سورت هغه کسانو ته اشاره کوي چې ځان مؤمنان بولي، خو په قصد د ایمان مرکزي شرط پامال کوي، او غواړي خپلې شخړې د باطلو معبودانو ته حکمیت ته وړاندې کړي، پداسې حال کې چې دوی ته امر شوی وي چې له دغه شان باطلو معبودانو انکار وکړي. سورت د دوی په دغه چلند حیرانتیا څرګندوي او دوی د شیطان له هغو کوښښونو خبرداری ورکوي چې دوی په ژوره ګمراهۍ کې غورځوي. دا هم بیانوي چې کله دوی ته وویل شي چې د هغه څه پیروي وکړي چې خدای نازل کړي دی او د هغه رسول ﷺ ته غاړه کیږدي، نو دوی له دې څخه په کرکه څرګندونه کوي. سورت دا عمل منافقت بولي، او د باطلو معبودانو ته مراجعه د ایمان له رد کولو سره برابره ګني. کله چې د دوی بد پلانونه په بدمرغۍ پای ته رسیږي، نو دوی د ځانونو د توجیه کولو هڅه کوي، خو دا توجیه پوچه او دروغجنه ښودل کیږي. بیا هم، خدای خپل رسول ﷺ ته امر کوي چې دوی ته ښه نصیحت وکړي او دوی وسمول. دا پراګراف د پیغمبرانو د لیږلو د خدای د هدف واضح بیان سره پای ته رسیږي، کوم چې ښیي چې دوی باید اطاعت وشي.
Now the sūrah refers to those who claim to be believers but who deliberately violate the central condition of faith, trying to refer their disputes to false gods for arbitration, when they have been commanded to reject such false gods. The sūrah wonders at their attitude and warns them against Satan’s attempts to lead them far astray. It describes their reaction when they show their aversion to being called upon to adhere to what God has revealed and to follow His Messenger. The sūrah considers this an act of hypocrisy, and denounces their reference to false gods as a rejection of faith. When their wicked plans end up in misery they try to justify themselves, but their justification is shown to be hollow and false. Nevertheless, God directs His Messenger (peace be upon him) to give them good counsel and to admonish them. The paragraph concludes with a clear statement of God’s purpose in sending Messengers, which shows that they must be obeyed.
ایا تاسو هغو کسانو ته نه یاست چې دعوه کوي چې دوی هغه څه منی چې ستا ته نازل شوي دي او هغه څه هم چې ستا نه مخکې نازل شوي دي؟
Are you not aware of those who claim that they believe in what has been bestowed from on high upon you, as well as in what was bestowed from on high before you?
هغوی د باطلو معبودانو فیصله غواړي، حال دا چې دوی ته حکم شوی و چې هغه انکار کړي. او شیطان غواړي چې دوی لرې ګمراهۍ ته وړي. او کله چې ورته ووایي: "هغه ته راشئ چې خدای نازل کړی دی، او رسول ته،" ته به منافقین وویني چې له تا څخه په کرکه مخ اړوي. نو هغه وخت به څه حال وي کله چې د دوی په لاسونو کړي ګناهونو له امله ورباندې مصیبت راشي؟ بیا به تا ته راشي او په خدای قسم کوي: "موږ خو یوازې د ښېګڼې او د ملګرتیا د راوستلو اراده درلودله." خو دوی، خدای هغه څه ښه پیژني چې د دوی په زړونو کې دي. نو دوی وبښه، او دوی ته نصیحت وکړه، او دوی ته داسې خبره وکړه چې د دوی په زړه کې ډوډۍ وکړي. موږ هر رسول یوازې د دې لپاره لیږلی دی چې د خدای په حکم سره وروسته ور اطاعت وشي. که دوی چې پر ځانونو ظلم کړی، تا ته راغلي وای او له خدای څخه یې د بښنې غوښتنه کړې وای، او رسول هم د دوی لپاره بښنه غوښتې وای، نو بیشکه به دوی خدای توبه قبلونکی او مهربان وموندلی. نه، ستا د رب قسم، دوی هیڅکله مؤمن نه کیږي تر هغه چې ته د دوی تر منځ په هرې شخړې کې حاکم ونه ګرځوي، بیا د خپلو زړونو کې ستا د فیصلې څخه تنګي ونه مومي او په بشپړه توګه تسلیم شي.
They seek the judgement of false gods, although they are bidden to deny them. But Satan wants to lead them far astray. When it is said to them, “Come to that which God has bestowed from on high, and to the Messenger,” you see the hypocrites turn away from you with aversion. But how will it be when calamity befalls them [on the Day of Judgement! because of what their hands have done in this world? They would then come to you, swearing by God, “Our aim was but to do good, and to bring about harmony.” As for them — God knows all that is in their hearts. So leave them alone, and admonish them, and speak to them a word to reach their very souls. We have sent every messenger so that he should be obeyed by God’s leave. If when they have wronged themselves, they would but come to you and pray to God to forgive them, and the Messenger prayed for their forgiveness, they would surely find that God is the One who accepts repentance, Merciful. But no, by your Lord. They do not really believe unless they make you judge in all disputes between them, and then find in their hearts no bar to an acceptance of your decisions and give themselves up in total submission.
"(Verses 60-65)" in Pashto:
(آیتونه ۶۰-۶۵)
(Verses 60-65)
یوه بیان داسې ښیي چې دا ټول په لومړنیو مرحلو کې وو، هغه وخت چې اسلام په مدینه کې لومړی ځای ونیو. په هغه وخت کې منافقانو یوه لویه ځواک راټول کړی و، او هغه یهودان چې له منافقانو سره همکاري کوله، ریښتیني ځواک یې درلود. هغه کسان چې نه غوښتل خپل شخړې د خدای د قانون په حکم حل کړي، بلکې غوښتل یې چې د باطلو معبودانو په حوالې یې حل کړي، ممکن منافقان وي، لکه څنګه چې دوهم آیت کې په څرګنده بیان شوي دي. یا دا هم کیدای شي چې یهودان وي، چې کله د مدینې د خلکو سره په معاملاتو کې د شخړو حل ته اړتیا لیدله، نو دوی ته وییل شوي و چې ځینې وختونه د خدای کتاب، یعنې تورات ته مراجعه وکړي، او ځینې وختونه د خدای رسول ﷺ ته. خو دوی انکار وکړ او ترجیح یې ورکړه چې هغه محلي دودونه ته مراجعه وکړي چې په جاهلیت کې په عربستان کې خپاره وو.
له غور وروسته، موږ فکر کوو چې لومړی نظر دقیق دی، په ځانګړې توګه د دوی له هغه ادعا څخه چې "دوی په هغه څه ایمان لري چې ستا باندې نازل شوي دي، او په هغه څه ایمان لري چې ستا له مخه نازل شوي دي." (آیت ۶۰) یهودانو داسې ادعا نه کوله چې اسلام یې منلی دی یا هغه څه یې منلي چې رسول ﷺ ته نازل شوي. دا منافقان وو چې په لومړني دوره کې داسې ادعاوې کولې، یعنې دا هغه وخت و چې د یهودو د قریظې او خیبر په ځای د بریدونو له امله د دوی واک سخت کمزوری شو. وروسته دا د مدینې په منافقانو کې د دوی د واک تدریجي کمزورتیا ته لاره هواره کړه.
This description suggests that all this was in the early stages, after Islam first settled in Madinah. At the time, the hypocrites mustered a substantial force and the Jews, who co-operated with the hypocrites, commanded real strength. Those who did not wish to refer their disputes to God’s law, preferring to refer them to false gods instead, might have been a group of hypocrites, as they are clearly described in the second verse in this paragraph. Alternatively, they might have been Jews who, when they needed arbitration in their dealings with the people of Madinah, were invited to refer them to God’s Book, i.e. the Torah, in some cases, or to God’s Messenger in others. They declined and preferred to refer them to the local traditions that prevailed in pre-Islamic Arabia. After consideration, we feel that the first view is more accurate, especially in light of their claims “that they believe in what has been bestowed from on high upon you, as well as in what was bestowed from on high before you.” (Verse 60) The Jews did not claim to have accepted Islam or to have believed in what was revealed to the Prophet. It was the hypocrites who made such claims in the early period of Islam, i.e. before their power was severely curtailed with the victories achieved against the Jews of Quraiżah and Khaybar. This subsequently led to the steady weakening of the hypocrites’ power in Madinah.
دې ته په کتو سره زموږ پوهه دا ده چې دا آیتونه د ایمان شرطونه په ښکاره ډول بیانوي او همدارنګه د اسلام معنا هم ټاکي. موږ پکې دا څرګنده اعلان ویني چې هر هغه څوک چې غواړي له جعلي معبودانو ته مراجعه وکړي، کافر دی، ځکه چې خدای امر کړی دی چې خلک له دغو جعلي معبودانو څخه انکار وکړي. موږ پکې یو قسم هم لولو، چې د خدای په نوم دا ډول خلک به ایمان ته نه رسیږي او تر هغه وخته به له مؤمنانو سره نه شمیرل کیږي، تر څو چې خپل شخړې د پیغمبر ﷺ ته د فیصلې لپاره ونه سپاري، د هغه فیصله ونه مني او په عمل کې ونه ډېره. دا اطاعت باید د هغه د حکمونو په خوښۍ او په زړه له منلو سره وي.
Whatever the case, our understanding of these verses is that they make absolutely clear the conditions for faith just as they define the meaning of Islam. We see in them a clear declaration that any one who wishes to refer to false gods is a non-believer, because God has ordained that people should disbelieve in such false gods. We also read in them an oath, by God, that such people will not attain to faith and will not be included among the believers until they refer their disputes to the Prophet for arbitration, accept his judgement and put it into force. This must be an obedience inspired by contented acceptance of his rulings.
ایا تا هغو کسانو ته نه یی کتلي چې دوی وایي چې موږ هغه څه باور لرو چې تا ته نازل شوي او هغه څه چې ستا له مخکې نازل شوي؟ دوی غواړي چې خپل شخړې د باطلو معبودانو حکم ته وړاندې کړي، پداسې حال کې چې دوی ته امر شوی چې هغوی انکار وکړي. خو شيطان غواړي چې دوی په ژوره ګمراهۍ کې وغورځوي۔ (آیت ۶۰) آیا تاسو دا ډیره حیرانونکې حالت لیدلی؟ دا داسې یو ډله ده چې ځانونه مؤمنان بولي، خو په دمخه شیبه کې خپل ادعاوې ردوي. دوی وایي چې موږ هغه څه ته ایمان لرو چې محمد ﷺ ته نازل شوي او همدارنګه هغه څه ته چې پخوا نازل شوي، خو خپلې شخړې داسې حکم ته نه وړاندې کوي چې په همدې وحیو ولاړ وي. بلکې غواړي چې خپلې شخړې یو بل سیستم ته وړاندې کړي، داسې حکمونه وغواړي چې په خدای ﷻ د وحیو هیڅ شي باندې ولاړ نه وي. دا پدې مانا ده چې دوی خپلې شخړې "باطل معبودانو" ته وړاندې کوي، هغه معبودان چې د خدایي یوه بنسټیزه صفت ځانته ادعا کوي، او له همدې امله دوی هیڅ واضح او سم معیار نه کاروي۔
“Are you not aware of those who claim that they believe in what has been bestowed from on high upon you, as well as in what was bestowed from on high before you? They seek the judgement of false gods, although they are bidden to deny them. But Satan wants to lead them far astray.” (Verse 60) Have you seen this most amazing situation? Here are a group of people who profess to believe, but immediately negate their own assertions. They claim to believe in what has been revealed to Muĥammad and in earlier revelations as well, but they will not refer their disputes for arbitration on the basis of such revelations. Instead, they want to refer them to a different system, seeking different rulings based on nothing that is contained in God’s revelations. That means that they refer them to “false gods”, which claim for themselves an essential attribute of Godhead, and, hence, they apply no clear and accurate criteria.
بلکه دوی دا کار نه په جهالت او نه په شک کوي. دوی ډاده پوهیږي چې د داسې باطلو معبودانو ته رجوع کول حرام دي، لکه څنګه چې دا آیت څرګندوي: {دوی غواړي چې د باطلو معبودانو څخه فیصله وغواړي، حال دا چې دوی ته امر شوی دی چې هغوی انکار وکړي۔} (آیت ۶۰) له همدې امله، د خدای د وحیو په منلو باندې د دوی دعوې نشي کیدای چې ریښتیا وي. ریښتیا دا ده چې شیطان غواړي دوی د خدای له لارښوونې څخه لرې وساتي، ترڅو دوی هیڅکله بیرته پرې ونه ګرځي:
Moreover, they do not do so out of ignorance or doubt. They know for certain that they are forbidden to refer to such false gods, as the verse makes clear: “They seek the judgement of false gods, although they are bidden to deny them.” (Verse 60) Hence, their claims to believe in God’s revelations cannot be true. The fact is that Satan tries to steer them far away from God’s guidance, so that they cannot return to it at any time:
«لیکن شیطان چاہتا ہے کہ انہیں دور گمراہی میں لے جائے» (آیت ۶۰)۔ پس یہی وہ سبب ہے جو ان کے باطل معبودوں کی طرف رجوع اور ایمان کے بنیادی اصولوں کی خلاف ورزی کی وجہ بنتا ہے۔ یہ سب کچھ ان کے سامنے واضح طور پر بیان کیا گیا ہے تاکہ وہ نصیحت حاصل کریں اور اپنی روش درست کر لیں۔ یہ بات مسلم امت پر بھی واضح کی گئی ہے تاکہ وہ پہچان لے کہ ایسے لوگوں کو کون ابھارتا اور ان کی پشت پناہی کرتا ہے۔
“But Satan wants to lead them far astray.” (Verse 60) This is, then, the cause behind their reference to false gods and the reason for their violation of the essentials of faith. It is all stated clearly for them so that they may take heed and mend their ways. It is also made clear to the Muslim community so that it realises who inspires and supports such people.
سورت دا ښکاره کوي چې منافقان څه ډول عمل کوي کله چې دوی ته ویل کیږي چې هغه څه ته راشئ چې خدای د پورته نازل کړي دي او رسول ته، نو تاسو وینئ چې منافقان له تاسو څخه په کرکه سره مخ اړوي. (آیت ۶۱)
The sūrah continues to illustrate their reaction when they are called upon to refer co what they profess to believe of Divine revelations given to Muĥammad and earlier prophets: “When it is said to them, ‘Come to that which God has bestowed from on high, and to the Messenger,’ you see the hypocrites turn away from you with aversion.” (Verse 61)
دا یوه یقینی خبره ده چې منافقت به بالاخره ښکاره شي. دا به ناجوړه د ښکاره طبیعي منطق سره مخالفت وکړي. که نه وای، نو دا منافقت نه و. د ایمان یوه ښکاره او طبیعي پایله دا ده چې انسان باید د هغه څه او هغه چا ته مراجعه وکړي چې پرې ایمان لري، د اختلاف په حکم کې. له همدې امله، کله چې انسان ادعا کوي چې د خدای او د هغه د نازل شوي وحي، او د پیغمبر ﷺ او هغه ته نازل شوو وحیو ته ایمان لري، نو هغه ته دا حکم ورکول کېږي چې هر اختلاف دوی ته راوړي. کله چې هغه انکار وکړي او مخ واړوي، نو هغه ښکاره طبیعي منطق ته مخالفت کوي او خپل منافقت ښکاره کوي. هغه خپلې ادعاوې چې د خدای، د هغه د وحیو او د هغه د رسول په ایمان لري، پخپله تکذیب کوي.
It is a certainty that hypocrisy will out. It will inevitably contradict obvious natural logic. Otherwise it would not be hypocrisy. An obvious and natural result of belief is that a person should refer for arbitration to what and whom he believes in. Hence, when a person professes to believe in God and what He has revealed, and in the Prophet and the revelations he has received, then he is called upon to refer any dispute to them. When he declines and turns away, he contradicts obvious natural logic and reveals his hypocrisy. He belies his own claims of believing in God, His revelations and Messenger.
سورت بعد ازاں منافقانو کے رویے میں نفاق کے ایک خاص پہلو کو بیان کرتی ہے۔ وہ یہ کہ جب وہ کسی مصیبت یا آفت سے دوچار ہوتے ہیں، جو اس کا نتیجہ ہوتی ہے کہ انہوں نے معاملات کو خدا کی وحی اور اس کے رسول ﷺ کی طرف لوٹانے سے انکار کیا، یا انہوں نے باطل معبودوں کی طرف رجوع کیا۔
The sūrah then portrays one specific aspect of hypocrisy in their behaviour. That is when they encounter misfortune or calamity as a result of their refusal to refer matters to God’s revelations and to His Messenger, or their reference to false gods.
دوی به یقیناً عذرونه پیدا کړي، مګر دا یوازې د نفاق عذرونه دي: «نو هغه وخت به څه حال وي کله چې دوی ته د دوی د لاسونو د کړنو په سبب (په قیامت کې) مصیبت پیښ شي؟ بیا به دوی تاسو ته راشي او د خدای په نوم قسمونه خوري چې: مقصد زموږ یوازې نیکي او د سولې راوستل وو.» (آیت ۶۲)
They are certain to come up with excuses, but these are only the excuses of hypocrisy: “But how will it be when calamity befalls them [on the Day of Judgement! because of what their hands have done in this world? They would then come to you, swearing by God, ‘Our aim was but to do good, and to bring about harmony.’” (Verse 62)
دغه ډول ناورین هغه وخت پېښېدای شو، د دې له امله چې د دوی حقیقت به افشا شو. په دې صورت کې دوی به د مسلمانانو له خوا جلا او بایکاټ شوي وای. هغه ټولنه به داسې خلک په منځ کې نه زغملای چې ځان د خدای، د رسول او د وحي پر منلو ادعا کوي، خو کله چې دوی ته وویل شي چې خپل اختلافات د خدای د رسول په حضور فیصله کړئ، نو له هغو مخ اړوي.
Such a calamity could have occurred at the time, as a result of their reality being exposed. This would have seen them outcast and boycotted by the Muslim community. That community would not have tolerated having in its midst people asserting to believe in God, the Messenger and revelation, yet who turn away from the same when they are invited to have their disputes adjudged by God’s Messenger.
داسې رویه یوازې هغه ټولنې کې منل کېدای شي چېرې چې ایمان نه وي: هغه ټولنه چې د ایمان برخه یې د داسې خلکو د ادعاوو څخه بله هېڅ نه وي، او د اسلام برخه یې یوازې نومونه او تورونه وي.
Such an attitude would only be accepted in a society where faith does not exist: a society whose share of faith is nothing more than the claims asserted by such people and whose share of Islam is no more than names and allegations.
او بله مصیبت هم ممکن ده چې دوی ته پیښه شي، د هغه ظلم په شکل کې چې دوی یې د دې له امله تر سره کوي چې خپل اختلافات داسې یوې نظام ته وړاندې کوي چې د خدای له خوا د ټولو ته بشپړ انصاف د ټاکلو لپاره نه دی ټاکل شوی. په دې ډول د منصفانه چلند د ټینګولو لپاره د دوی هڅې په بدبختانه ناکامۍ پای ته رسیږي. یا دوی ممکن د یوې مصیبت سره مخ شي چې خدای د ازموینې لپاره ورباندې اخته کوي، ترڅو بیا یوځل د خپل لارښوونې په اړه فکر وکړي او هغه ومني. په هرڅه چې د مصیبت سبب وي، سورت د هغې پیښې په وخت کې د دوی په دریځ حیران کېږي. دوی پوهیږي چې باید د پیغمبر ﷺ په وړاندې خپل عذرونه وړاندې کړي: «نو دوی به تاسو ته راشي او د خدای په قسم به وایي، زموږ مقصد یوازې نیکي او د ملګرتیا رامینځته کول وو.» (آیت ۶۲)
Another calamity may also befall them, in the form of any injustice they suffer as a result of putting their disputes to a system other than that ordained by God to ensure full justice to all. Thus, their efforts to ensure fair treatment end up in miserable failure. Or they may suffer a calamity as a test to which they are put by God, so that they may once again reflect upon and accept His guidance. ‘Whatever the cause of the calamity, the sūrah wonders at their attitude when it occurs. They realise that they have to make their excuses to the Prophet: “They would then come to you, swearing by God, `Our aim was but to do good, and to bring about harmony.’” (Verse 62)
دا یوه خواشینې حالت دی. دوی بیرته راځي، د خپل عمل د سنگینۍ په پوهه سره، خو داسې حال کې چې د خپلو انګیزو د ریښتینې ماهیت سره د پیغمبر ﷺ مخې ته کیدای نشي، مګر د خپلو غلطو قسمونو سره چمتو دي، چې د دوی عمل، چې شاید د جاهلیت د دودونو سره سم حکمیت وي، یوازې د ټولنې کې د هوساینې د ترلاسه کولو او د هغې د ګټو د خدمت لپاره و. دا د ټولو هغو خلکو ادعاوې دي چې د الهي قانون او د هغې د ژوند د لاري ته رجوع کول نه غواړي. دوی ادعا کوي چې یوازې غواړي ستونزې او سختۍ ډډه کړي او د مختلفو ډلو او عقیدو ترمنځ هوساینه ترلاسه کړي. دا د منافقانو او هغو کسانو دلیلونه دي چې په غلطه توګه د مؤمن ېیدو ادعا کوي.
This is a sorrowful state of affairs. They return, aware of the enormity of their action, unable to face the Prophet with the true nature of their motives, yet ready with their false oaths that their action, which may have been arbitration according to pre-Islamic traditions, only aimed at achieving harmony in society and serving its interests. These are the claims of all people who refuse to refer to Divine law and its way of life. They assert that they only want to avoid problems and difficulties and to achieve harmony between different groups and beliefs. Such are the arguments of the hypocrites and those who falsely assert to be believers.
بېساري پاکي لرونکی خدای ﷻ د دوی حقیقت ښکاره کوي، او خپل رسول ته وایي چې هغه پوهیږي چې دوی په زړونو کې څه ساتي. سره لدې، هغه رسول ته امر کوي چې د دوی سره نرمي وکړي او دوی ته نصیحت وکړي، ترڅو دوی له دوهمخۍ څخه لاس واخلي: «دا خلک، خدای ښه پوهیږي چې په زړونو کې یې څه دي. نو له دوی څخه مخ واړوه، او دوی ته نصیحت وکړه، او دوی ته داسې خبره وکړه چې د دوی په روح کې اغیزه وکړي.» (آیت ۶۳) له شک پرته، خدای د دوی ریښتینې عقیدې، انګیزې او نیتونه، او د دوی د عذرونو دروغجنتوب ښه پوهیږي. خو هغه پالیسي چې خدای رسول ﷺ ته امر کوي چې پرې عمل وکړي دا ده چې د دوی ریښتینې حالت ته پام ونه کړي او د دوی سره نرمي ته دوام ورکړي، او په دې توګه هڅه وکړي چې دوی ته زده کړه ورکړي او نصیحت وکړي.
Limitless in His glory, God exposes their reality, and tells His Messenger that He knows the reality of what they harbour in their hearts. He, nevertheless, directs him to be gentle with them and to admonish them so that they may stop their double dealings: “As for them — God knows all that is in their hearts. So leave them alone, and admonish them, and speak to them a word to reach their very souls.” (Verse 63) There is no doubt that God knows their real beliefs, motives and intentions, and how false their excuses are. Yet the policy He tells His Messenger to follow is to overlook their real attitude and to continue to treat them gently, so trying to teach and admonish them.
دې آیت کې یو ډیر په زړه پوری څرګندونه راغلی دی: «هغوی ته داسې خبره وکړه چې د دوی د نفسونو تر ژورو پورې ورسیږي۔» (آیت ۶۳) که چیرې دا جمله په لفظي ډول ژباړل شي نو داسې به وي: «هغوی ته د دوی په نفسونو کې یو ډیر اغیزمن شی ووایه۔» دا څرګندونه یو ډیر زورور عمل بیانوي او ښیي چې خبرې په مستقیم ډول د دوی زړونو او روحونو ته متوجه کیږي۔
Here the verse uses a remarkable expression: “Speak to them a word to reach their very souls.” (Verse 63) A literal translation would render the sentence: “Tell them, in their very souls, something highly effective.” This portrays a very powerful action, showing the words as being directed to their very hearts and souls.
سره له دې چې دوی د منلو نه وړ عمل کړی وو او د خدای د وحیو نه یې مخ اړولی و، بیا هم دوی ته دا بلنه ورکول کیږي چې توبه وباسي او د آرام او ثبات ژوند وغواړي، د خدای او د هغه د رسول د پاملرنې څخه د ګټې اخیستو سره. د توبې دروازه تل پرانیستې ده. په یقین سره د خدای طرف ته د بیرته راګرځیدو لپاره، د هغه د بښنې غوښتلو لپاره، دا وخت نور نه دی تېر شوی. کله چې پیغمبر ﷺ پخپله د خدای نه د دوی د بخښلو غوښتنه وکړي، نو دوی به د خدای په اجازه یقیني طور وبخښل شي.
Yet in spite of their unacceptable action and their turning away from God’s revelations, they are invited to turn back in repentance and to seek a comfortable and stable life, enjoying the care of God and His Messenger. The door is always open for repentance. It is certainly not too late for turning back to God, seeking His forgiveness. When the Prophet himself requests God to forgive them, they are certain to be forgiven, by God’s leave.