آیت بیا د جنګ میں نیول شویو کسانو باره کې حکم بیانوي. دا د قرآن کریم هغه یوازینی متن دی چې د داسې نیولو شویو کسانو په اړه حکم بیانوي.
The verse then sets the ruling concerning those who are taken captive in war. This is the only Qur’anic text stating a ruling on such captives:
«پس بیا یې یا د احسان په توګه خوشې کړئ، یا د فدیې په بدل کې.» (آیت ۴) دا مطلب لري چې د جګړې بندیان باید پرته له کومې بدلې څخه، په بېعوضه توګه خوشې شي. د دوی لپاره کومه ټاکلې فدیه یا د بندیانو تبادله ضروري نه ده. د قرآن کریم آیت هیڅ دریم اختیار یادونه نه کوي، لکه د مشرک بندیانو اعدام یا دوی د غلامۍ په زنځیر تړل.
“Thereafter, set them free either by an act of grace or against ransom.” (Verse 4) This means that captives of war are to be set free gratis, without any compensation. No specified ransom or exchange of prisoners is required. The Qur’anic verse does not mention any third option, such as putting idolater captives to death or binding them into slavery.
مګر په عمل کې داسې وشول چې پيغمبر ﷺ او د هغه څخه وروسته خلفاؤ ځينې جنګي اسيران غلامي ته واړول، او ځانګړي نومول شوي کسان يې ووژل. موږ به د امام ابوبکر الجصاص، چې د حنفي مذهب څخه دی، هغه څه نقل کړو چې هغه د خپل کتاب احکام القرآن کې د دې آيت په اړه ويلي دي، او په ضرورت سره ځينې تبصرې به هم وکړو. بيا به د ګڼو احکامو په اړه خپل نظر بيان کړو.
Nevertheless, what happened in practice was that the Prophet and the caliphs succeeding him put some war captives into slavery, and killed specifically named individuals. We will quote what Imam Abu Bakr al-Jassas, of the Hanafl school of Islamic law, says about this verse in his book al-Qur’an, making some comments as necessary. We will then conclude by stating our view of the relevant rulings:
دا خدای تعالی په دې آیت کې فرمایي: «نو کله چې تاسو د جنګ په میدان کې له کافرانو سره مخ شئ، نو د دوی غاړې ووهئ.» په ظاهره دا خبره دا ښکاره کوي چې تر هغې چې کافران په بشپړه توګه مات نه شي، د دوی وژل یوازینۍ لاره ده. دا خبره د خدای تعالی له بل آیت سره هم سمون لري: «هیڅ پیغمبر ته روا نه ده چې ځمکه کې ښه جنګ ونه کړي، تر څو چې هغه ځان ته اسیران ونیسي.» (۸: ۶۷) ابن عباس رضي الله عنه نقل شوي، چې دا وروستی خبره د بدر د غزا په اړه وه، کله چې مسلمانان لږ شمیر وو. کله چې د دوی شمیر زیات شو او دوی پیاوړي شول، نو خدای تعالی دا حکم راولېږه: «بیا یا دوی په احسان خوشې کړئ یا د فدیې په بدل کې.» په دې ترتیب، خدای تعالی پیغمبر ﷺ او مؤمنانو ته ټول اختیارونه ورکړل: د اسیرانو وژل، غلامه کول یا خوشې کول. په دې حدیث کې راویان شک کوي چې ایا ابن عباس رضي الله عنه د اسیرانو د غلامولو ذکر کړی و که نه.
God says in this verse: “Now when you meet the unbelievers in battle, smite their necks.” On the surface, the statement makes it clear that killing the unbelievers is the only option until they have been thoroughly subdued. This is consistent with what God says in the other verse: “It does not behove a Prophet to have captives unless he has battled strenuously in the land.” (8: 67) Ibn 'Abbas is quoted as saying that this last statement applied to the Battle of Badr, when the Muslims were a small minority. When their numbers increased and they became more powerful, God established the ruling: “ Thereafter, set them free either by an act of grace or against ransom.” Thus, God allowed the Prophet and the believers all options: to kill their prisoners, enslave them or set them free. However, the transmitter of this hadith doubts whether Ibn 'Abbas mentioned enslaving prisoners.
څرنګه چې راویان په دې اړه یقین نه درلود چې ابن عباس د دې سیاق کې غلامۍ ته اشاره کړې ده، نو دا احتمال په بشپړ ډول ردوي. او په اړه د دې جنګي اسیرانو د وژلو، موږ په زیر بحث آیت کې د دې لپاره هیڅ بنسټ نه ويني.
Since the reporter was uncertain that Ibn 'Abbas mentioned slavery in this context, we discard that option altogether. As for killing such prisoners of war, we see no basis for this in the verse under discussion.
دا آیت یوازې دوی آزادول یادوي، یا د فضل له لارې یا د فدیې (بدل) په مقابل کې.4
The verse mentions only freeing them either as an act of grace or against ransom.4
الاسدی سے روایت ہے کہ اُنہوں نے اس حکم کے بارے میں کہا: «یا تو احسان کے طور پر آزاد کر دو یا فدیہ لے کر»، مگر وہ کہتے ہیں کہ یہ حکم اس بعد والی آیت سے منسوخ ہو گیا ہے جس میں سورۃ التوبہ میں ہے: «مشرکوں کو جہاں پاؤ قتل کرو» (9:5)۔ تاہم، ہم کہتے ہیں کہ قرآن کے یہ بیانات: «پس جب تم کافروں سے میدانِ جنگ میں مقابلہ کرو تو اُن کی گردنیں مارو» اور «کسی نبی کے لیے یہ مناسب نہیں کہ اس کے پاس قیدی ہوں، جب تک وہ زمین میں خوب خونریزی نہ کر لے» اور «اگر تم اُن سے جنگ میں ملو تو اُن کو اُن کے پیچھے آنے والوں کے لیے عبرت بنا دو»، غالباً ایسے درست احکام کا بیان ہیں جن میں سے کسی کو منسوخ نہیں کیا گیا۔ خدا نے اپنے رسول ﷺ کو حکم دیا کہ کافروں کو قتل کریں اور جب تک وہ پوری طرح مغلوب نہ ہو جائیں، اُن میں سے قیدی نہ بنائیں۔ یہ اُس وقت کی بات ہے جب مسلمان تعداد میں اپنے دشمن کے مقابلے میں تھوڑے تھے۔ ایسی صورت میں صرف اُس وقت، جب کافر بڑی تعداد میں قتل ہو کر مغلوب ہو جائیں اور اپنے پیچھے آنے والوں کے لیے عبرت بن جائیں، تب یہ جائز ہوتا کہ اُن میں سے کچھ کو قیدی بنا کر زندہ رکھا جائے۔ یہ ایک مستقل قاعدہ ہونا چاہیے، جو ہر اُس زمانے میں لاگو ہو جب مسلمان اُسی حالت میں ہوں جو اسلام کے ابتدائی دنوں میں تھی۔
Al-Suddi is reported to have commented on the ruling, “set them free either by an act ofgrace or against ransom f saying that it has been abrogated by the subsequent verse in Surah 9, stating: “slay the idolaters wherever you find them” (9: 5) However, we say that the Qur’anic statements: “Now when you meet the unbelievers in battle, smite their necksf and “It does not behove a Prophet to have captives unless he has battled strenuously in the land” and “Should you meet them in battle, make of them a fearsome example for those who follow them,” are most probably outlining valid rulings, none of which has been abrogated. God commanded His messenger to kill the unbelievers and not to take captives from among them until they had been thoroughly subdued. This was the case when the Muslims were small in number, compared with their enemy. In that situation, only when the unbelievers were subdued after being killed in numbers and were made an example of to those who followed them, was it then permissible to take some of them captive, keeping them alive. This should be a permanent rule, applicable at any time when the Muslims are in a similar situation to that which prevailed in the early days of Islam.
په تفسیر کې ویل شوي دي چې هغه حکم چې مشرکان چېرته چې وموندل شي وژل شي، په ځانګړي ډول د عرب جزیرې د مشرکانو په اړه و. د دې سورت دا آیت په معنا کې عمومي دی. کله چې دښمن په ټوله توګه ماتیږي او د هغه ځواک درېږي، نو بندیان نیول جایز دي. دا هغه طریقه وه چې د پیغمبر ﷺ څخه وروسته خلیفګانو تعقیبوله. بندیان یوازې په ځانګړو حالاتو کې وژل کېدل، چې موږ به یې وروسته تشریح کړو.
In comment, we say that the order to kill the idolaters wherever they were found applied specifically to the idolaters in the Arabian Peninsula. The verse in the present surah is general in its import. When the enemy is thoroughly subdued and its power is smashed, it is permissible to take prisoners. This was the practice followed by the caliphs after the Prophet. Prisoners were killed only in particular cases which we will explain presently.
هغه بیان چې «یا دې په احسان خوشې کړي یا دې د فدیې په بدل کې خوشې کړي» دوه لارې ښیې: بندیان یا په احسان خوشې کیدای شي یا د فدیې په بدل کې، چې دا د دې معنا لري چې دوی وژل منع دي. په دې خبره کې مګر ابتدايي عالمان یو له بل سره توپیر لري. د الحسن څخه روایت دی چې هغه د جنګي بندیانو وژلو ته اعتراض کاوه او ویل به یې چې دوی باید د فدیې په بدل کې خوشې شي، یا حتی پرته له فدیې. عطاء هم دې نظر ته تللی دی.
The statement, “set them free either by an act of grace or against ransom” provides for one of two alternatives: freeing the prisoners either by an act of grace or against ransom, which suggests that killing them was prohibited. However, early scholars differ on this point. Al-Hasan is reported to have objected to killing prisoners of war, saying that they should be freed against ransom or indeed without it. ’Ata’ is also reported to have held this view.
جب حسن سے قیدیوں کے بارے میں پوچھا گیا تو انھوں نے جواب دیا: ’’قیدیوں کے ساتھ وہی کرو جو نبی ﷺ نے غزوۂ بدر کے قیدیوں کے ساتھ کیا تھا: انھیں احسان کے طور پر یا فدیہ لے کر آزاد کیا گیا تھا۔‘‘ ابن عمر کو ایک قیدی دیا گیا، جو شہر اصطخر کا ایک بڑے مرتبے کا آدمی تھا، تاکہ وہ اسے قتل کریں، مگر انھوں نے قرآن کے اس فرمان کا حوالہ دے کر ایسا کرنے سے انکار کر دیا: {یا تو احسان کے طور پر چھوڑ دو یا فدیہ لے کر۔} اسی طرح مجاہد اور ابن سیرین سے منقول ہے کہ وہ جنگی قیدیوں کے قتل کے خلاف تھے۔ ہم پہلے ہی السدی کا یہ نظریہ ذکر کر چکے ہیں کہ یہ حکم قرآن کے دوسرے حکم: {مشرکوں کو جہاں پاؤ قتل کرو} (9:5) سے منسوخ ہو گیا تھا۔ اسی رائے کے ابن جریج بھی ہیں۔ انھوں نے عقبہ بن ابی معیط کا واقعہ پیش کیا، جنھیں غزوۂ بدر میں قید ہونے کے بعد نبی ﷺ نے قتل کرنے کا حکم دیا تھا۔
When asked what to do with prisoners, al-Hasan answered: ‘Do with them what the Prophet did with the prisoners taken in the Battle of Badr: they were freed by an act of grace or against ransom.’ Ibn (Umar was given a prisoner, a man of high position from the city of Istakhr, so that he could kill him, but he refused to do so citing the Qur’anic statement: “set them free either by an act ofgrace or against ransom.” Likewise, Mujahid and Ibn Sirin are reported to have spoken against killing prisoners of war. We have already mentioned al-Suddi’s view that this ruling was abrogated by the other Qur’anic instruction: “slay the idolaters wherever you find them.” (9: 5) Likewise, Ibn Jurayj is of this view. He cited the case of ‘Uqbah ibn Abi Mu‘ayt whom the Prophet ordered to be killed after he was taken prisoner during the Battle of Badr.
علمای تمام ولایتونو یوه نظر دی چې د جنګي اسیر وژل جایز دي، او موږ داسې څوک نه پیژنو چې بل نظر ولري۔ دا روایتونه ډیر دي چې پیغمبر ﷺ د داسې وژلو اجازه ورکړې وه۔ هغه د بدر له جګړې وروسته د عقبه بن ابي معیط او النضر بن الحارث د اعدام امر وکړ، او د احد له جګړې وروسته د شاعر ابو عزه د اعدام امر وکړ۔ هغه د قریظه اسیرانو ته هم د مرګ سزا ورکړه، کله چې دوی د سعد بن معاذ قضاوت ومنلو چې سړي باید اعدام شي او ماشومان باید غلامان وګرځول شي۔ دوی څخه ﷺ د زبیر بن باطا خوشي کړ د احسان په توګه۔ کله چې هغه خیبر فتح کړ، یو څه په جګړې او یو څه په سوله ییزه تړون، نو ابن ابي الحقیق ته یې یو واضح شرط وایښود، خو کله چې د هغه خیانت ښکاره شو، هغه د اعدام امر وکړ۔ بیا کله چې هغه مکې ته ننوتل، نو د یو شمېر خلکو د وژلو امر یې وکړ او وې ویل چې دوی باید وژل شي، «حتی که د کعبې د پردو سره ځړیدلي وموندل شي»۔ خو هغه د مکې خلک خوشي کړل او د دوی له مال څخه یې هیڅ ونه اخیست۔
Scholars from all provinces are unanimous that a prisoner of war may be killed, and we do not know of any taking a different view. Reports are numerous that the Prophet sanctioned such killing. He ordered the execution of ‘Uqbah ibn Abi Mu'ayt and al-Nadr ibn al-Harith after the Battle of Badr, and Abu ‘Azzah, the poet, after the Battle of Uhud. He also put the Qurayzah prisoners to death when they accepted Sa‘d ibn Mucadh’s judgement to the effect that their men must be executed and their offspring be enslaved. From among them, he set al-Zubayr ibn Bata free by an act of grace. When he conquered Khaybar, partly by war and partly by peaceful agreement, he stipulated a clear condition on Ibn Abi al-Huqayq, but when his treachery was exposed, he ordered his execution. When he later entered Makkah, he ordered the killing of a number of people, stating that they should be killed, ‘even if found clinging to the robes of the Ka(bah.’ However, he freed the people of Makkah and took nothing of their property.
ابوبکر رضی اللہ عنہ سے روایت ہے کہ انہوں نے فرمایا: "کاش میں الفجاءہ کو جلانے کا حکم نہ دیتا، جب وہ میرے پاس لایا گیا۔ کاش میں اس کے قتل کا حکم عام طریقے سے دیتا یا اسے آزاد کر دیتا۔"
ابو موسیٰ الاشعری بیان کرتے ہیں کہ انہوں نے السوس کے سربراہ پادری کو قتل کیا، جب انہوں نے اسے چند لوگوں کے لیے امان دی تھی جن کے نام اس پادری نے لیے تھے۔ تاہم، وہ اپنا نام شامل کرنا بھول گیا، اس لیے امان کا معاہدہ اس پر لاگو نہ ہوا۔ چنانچہ ابو موسیٰ نے اس کے قتل کا حکم دیا۔
Abu Bakr is quoted to have said: “I wish I had not ordered al- Fuja’ah to be burnt when he was brought to me. I wish I had ordered his execution normally or set him free.” Abu Musa al- Ash ‘ari mentions that he executed the chief priest of al-Sus, after he had given him a guarantee of safety for a number of people whom the priest named. However, he forgot to include himself, and therefore, the guarantee of safety did not apply to him. So, Abu Musa ordered his execution.
دا ټول روایات او احادیث بغیر له شکه تایید کوي چې نبي ﷺ او د هغه صحابه کرامو د جنګي بندیانو د اعدام یا خوشي کولو تصویب کړی و. دا د ټولو سیمو د علماوو اجماع ده۔
All these reports and ahadlth confirm, without any doubt, that the Prophet and his Companions approved the execution of prisoners of war or setting them free. This is the consensus of scholars in all regions.
په جنګي اسیرانو د وژلو جواز یوازې د قرآن کریم د دې ښکارندوي پر بنسټ نشي ټاکل کیدای؛ بلکې دا باید د پیغمبر ﷺ او د هغه د ځینو صحابهوو د عملونو په رڼا کې وڅیړل شي. کله چې موږ هغه ټول پېښې په دقت سره وګورو چېرې چې اسیران وژل شوي، نو دا به ومومو چې ټولې ځانګړې وې؛ بل عبارت، د مسلمانانو پر ضد د جګړې او وروسته اسارت پرته، نور اضافي اړونده لاملونه هم موجود وو. د بدر او احد له جګړو وروسته وژل شوي سړي، یعنې عقبه، نضر او ابو عزه، ټول هغه سخت دښمنان وو چې د پیغمبر ﷺ د زیان رسولو په فکر کې وو. د بنو قریظه یهودو قضیه هم ځانګړې وه، ځکه دوی مخکې له مخکې موافقه کړې وه چې د سعد بن معاذ له خوا به پر دوی قضاوت وشي. په دې ټولو پېښو کې موږ داسې ځانګړي لاملونه وینو چې دوی د هغه عمومي حکم څخه بهر ږدي چې د جنګي اسیرانو په اړه په دې آیت کې بیان شوی: «یا منّاً بعدُ وإمّا فداءً»، ژباړه: "یا وروسته له احسانه او یا د فدیې په بدل کې خوشې کړئ." (آیت ۴)
The permissibility of executing prisoners of war cannot, however, just be based on the Qur’anic statement. It should instead be viewed against the actions of the Prophet and some of his Companions. When we carefully consider all the cases where prisoners were killed, we find that they were all special; in other words, there were additional militating factors other than merely fighting against Muslims and subsequent captivity. The men killed after the Battles of Badr and Uhud, namely, cUqbah, al-Nadr and Abu (Azzah, respectively, were all hostile opponents who were determined to harm the Prophet. The case of the Qurayzah Jews was also special, given they had agreed, in advance, for judgement to be passed on them by Sa'd ibn Mu(adh. In all these cases we find special reasons placing them outside the general rule on prisoners of war stated in this verse: “set them free either by an act of grace or against ransom. ” (Verse 4)
علماء د جنګي اسیرانو په خوشې کولو یا فدیې په بدل کې خوشې کولو په اړه اختلاف کړی دی۔ زموږ د حنفي مذهب علماء ساتي چې اسیر د مالي فدیې په بدل کې خوشې نشي کیدی، او نه دښمن ته پلورل کیدی شي ترڅو بیا د جنګ کولو لپاره د هغوی سره یوځای شي۔ ابوحنیفه هم وايي چې جنګي اسیر د مسلمان اسیرانو په بدل کې خوشې نشي کیدی۔ هیڅ کله هم نشي کیدی چې بیرته د دښمن لښکر ته واستول شي۔ ابویوسف او محمد بن الحسن د دې نقطې په اړه له ابوحنیفه سره اختلاف لري او د مسلمانانو او غیر مسلمانانو ترمنځ د جنګي اسیرانو تبادلې ته اجازه ورکوي۔ دا وروستۍ نظر د لويو علماوو لکه الثوري او الاوزاعي لخوا هم منل شوی دی۔ الاوزاعي زیاتوي چې د جنګي اسیرانو دښمن ته پلورل جایز دي، خو په دوی کې سړي د اسیرانو د تبادلې پرته نشي پلورل کیدی۔ له بلې خوا، المزني د الشافعي څخه نقل کوي چې مسلمان واکمن کولای شي د نارینه جنګي اسیرانو د مغلوبیدو وروسته د احسان په توګه یا فدیې په بدل کې خوشې کړي۔
Scholars differed on setting prisoners free against ransom. Those of our school, the Hanafl, maintain that a prisoner cannot be set free against financial ransom, and cannot be sold to the enemy so as to join them again in fighting. Abu Hanifah also states that a prisoner of war cannot be set free in exchange for Muslim prisoners. In no way should he ever be returned to join an enemy army. Abu Yusuf and Muhammad ibn al-Hasan differ with Abu Hanifah on this point, allowing the exchange of prisoners of war between Muslims and non-Muslims. This last view is subscribed to by major scholars like al-Thawri and al-Awza1!. Al-Awza(i adds that it is permissible to sell prisoners of war to the enemy, but the men among them may not be sold except in an exchange of prisoners. On the other hand, al-Muzni quotes al-Shaffi as saying that a Muslim ruler may set male prisoners of war free by an act of grace or against ransom after their defeat.
هغه کسان چې د بندیانو تبادله او د دښمن بندیانو خوشې کول د مالي فدیې په بدل کې جواز ورکوي، د خپل نظر د ملاتړ لپاره د قرآن کریم دا ارشاد ذکر کوي: «یا دوی خوشې کړئ د مهربانۍ له لارې یا د فدیې په بدل کې». دا ظاهراً دا جواز ورکوي چې دوی د فدیې په بدل کې او د مسلمان بندیانو په بدل کې خوشې کړل شي. دوی دا حقیقت هم ملاتړ ته ذکر کوي چې پیغمبر ﷺ د بدر د غزا د قریش بندیان د مالي فدیې په بدل کې خوشې کړل. څرنګه چې د بندیانو د تبادلې جواز پورې اړه لري، دوی د عمران بن حصین له روایت شوې یوې حدیث څخه ملاتړ کوي: «د ثقیف قبیلې د پیغمبر ﷺ دوه صحابه بندي کړل، او مسلمانانو د عامر بن صعصعه قبیلې یو سړی بندي کړ. پیغمبر ﷺ دغه بندي ته تیر شو چې تړل شوی و، او سړي هغه ته آواز وکړ. پیغمبر ﷺ هغه ته ورغی. هغه وپوښتل: "ولې زه بندي شوی یم؟" پیغمبر ﷺ وویل: "ستا د متحدینو د جرم له امله." سړي وویل: "خو زه مسلمان یم." پیغمبر ﷺ ځواب ورکړ: "که چېرې دا تا د آزادۍ په حالت کې ویلی وای، نو ته به ډېر بریالی شوی وای." پیغمبر ﷺ لرې شو، خو سړي بیا هغه ته آواز وکړ. کله چې پیغمبر ﷺ هغه ته ورغی، هغه وویل: "ماته خواړه راکړه، ځکه زه وږی یم." پیغمبر ﷺ وویل: "دا هغه څه دي چې ته یې اړتیا لري." بیا پیغمبر ﷺ هغه د ثقیف د دوو بندیانو په بدل کې تبادله کړ.»
زموږ په نظر، د هغو کسانو دلیل چې وايي د جنګي بندیانو خوشې کول د فدیې په بدل کې جواز لري، د الجصاص د مکتب د نظر د ملاتړ د دلیل په پرتله وزنمن او معتبر دی. دا هم سم دی پرته له دې چې دوی د فدیې په بڼه او دا چې مالي ده که د مسلمان جنګي بندیانو سره تبادله ده، اختلاف لري. امام الجصاص خپله بحث دا ویلو سره پای ته رسوي چې د خپل حنفي مذهب نظر تایید کوي:
Those who approve of exchange of prisoners and setting enemy prisoners free against financial ransom cite in support of their view the Qur’anic statement: “set them free either by an act of grace or against ransom? This apparently permits setting them free against ransom and in exchange for Muslim prisoners. They also cite the fact that the Prophet set Quraysh prisoners from the Battle of Badr free against financial ransom. As for the permissibility of an exchange of prisoners, they cite in support a hadlth reported by ‘Imran ibn Husayn: “TheThaqif tribe took two Companions of the Prophet prisoner, and the Muslims took a man from the tribe of ‘Amir ibn Sa'sa'ah prisoner. The Prophet passed by this prisoner when he was tied up, and the man called him. The Prophet went to him. He asked: ‘Why am I taken prisoner?’ The Prophet said: ‘Because of your allies’ offence.’ The man said: ‘But I am a Muslim.’ The Prophet replied: ‘Had you said this when you were free, you would have greatly prospered.’ The Prophet moved away, but the man called him again. When the Prophet went to him, he said: ‘Feed me, for I am hungry.’ The Prophet said: ‘This is what you need.’ The Prophet then exchanged him for the two men taken captive by the Thaqif.” In our view, the evidence in support of those who say that prisoners of war may be set free against ransom is weightier and more valid than that stated in support of the view of al-Jassas’s school. This is true even though they differ concerning the form of ransom and whether it is financial or in exchange with Muslim prisoners of war. Imam al-Jassas concludes his discussion by endorsing the view of his Hanafi school of Islamic law:
په دې آیت کې د بندیانو د ازادولو یادونه، چې یا د احسان په توګه وي یا د فدیې په بدل کې، او همدارنګه هغه څه چې د بدر په جګړه کې د بندیانو په اړه روایت شوي دي، دا ټول د هغه قرآني آیت له لارې منسوخ دي چې وايي: {پس کله چې حرامه میاشتې تیرې شې، نو مشرکان چیرې چې ومومئ وژنئ یې، او ونیسئ یې، محاصره یې کړئ، او په هر ځای کې د دوی د ګرځیدو په لاره کې کیني کیني. خو که دوي توبه وباسي، لمونځ قایم کړي، او زکات ورکړي، نو د دوی لاره پرېږدئ} (۹:۵)
As for the mention in this verse of freeing prisoners as an act of grace or against ransom, along with what is reported of the action concerning the prisoners during the Battle of Badr, all this is abrogated by the Qur’anic verse that says: “Slay the idolaters wherever you find them, and take them captive, besiege them, and lie in wait for them at every conceivable place. Yet if they should repent, take to prayer and pay the zakat, let them go their way” (9:
۵) مونږ دا یادونه کړې چې دا د السدي او ابن جریج نظر دی. د نسخ نور تایید هغه آیت کې لیدل کیږي چې وايي: «د هغو کسانو سره جنگ وکړئ چې د کتاب ورکړل شوي دي، مګر په الله او د آخرت په ورځ ریښتیا نه ایمان لري، او هغه شیان حرام نه ګڼي چې الله او د هغه رسول حرام کړي دي، او د حق دین پیروي نه کوي، تر دې چې دوي په خپل لاس جزیه ورکړي، پداسې حال کې چې دوي ذلیل شوي وي.» (۹:۲۹)
دواړه آیتونه د کافرانو سره تر هغه جنگ کولو حکم کوي تر څو چې دوي اسلام ومني یا جزیه، یعنې ټاکلی مالیه ورکړي. د بدل په مقابل کې د دوي خوشي کول له دې سره په ټکر کې دي. د قرآن ټول مفسرین او د حدیث علما په دې متفق دي چې سورت ۹، التوبه، د سورت ۴۷، محمد ﷺ، وروسته نازل شوی، پدې معنا چې هغه احکام چې دا سورت یې بیانوي، مخکنۍ احکام، په شمول د بدل په مقابل کې د دوي خوشي کولو حکم، نسخ کوي.
5) We have mentioned that this is the view of al-Suddl and Ibn Jurayj. Further confirmation of the abrogation is seen in the verse that says: “Fight against those who — despite having been given Scriptures - do not truly believe in God and the Last Day, and do not treat as forbidden that which God and His messenger have forbidden, and do not follow the religion of truth, till they [agree to] pay the submission tax with a willing hand, after they have been humbled.” (9: 29) Both verses speak of the duty to fight against the unbelievers until they accept Islam or pay tribute, or jizyah. To free them against ransom runs contrary to this. All commentators on the Qur’an and scholars of hadith agree that Surah 9, Repentance, was revealed later than Surah 47, Muhammad, which means that the rulings it states abrogate the earlier ones including that of freeing them against ransom.
مونږ دا مخکې بیان کړی دی چې د مشرکانو د وژلو دا حکم، چې تر هغه وخته پورې چې دوی اسلام ونه مني، یوازې د هغو مشرکانو لپاره دی چې د عرب جزیره کې ژوند کوي۔
We have already stated that this ruling to kill idolaters unless they adopt Islam is specific to idolaters living in the Arabian Peninsula.
اسی طرح دوسرے لوگ جو اس سے باہر رہتے ہیں وہ مسلم ریاست میں رہ سکتے ہیں اور جزیہ ادا کر سکتے ہیں، جیسے پہلے ادیان کے پیروکاروں سے جزیہ قبول کیا جاتا ہے۔ جزیہ ان سے اس وقت قبول کیا جانا کہ وہ مسلم ریاست کی حکمرانی کے تابع ہو جائیں، اس بات کی نفی نہیں کرتا کہ ان میں سے کچھ لوگ اس تابعداری سے پہلے قید ہو جائیں۔ پس ایسے قیدیوں کا کیا حکم ہوگا؟ ہم کہتے ہیں کہ مسلمان حکمران ان کو احسان کے طور پر آزاد کر سکتا ہے، اگر وہ یہ فیصلہ کرے کہ اس میں مسلمان امت کا مفاد ہے۔ وہ انہیں مالی فدیہ لے کر یا مسلمان قیدیوں کے بدلے بھی آزاد کر سکتا ہے، جب ان کی قوم کے پاس لڑنے کی طاقت باقی ہو اور وہ دشمنی پر قائم ہوں۔ جب دشمن جزیہ ادا کرنے پر رضامند ہو کر مسلم ریاست کے ساتھ دشمنی ترک کر دیتا ہے، تو واضح طور پر متعین احکام کے ساتھ ایک مختلف صورتحال لاگو ہوتی ہے۔ اس کا مطلب یہ ہے کہ جنگی قیدیوں کا حکم ان معاملات میں باقی رہتا ہے جو جزیہ کی ادائیگی سے طے نہیں ہوتے۔
Others living outside it can live in the Muslim state and pay a tribute, just like the payment of tribute is accepted from followers of earlier religions. That the tribute is accepted from them when they submit to the rule of the Muslim state does not preclude that some of them may fall prisoner before such submission. What ruling applies to such prisoners, then? We say that a Muslim ruler may free them by an act of grace if he determines that this serves the interests of the Muslim community. He may also free them against financial ransom or in exchange for Muslim prisoners, when their people continue to have a fighting force and remain hostile. When the enemy renounces hostility by agreeing to pay tribute to the Muslim state, a different situation applies with clearly specified rulings. This means that the ruling concerning prisoners of war continues to be valid in cases that are not settled by the payment of tribute.