دا سورت په خپل وروستي برخه کې زموږ دا سفر پای ته رسوي چې د کائنات او د انسان د جوړښت د اړخونو، د احساس او فکر د ډګرونو په څیړنه کې وو. دا داسې ده لکه موږ چې د ډېرو شتمنیو سره کور ته راستنېږو، او د اوږد سفر وروسته آرام لټوو. سورت د ایمان مرکزي موضوع په خپلو اصلي مسئلو کې بحث کړی: د خدای وحدانیت، چې هېڅ شریک نه لري او هېڅ واسطه یا میانجي نه منې؛ د هغه مطلق واکمنی او غالبه ارادې؛ هغه قوانین چې هغه په عمل کې راوستي او هېڅوک یې نشي بدلولای یا ترمیم کولای؛ د وحي حقیقت چې حق دین ټولو ته څرګندوي؛ د بیا راژوندي کیدو، د قیامت ورځې حساب او بدله. دا ټول مسائل د تاریخي کیسو په ذریعه روښانه شوي او ښکلو مثالونو او تشبیهاتو سره بیان شوي دي. اوس دا ټول په یوه لنډ برخه کې لنډیز شوي دي. پیغمبر ﷺ ته امر کېږي چې دا اصولې خلکو ته اعلان کړي، او دا څرګنده کړي چې هغه به په هماغه لاره ټینګ پاتې وي چې تر اوسه یې تعقیب کړې، تر دې چې خدای د هغه او د هغه د مخالفینو تر منځ قضاوت وکړي. هغه په حقیقت کې د ټولو قاضیانو غوره قاضي دی۔

In this its final passage, the sūrah brings to an end our sojourn of the universe, and reflection on aspects of human constitution, and the realms of feeling and thought. It is as if we are returning home with a wealth of riches, as also looking for relaxation after a long journey. The sūrah has dwelt on the central theme of faith with its main issues: the oneness of God, who has no partners and who admits no mediation or mediators; His absolute sovereignty and overpowering will; the laws He has set in operation which no one can amend or change; the truth of revelation which makes the true faith clear to all; the resurrection and the reckoning and reward on the Day of Judgement. All these issues have been clarified with historical accounts and illustrated with fine examples and analogies. Now they are summed up in a short passage. The Prophet is instructed to declare these principles to mankind, making clear that he will continue along the line he has followed until God has judged between him and those who oppose him. He is indeed the best of all judges.

وویل: "ای انسانانو، که تاسو په دې شک کې یاست چې زما دین څه دی، نو پوه شئ چې زه هغو څیزونو ته عبادت نه کوم چې تاسو د خدای پرته عبادت کوئ، بلکې زه یوازې هغه خدای ته عبادت کوم چې ټول تاسو به مړ کړي. او ماته امر شوی دی چې د مؤمنانو له ډلې څخه شم." (آیت ۱۰۴) دلته پیغمبر ﷺ ته امر کیږي چې ټول انسانانو ته خطاب وکړي، که څه هم خطاب په لومړي سر د مکې هغو عربو ته دی چې د ډیرو معبودانو پر عقیده وو. هغوی ته وایي چې که تاسو د هغه دین په حق والي کې شک لرئ چې زه یې بلنه ورکوم، نو ستاسو شکونه به هیڅکله زه د هغه حق څخه نه اړوي چې زه یې تبلیغ کوم. زه به خپله لاره نه بدلوم ترڅو ستاسو د جعلي خدایانو عبادت وکړم. بلکې، "زه یوازې هغه خدای ته عبادت کوم چې ټول تاسو به مړ کړي." (آیت ۱۰۴) هغه ذات دی چې د هرې انسان د عمر اندازه او د مرګ وخت ټاکي. دلته دا اړخ ټینګول مهم دي، ځکه دا دوی ته د خدای پر واک یادونه کوي. عبادت یوازې هغه ته کیدای شي، نه هغو غلطو معبودانو ته چې نه ژوند ورکولی شي او نه مرګ راوستلی شي. هغه ته دا هم امر کیږي چې خپل حکمونه دوی ته څرګند کړي: "ماته امر شوی دی چې د مؤمنانو له ډلې څخه شم." (آیت ۱۰۴) هغه خپل امرونه هغسې پلي کوي لکه څنګه چې ورکول شوي دي، بې له دې چې ... (آیت ۱۰۵) "او یوازې او په اخلاص سره د حقه دین سره وابسته اوسه، او د هغو کسانو له ډلې مه کیږه چې د خدای سره شریکان ټاکي." (آیت ۱۰۵) دلته خبره د مستقیم امر بڼه اخلي، په داسې طریقه چې داسې ښکاري لکه دا امر اوس د ټولو په مخ کې ورکول کیږي، او دا ډیر اغیزمن دی. "یوازې او په اخلاص سره د حقه دین سره وابسته اوسه،" یعنې یوازې خدای ته مخ واړوه او هغه څه ومنه چې تا ته نازل شوي دي د بشپړ حق په توګه. "او د هغو کسانو له ډلې مه کیږه چې د خدای سره شریکان ټاکي." (آیت ۱۰۵) دا د حقه دین سره یوازې او په اخلاص سره وابستګي او د مؤمنانو له ډلې کیدو معنا بیا ټینګوي. ټینګار د خدای سره د شریک ټاکلو د مستقیم منع کولو په بڼه راځي، چې د ایمان راوړلو مستقیم امر څخه وروسته راځي. {"Do not invoke, instead of God, anything that can neither benefit nor harm you. For if you do, you will surely be among the wrongdoers."} (آیت ۱۰۶) د هغو ذاتونو په ځای چې څوک یې د خدای پر ځای شریکوي، هغو ته دعا مه کوه، ځکه دوی نه تاسو ته نفع رسولی شي او نه زیان. که تاسو هغوی ته دعا وکړئ، نو پخپله تاسو په ظالمانو کې شامل شوئ، ځکه خدای د ټولو سره عدل کوي او هیچاته یې هیڅ ډول امتیاز نه ورکوي.

“Say: ‘Mankind, if you are still in doubt as to what my faith is, then [know that] I do not worship those whom you worship beside God, but I worship God alone who will cause all of you to die. I have been commanded to be one of those who believe.’” (Verse 104) Here the Prophet is told to address all mankind, although the address is meant in the first instance to the Arabs in Makkah who believed in a multiplicity of deities. He tells them that if they are in doubt about the truth of the faith to which he is calling, then their doubts will never turn him away from the truth which he is preaching. He is not going to change his way so as to worship their false gods. Instead, “I worship God alone who will cause all of you to die.” (Verse 104) He is the One who determines everyone’s span of life and the time when everyone dies. Emphasizing this aspect here is significant because it reminds them of God’s power over them. He is the One to be worshipped, not those false deities which cannot give life or cause death. He is also told to make his own instructions plain to them: “I have been commanded to be one of those who believe.” (Verse 104) He fulfils his orders as they are given to him, without “And adhere exclusively and sincerely to the true faith, and do not be one of those who associate partners with God.” (Verse 105) Here the style changes into a direct order, which is given in such a way that it sounds as if it is being given now in front of them all. This is far more effective. “Adhere exclusively and sincerely to the true faith,” turning to God alone and accepting what He has revealed to you as the complete truth. “And do not be one of those who associate partners with God.” (Verse 105) This re-emphasizes the meaning of sincere and exclusive adherence to the true faith and being one of the believers. The emphasis takes the form of a direct prohibition of associating partners with God which follows a direct order to believe. “Do not invoke, instead of God, anything that can neither benefit nor harm you. For if you do, you will surely be among the wrongdoers.” (Verse 106) Do not appeal to any of those beings whom the unbelievers associate with God, for they cannot bring you any benefit or cause you any harm. If you do appeal to them, you will put yourself among the wrongdoers, because God is fair to all, and He does not show any favouritism to anyone.