی، ذلیل شوی. څوک چې له هغوی څخه ستا پیروي وکړي، زه به له تاسو ټولو سره جهنم ډک کړم۔» (آیتونه ۱۱-۱۸)

“I am nobler than he: You created me out of fire, while You created him out of clay.” [God] said: “Off with you hence! It is not for you to show your arrogance here. Get out, then; you will always be among the humiliated. “Said he: “Grant me a respite until the Day when all will be raised [from the dead].” God replied: “You shall indeed be among those granted respite.” [Iblīs] said: “Since you let me fall in error, I shall indeed lurk in ambush for them all along Your straight path, and I shall most certainly fall upon them from the front and from the rear, and from their right and from their left; and You will find most of them ungrateful.” [God] said: “Get out of here, despised, disgraced. As for those of them that follow you, I shall fill Hell with you all. “(Verses 11-18)

دا منظر د خدای مخلوقاتو درې ډوله بڼې بیانوي: لومړی هغه دی چې مطلق اطاعت او بشپړ تسلیم ته سپارل شوی دی. په دې منظر کې د هغې رول د هغه تسلیم سره بشپړېږي چې هغه یې ترسره کوي، او دا تسلیم په دې کې څرګند شو چې فرښتو، ټولو، د خپل رب د امر له مخې آدم ته سجده وکړه. دوهم ډول د مطلق نافرمانۍ او کینې والا غرور ډول دی، پداسې حال کې چې دریم ډول د انسان فطرت دی. موږ به ډیر ژر د دې وروستیو ډولونو خصوصیات او د دوی د کار کولو طریقه وڅیړو.

The scene portrays three different types of God’s creation: the first is that given to absolute obedience and complete self-surrender. In this scene, its role is completed with the submission it makes which manifested itself in the angels prostrating themselves, one and all, to Adam as commanded by their Lord. The second type is that of absolute disobedience and spiteful arrogance, while the third is that of human nature. We will be discussing shortly the characteristics of these latter types and how they work.

او [خدای] وفرمایل: «تا ته څه شی منع کړې چې ته سجده ونه کړې کله چې ما دې امر وکړ؟» ویې ویل: «زه له هغه څخه غوره یم: ته ما له اورڅخه پیدا کړی یې، او هغه دې له خاورو پیدا کړی دی» (آیت ۱۲)

And [God] said: “What has prevented you from prostrating yourself when I commanded you?” Answered [Iblīs]: “I am nobler than he: You created me out of fire, while You created him out of clay” (Verse 12)

ابلیس دلته د ځان لپاره یو شخصي رایه او د فیصلې یو خپلواک حق ادعا کوي، چې فکر وکړي چې د خدای له خوا ورکړل شوي امر ته غاړه ایږدي که نه. هغه غواړي خپل عمل په هغه څه باندې بنسټ کړي چې د هغه په نظر کې جایز ښکاري. د وینا پرته ده چې کله خدای یو واضح امر ورکوي، نو هیچا ته د فیصلې خپلواک حق نشته. ځینې یوازې کامل اطاعت او بشپړ تابعداري پاتې ده. په دې حال کې چې ابلیس ښه پوهیږي چې خدای د ټولې پیدایښت پیدا کوونکی او ساتونکی دی او دا چې کائنات داسې کنټرولوي چې هیڅ شی د هغه له اجازې او رضا پرته نه کیږي، بیا هم ابلیس د منلو څخه انکار کوي او خپل نافرمانۍ ته د خپل منطق په ذریعه جواز ورکوي: «زه له هغه څخه غوره یم، ته ما له اور څخه پیدا کړی او هغه یې له خټو څخه پیدا کړی.» (آیت ۱۲) سمدستي دې ته د هغه د غرور ځواب ورکړل شو: «[خدای] وفرمایل: له دې ځایه ووځه! دلته ستا د غرور ښودل ستا کار نه دی. نو ووځه، ته به تل د ذلیلانو په ډله کې یې.» (آیت ۱۳)

Iblīs here claims for himself a private opinion and a right of discretion to consider whether to comply with an order given by God or not. He wants to base his action on what appears to him to be justifiable. Needless to say, when a clear order is given by God no one has the right of discretion. The only thing that is left is complete obedience and perfect compliance. However, fully aware that God is the Creator and Sustainer of all creation and who controls the universe to the extent that nothing takes place without His permission and consent, Iblīs refuses to comply, justifying his disobedience by his own logic: “I am nobler than he: You created me out of fire, while You created him out of clay.” (Verse 12) Immediately, he received the right answer to his arrogance: “[God] said: Off with you hence! It is not for you to show your arrogance here. Get out, then; you will always be among the humiliated.” (Verse 13)

فوراً بعد هغه منظر چې د شیطان له جنت څخه ایستل کیږي، یو بل منظر راځي چې په هغه کې خدای (ج) آدم او د هغه ښځې ته ګوري. یوازې په دې ځای کې موږ پوهیږو چې آدم د خپل ډول یوه ښځه لري. موږ نه پوهیږو چې هغه څنګه پیدا شوه. دا آیت او د انسان د پیدایښت په اړه ورته نور آیتونه د ښځینه انسان د پیدایښت په اړه هیڅ نه وایي. هغه روایتونه چې وايي هغه د آدم له ږغ څخه پیدا شوې، د اسرائیلي ادبیاتو پورې اړه لري. له همدې امله دوی په بشپړ ډول معتبر نه دي. هغه څه چې موږ کولی شو پرته له دې چې څوک یې رد کړي وویل شي دا دي چې خدای د آدم لپاره د هغه د ډول یوه جوړه پیدا کړه، ترڅو دوی یو جوړه شي. د ټولو ژوندیو ډولونو په جوړو جوړو کولو قانون د ټولې پیدایښت لپاره پلي کیږي. خدای په قرآن کې فرمایي: «او له هرې شیې مو جوړې پیدا کړې، ترڅو تاسو فکر وکړئ.» (51: 49) د دې قانون په پام کې نیولو سره، داسې بریښي چې د حوا پیدایښت ډیر وخت وروسته نه و، او دا باید په هماغه ډول وي لکه د آدم پیدایښت.

Fast on the heels of the scene ending with Satan’s expulsion from Heaven follows a scene in which we see God looking at Adam and his wife. Only at this point do we realize that Adam has a wife of his own species. We do not know how she came to exist. This passage which relates this story of the creation of man and similar passages in the Qur’ān do not tell us anything about the creation of the female human being. All the reports that speak of her being created out of Adam’s rib belong to Israelite literature. As such, they are not totally reliable. What we can say without fear of being contradicted is that God created for Adam a spouse of his own type, to make them a couple. Making all species in couples is the law applicable to all creation. God says in the Qur’ān: “Of all things We have created couples so that you may reflect.” (51: 49) Keeping this rule in mind, it seems to us that it was not long before Eve was created, and that it must have been in the same manner as Adam’s creation.

بله، اوس آدم او د هغه ښځه دواړه مخاطب کېږي ترڅو د خدای امر ورته بیان کړي. دوی ته د هغو تجربو ورکول کېږي چې د هغه بنسټیز رول د ترسره کولو لپاره چمتو شي چې د دوی د پیدا کولو اصلي هدف دی. دا د مځکې په سر د خلیفه ګۍ رول دی، لکه څنګه چې د دویمې سورې البقرہ کې روښانه بیان شوی دی، په کوم کې چې داسې ویل شوي دي: «او کله چې ستا رب فرښتو ته وویل: زه په مځکه کې یو خلیفه ټاکم.» (۲:۳۰)

Be that as it may, both Adam and his wife are now addressed to outline God’s commandment to them. They are to be given their experiences so that they are prepared for the fulfilment of their basic role for which they have been created. This is the role of vicegerency on earth, as is stated clearly in the second sūrah, The Cow, or, Al-Baqarah, in which we are told: “Your Lord said to the angels: I am appointing a vicegerent on earth.” (2: 30)

{وَيَا آدَمُ اسْكُنْ أَنتَ وَزَوْجُكَ الْجَنَّةَ فَكُلَا مِنْ حَيْثُ شِئْتُمَا وَلَا تَقْرَبَا هَٰذِهِ الشَّجَرَةَ فَتَكُونَا مِنَ الظَّالِمِينَ} (آیت ۱۹)۔ قرآن کریم د دې ونې د ډول په اړه خاموش پاتې دی، ځکه چې د دې په اړه کوم ځانګړی معلومات ورکول د منع کولو د هدف په اړه کوم ځانګړی معلومات نه زیاتوي۔ د دې معلوماتو پټول دې نظر ته وزن ورکوي چې خودا منع کول پخپله هدف و۔ خدای آدم او د هغه ښځې ته هغه څه د خوښې اجازه ورکړې چې هغه یې حلال کړي دي، او دوی ته یې امر کړی چې له هغو څخه ځان وساتي چې حرام شوي دي۔ دا ضروري و چې یو شی د حرام په توګه وپیژندل شي، ترڅو انساني نسل زده کړي چې انسانان باید خپلې حدود تېرې نکړي۔ په دې ډول د انسان اراده مهاره کېږي، څنګه چې هغه خپل خواهش او هوس کنټرولوي۔ په دې ډول هغه خپل ځان د ژوو له کچې پورته کولی شي، هغه ژوي چې بې اختیاره د خپلو خواهشونو ځواب ورکوي او نشي کولی یې کنټرول کړي۔ دا هم هغه ځانګړتیا ده چې انسان له ژوو څخه بیلوي۔

شیطان، د خپل بدی په اړه، او په دې پوهیدو سره چې د هغه ونې د منع کولو حکم د دوی په زړونو کې ټینګ ځای نیولی و، هڅه وکړه چې د هغې اغیز له منځه یوسي، دوی ته یې دا ډاډ ورکړ چې دوی ته هیڅ ویره نشته. هغه دې ته د دوی د خواهشاتو د پوره کولو وسوسه هم ورسره یوځای کړه. هغه دوی ته قسم وخوړ چې هغه یوازې ښه مشوره درکوي او په دې مشوره کې مخلص دی: «او هغه دوی ته قسم وخوړ: یقیناً زه تاسو ته ښه مشوره درکوم.» (آیت ۲۱)

Wicked as he is and knowing that prohibition of that tree was firmly rooted in their minds, Satan thought to shaken its effect by assuring them that they had nothing to fear. He coupled that by tempting them with the fulfilment of their desires. He swore to them that he only gave them sound advice and that he was sincere in that advice: “And he swore to them: I am indeed giving you sound advice.” (Verse 21).

په خپلو خواهشونو کې د اخته کېدو او د شیطان د قسم د ډاډ ورکولو اغېز له امله، آدم او د هغه ښځې هیر کړل چې شیطان دوی دښمن دی او هېڅکله به دوی ته ښه شی نه ښيي. دوی له یاده وویستل چې خدای دوی ته یو حکم ورکړی و چې باید يې منلی وای، که څه هم د هغه هدف يې پیژندلی وای او که نه. دوی نور هم هیر کړل چې هر څه د خدای د اراده سره سم پېښېږي.

Upon the influence of their desires and the reassuring effect of his oath, Adam and his wife forgot that Satan was their enemy who would never point out something good to them. They became oblivious of the fact that God had issued a commandment to them which they had to obey, whether they recognized its purpose or not. They further forgot that everything takes place in accordance with God’s will.

که د خدای خوښه وي چې دوی نه د تل ژوندي پاتې کیدونکي وي او نه د تل پاتې کیدونکې پاچاهي ولري، نو دوی به نه دې څه ولري. دوی دا ټول هیر کړل او د شیطان د وسوسې تابع شول. «پس هغه په حیله سره دوی ټاټوبي کړل. او کله چې دواړو د ونې له مېوې وخوړه، نو د دوی ستر ورته ښکاره شو او دوی په جنت کې د ونو پاڼې راټولې کړې چې ځانونه پرې پټ کړي. د دوی رب ورته آواز وکړ: آیا ما تاسو دواړو له دې ونې منع نه کړي وئ او نه مو وییلي وو چې شیطان ستاسو ښکاره دښمن دی؟» (آیت ۲۲)

If it is God’s will that they should not be immortal or should not have an everlasting kingdom, then they will have neither. They forgot all this and yielded to Satan’s temptation. “Thus he cunningly deluded them. And when they both had tasted the fruit of the tree, their nakedness became apparent to them, and they began to cover themselves with leaves from the Garden. Their Lord called out to them: `Did I not forbid you that tree and tell you both that Satan is your open enemy?” (Verse 22)

دغه وسوسه بشپړه شوه او خپل تلخ ثمر یې ورکړ. د خپلې غلطۍ له امله شیطان دوی د خدای د اطاعت له کچې راښکته کړل، تر دې چې دوی د هغه د نافرمانۍ کچې ته ورسیدل.

The temptation was thus complete and yielded its bitter fruit. With their error, Satan brought them down from the level of obeying God to that of disobeying Him.

دا چې په دې سورت کې د آدم د پیدایښت په اړه څه ویل شوي، یوه ساده کیسه نه ده. دا یو داسې بیان دی چې د انسان د پیدایښت حقیقت بیانوي، د هغه ماهیت او سرچینه تشریح کوي، همدارنګه هغه نړۍ هم چې د هغه شاوخوا ده، او په خپل ژوند باندې د هغه د واک اندازه هم. دا په دې هم رنړا اچوي چې خدای کومه لاره او کوم قانون د انسان لپاره غواړي، هغه ازموینه چې انسان ورسره مخ دی، او هغه انجام چې د هغه لپاره منتظر دی. دا ټول د اسلامي ژوند د تصور اساسي عناصر دي. موږ به دا یوازې په لنډه توګه په خپل تفسیر کې ور وګورو، ځکه چې دوی په یوه بله کتاب کې ډیر ژور بحث شوي دي.10

What we are told in this sūrah about Adam’s creation is not a mere story. It is a presentation outlining the truth of the creation of man, explaining his nature and origin as well as the world around him and what control he has over his life. It also seeks to explain the code which God wants him to implement, the test to which he is put and the destiny awaiting him. All these are basic elements in the Islamic concept of life. We will tackle these only briefly in our commentary, because they are tackled in greater depth in a separate book.10

د انسان د موجودیت تاریخ او د انسان د پیدایښت د طریقې مطالعه په لومړي ځل دا حقیقت ښيي چې د کائنات د طبیعت او د انسان د پیدایښت ترمنځ بشپړ او ټول هم اهنګي موجوده ده. الهي پلان، چې د پراخه او د ځير ډول پلان په توګه ځانګړی دی، انسان او کائنات دواړه احاطه کوي. دغه پلان دی چې د انسان موجودیت یو قصدي پلان پایله ګرځوي، نه د یوې بې‌هدفه پیښې. همدارنګه دغه پلان د انسان او کائنات ترمنځ هم اهنګي معمول کوي.

The first fact which we derive from studying the history of human existence and how man came into being demonstrates that there is full and complete harmony between the nature of the universe and the creation of man. Divine planning, which is characterized by being elaborate and careful, encompasses both man and the universe. It is this planning which makes man’s existence the outcome of a deliberate plan, not a mere coincidence. It also makes harmony between man and the universe the norm.

هغه کسان چې د خدای صحیح تصور نه لري او د هغه د ماهیت صحیح پوه نه دي، یا د هغه لپاره هغه درناوی نه کوي چې باید ورکړل شي، د خپلو انساني معیارونو په ذریعه د هغه د ارادې او کړنو ارزونه کوي. کله چې دوی پوهېږي چې انسان په ځمکه کې ژوندي د ډیرو مخلوقاتو له ډلې یوازې یو مخلوق دی، او ځمکه د کائنات په سمندر کې یوه کوچنۍ ذره ده، دوی ادعا کوي چې "دا په عقل سره نه برابریږي" چې د انسان د شتون یو ټاکلی هدف وي یا دا چې انسان د کائناتو په عمومي نظام کې کوم رول ولري. ځینې وایي چې د انسان شتون یوازې یوه تصادفي پیښه وه، او کائنات د انسان د شتون او عموماً د ژوند دښمن دي. دا یوازې کورې فکرونه دي چې د خدای په کړنو د انساني معیارونو د تحمیل له امله رامینځ ته کیږي.

Those who do not have a proper concept of God and do not properly understand His nature or give Him the respect due to Him, apply their own human measures to His will and actions. When they realize that man is only one of numerous creatures which live on earth, and discover that the earth is no more than a small particle in the ocean of the universe, they claim that “it does not stand to reason” that man’s existence has a definite purpose or that man has a role to play in the overall universal system. Some claim that human existence was a mere coincidence and that the universe is hostile to human existence and life in general. These are no more than blind thoughts that result from imposing human standards on God’s actions.

دویمه حقیقت چې د انساني ژوند د پیل له قصې څخه پرې استدلال کیږي دا دی چې انسان یوازې د ژوندیو مخلوقاتو په منځ کې ځانګړی نه دی، بلکې هغه عزتمن او مکرم هم دی.

The second fact to be concluded from the story of the start of human life is that man is not only unique among living creatures, he is also noble and honoured.

سربیره پردې، هغه ته یو لوی دنده سپارل شوې ده. هغه په پراخه نړۍ کې ګرځي او په بېلابېلو نړیو سره معامله کوي، د خدای یوازې تسلیم کېدو په چوکاټ کې. دا تصور د هغو انساني ماډي فلسفو مخالف دی چې د انسان رول په کائنات کې نظر اندازه کوي او ټول اهمیت ماده او د هغې حتمي اغېز ته ورکوي. دا د ارتقاء نظریې هم مخالف دی چې انسان حیواني نړۍ ته ښکته کوي او د هغه ځانګړو او ممتازو ځانګړتیاوو ته لږ پام کوي. ورته ډول، دا د فرویډ د فلسفې هم مخالف دی چې د رواني تحلیل په واسطه انسان داسې ښيي لکه چې په جنسیت کې په بشپړه توګه ورک وي، تر دې حده چې هغه یوازې د جنسي چلند له لارې ځان لوړولای شي. مګر هغه عزت او وقار چې اسلام انسان ته ورکوي هغه څوک نه جوړوي چې خدای وي، لکه څنګه چې هغه د روښانتیا د دورې په فلسفي نظریو کې بېان شوی دی. د اسلامي تصور ځانګړتیا دا ده چې هم حقیقت پال او هم متوازن دی.

Moreover, a great task has been assigned to him. He moves within a wide expanse and deals with a variety of worlds, within the framework of his submission to God alone. This concept is diametrically opposed to man-made materialistic philosophies which ignore his role in the universe and give all importance to matter and its inevitable influence. It is also opposed to the theory of evolution which sends man down to the animal world and cares little for his unique and distinctive characteristics. Similarly, it is contrary to the Freudian philosophy which uses psychiatric analysis to depict man as totally lost in the quagmire of sex, to the extent that he can only sublimate himself through sexual behaviour. But the nobility and honour Islam assigns to man does not make of him a god, as he is depicted by the philosophical theories formulated in the Age of Enlightenment. The Islamic concept is distinguished by being factual and balanced at the same time.

قرآن کریم کې د انسان د پیدایښت د یادونو د ټولو بیانونو په رڼا کې موږ دې نظر ته زیات مایل یو چې د انسان وجود یو خپلواکه (مستقل) وجود و، خو دا خبره په بشپړ یقین سره نشو ویلی. د دې ځانګړې مخلوق زیري (زیږېدنه) په یوه لوی غونډه کې اعلان شوه چې د لوړې ټولنې (الملأ الأعلی) لخوا لیدل شوې وه. دا اعلان دې عالي غونډې ته او ټول کایناتو ته د خدای تعالیٰ لخوا وشو. د همدې پېښې بله بیان، چې دوهمه سورت کې راغلی، دا هم ښیې چې د انسان د پیدایښت په پیل کې د ځمکې د ځای ناستې (خلیفه) په توګه د هغه ماموریت هم اعلان شوی. بیا هغه د جنت (آسماني دربار) کې خپل لومړی ازموینه وکړه، ترڅو د ځای ناستیتوب د دندو د ترسره کولو لپاره تیار شي.

Based on the import of all the Qur’ānic statements that speak of man’s existence, we are more in favour of the view that man’s existence was an independent one, but we cannot say that with absolute certainty. The birth of this unique species was announced in a great gathering witnessed by the Supreme Society. The announcement was made to this noble gathering and to the whole universe by God Almighty. In another account of this event, related in the second sūrah, man’s mission as vicegerent on earth is also announced at the beginning of his creation. Then he faced his first test in heaven to prepare him for discharging the duties of vicegerency.

دریم حقیقت چې د دې قصې څخه ترلاسه کېږي دا ده چې د انسان د ځانګړتیا سره سره، یا د همدې ځانګړتیا له امله، هغه د خپل جوړښت په ځینو برخو کې ضعیف دی. د همدې ضعف له امله دا ممکنه ده چې هغه د خپل خواهش له لارې بدۍ ته او د ژورو بې‌پایه ځایونو ته وړل شي. د هغه دوه اصلي ضعفونه دا دي: د ژوند د ساتلو سره مینه، او د مالکیت غوښتنه.

The third fact which we can deduce from this story is that despite the uniqueness of man, or because of it, he is weak in certain aspects of his constitution. His weakness makes it possible for him to be led by his desire to evil and to bottomless depths. His two main weaknesses are his love of survival and his possessive desire.

هغه په خپل ترټولو کمزوري حال کې وي کله چې د خدای له لارښوونې څخه اوړي او خپلې خواهشاتو ته یا خپل هغه ډیر دښمن ته غاړه ږدي چې د هغه د ګمراه کولو او هیڅکله د ځان نه د خلاصولو ژمنه یې کړې ده.

He is at his weakest when he leaves God’s guidance and submits to his desire or to his sworn enemy who has taken it upon himself to try to seduce him and never let him go.

خو الله تعالیٰ انسان ته خپل فضل څرګند کړی دی، په دې ډول چې هغه یې یوازې نه دی پرېښی چې د خپل فطرت او عقل د حکمونو پر بنسټ پرته له کومې نورې مرستې خپله لاره جوړه کړي. الله تعالیٰ هغه ته پېغمبران استولي دي، څو هغه ته یاد ورکړي او خبردار یې کړي، لکه څنګه چې موږ به په یوه راتلونکې آیت کې وګورو۔

But God has shown His grace to man by not leaving him alone to carve his path on the basis of the dictates of his nature and reason without any further help. God has sent him messengers to remind and warn him, as we will see in a following verse.

دا په حقیقت کې د انسان نجات دی. هغه د خپل هوس او خواهش څخه په دې سره نجات مومي چې خدای ته رجوع کوي، او د خپل دښمن څخه هم نجات مومي، چې هر کله انسان خپل پروردګار یادوي او د هغه رحمت او اجر غواړي، نو دښمن تښتي.

This represents man’s salvation indeed. He is saved from his caprice and desire by turning to God, and he is saved from his enemy who flies away whenever man remembers his Lord and seeks His mercy and reward.

دا ټول عناصر د انسان اراده قوي کوي او هغه سره مرسته کوي چې خپلو خواهشاتو او کمزورو خواوو څخه پورته شي. هغه لومړنی روزنه په دې برخه کې لا په جنت کې ترلاسه کړه. هغه ته هلته وویل شول چې یوه ځانګړې ونه ده ته منع شوې ده. دا روزنه د هغه د اراده د پیاوړتیا او د هغې د ځان ساتنې د ښکاره کولو لپاره وه چې د وسوسې او کمزورۍ په مقابل کې ولاړه وي. که هغه په خپل لومړي تجربه کې ناکامه شو، دا تجربه باید په راتلونکي کې ده ته ګټور ثابت شي.

All these elements strengthen man’s resolve and help him elevate himself above his desires and weaknesses. He received his first training in this area whilst still in heaven. He was told then that a particular tree was forbidden him. That training aimed to strengthen his will and to highlight its opposition to temptation and weakness. If he failed in his first experience, that experience should stand him in good stead in the future.