الف. لام. را. دا د هغه الهي کتاب آیتونه دي چې له حکمت ډک دي. (آیت ۱) دا د عربي الفبا درې توري دي چې له هغو څخه د دې حکمت ډک الهي کتاب ټول آیتونه جوړ شوي دي. منکران دا خبره نه منې چې خدای دا کتاب خپل پیغمبر ته نازل کړی دی. سربیره پردې، که څه هم دوی پوهیږي چې دا د دوی د ژبې توري دي، خو دوی د قرآن په څیر یوه آیت هم نشي جوړولی. په حقیقت کې په سورت کې دوی ته دا ننګونه شوې ده چې داسې جوړ کړي. خو د دې ننګونې د نه منلو په سبب دوی دا فکر نه کوي چې هغه څه چې د خدای پیغمبر لري او دوی نه لري، هغه د لوړې خوا څخه ورته راتلونکې وحي ده. که وحي نه وای، نو هغه به هم همدې ستونزې سره مخ کیده او د ټولو لپاره شته دغو توریو څخه به یې هم د قرآن په څیر یوه آیت نه شو جوړولی.
“Alif. Lām. Rā. These are verses of the divine book, full of wisdom.” (Verse 1) These are three letters of the Arabic alphabet from which all the verses of this divine book that is full of wisdom are composed. The unbelievers deny that God revealed this book to His Messenger. Furthermore, whilst they realize that these are the letters of their language, they are unable to produce a single verse similar to what the Qur’ān contains. In fact the sūrah includes a challenge to them to do so. Yet their inability to take up that challenge does not lead them to reflect that the thing which God’s Messenger has and they lack is the revelation he receives from on high. Had it not been for revelation, he would have had the same difficulty, and would have been unable to compose out of these letters that are available to all a single verse like the Qur’ān.
"دا د حکمت له ډک الهي کتاب آیتونه دي." (آیت ۱) په حقیقت کې دا یو حکیم کتاب دی چې انسانانو ته هغه څه خطاب کوي چې د انساني فطرت سره سمون لري. په دې سورت کې هغه ځینې اړخونه بیانوي چې د انساني فطرت په اړه تل ریښتیني دي او هره نسل کې څرګندیږي. په خپل حکمت سره دا غافله کسان راويښوي او هڅوي چې د پراخ کायنات په هره برخه کې د ځمکې او اسمان، د لمر او سپوږمۍ، د شپې او ورځې، د پخوانیو ټولنو د پای ته رسیدو او دوی د خپلو پیغمبرانو د بلنې په وړاندې د غبرګون او په هغه هر څه کې چې د ټول شتون د اداره کوونکي او تنظیم کوونکي لوی واک ته اشاره کوي، فکر وکړي.
“These are verses of the divine book, full of wisdom.” (Verse 1) It is indeed a wise book which addresses human beings with what suits human nature. It portrays in the present sūrah some aspects that are always true of human nature, reflected across every generation. In its wisdom it calls on those who remain unaware to wake up and reflect on the signs they see all around them in the wide universe, in the heavens and the earth, in the sun and the moon, in the night and day, in the fate of earlier communities and how they had responded to the appeals of their messengers, and in everything that points to the great power that conducts and regulates all existence.
ایا دا خلکو ته عجیبه ښکاري چې موږ د دوی په منځ کې یو سړي ته وحی وکړه: «خلک وویروه، او هغو کسانو ته زیری ورکړه چې ایمان یې راوړی دی، چې دوی د خپل رب په لاره کې ښه قدم لري»؟ منکرین وایي: «دا یقینا یو ښکاره جادوګر دی»۔ (آیت ۲) دا یو بلاغي پوښتنه ده چې د هغه طرز تفکر په اړه حیرانتیا ښيي چې د وحی تصور ته عجیب وایي۔
“Does it seem strange to people that We have inspired a man from their own midst: ‘Warn all mankind, and give those who believe the glad tidings that they are on a sound footing with their Lord?’ The unbelievers say: ‘This is plainly a skilled enchanter.’” (Verse 2) This is a rhetorical question which wonders at the attitude which considers the very concept of revelation strange.
هر یوه د خدای پیغمبر په ورته ناباوره پوښتنه ومنل شو:
Every one of God’s messengers was received with the same disbelieving question:
«آیا خدای ﷻ یو انسان د خپل پیغمبر په توګه لیږلی دی؟» (۱۷: ۹۴). دا پوښتنه دې ځای څخه راپورته کیږي چې خلک د «انسانیت» ارزښت نه پیژني چې دوی پخپله یې استازیتوب کوي. دوی ګران بولي چې یو انسان د خدای د پیغمبر په توګه وټاکل شي او خدای ورته وحي ولیږي، او هغه ته امر وکړي چې د هدایت لاره د نورو لپاره واضحه کړي. دوی فکر کوي چې خدای به یو فرښته یا بل داسې مخلوق ولیږي چې د انسانانو څخه لوړ کټګوري پورې اړه ولري. دوی نه پوهیږي چې خدای انسان څنګه عزت ورکړی دی، او د دې عزت یوه برخه دا ده چې انسان د خدای پیغام لیږدولو لپاره ښه وړتیا لري، او خدای ځینې انسانان داسې ټاکي چې له دوی سره یې دا ځانګړې اړیکه وي.
“Has God sent a human being as His messenger?” (17: 94) This question stems from the fact that people do not appreciate the value of ‘humanity’ which they themselves represent. They find it hard to believe that a human being could be chosen as God’s messenger and that God sends down to him revelations, commanding him to make the way of guidance for others clear. They imagine that God would send an angel or some other creature belonging to a category superior to mankind. They do not realize how God has honoured man, and part of that honour is that man is well qualified to bear God’s message, and that God chooses certain human beings with whom He has this special relationship.
د پيغمبر محمد ﷺ په وخت کې، دا هغه اصلي خبره وه چې هغه کافرانو چې د هغه پیغام ته یې ایمان نه راوړ، پرې سخته شخړه کوله.
At the time of the Prophet Muĥammad (peace be upon him), this was the main point of contention among the unbelievers who refused to believe in his message.
همدغه شان د پخوانیو نسلونو او ټولنو د کافرانو سره هم وشول. په دې عصري زمانه کې ځینې خلک په ورته بې ځایه شک اخته کیږي. دوی پوښتنه کوي:
The same was true of the unbelievers of earlier generations and communities. In this modern age of ours, some people invent a similarly absurd doubt. They wonder:
د انسان محدود جسمانی فطرت له خدای سره څنګه اړیکه پیدا کېږي، هغه خدای چې له هرڅه بېل دی او چې ذات یې د هغه مخلوقاتو د ذات په شان نه دی چې هغه پیدا کړي دي؟
how does contact happen between a human being with his limited physical nature and God who is totally unlike everything else and whose nature is unlike the nature of everything He has created?
داسې پوښتنه یوازې هغه څوک کولای شي چې د خدای د ذات ټول اړخونه په بشپړه توګه پوهیږي، او هغه صفتونه هم چې خدای انسان ته ورکړي دي، په بشپړه توګه درک کوي. هیڅ هوښیار انسان، چې د خپل عقل د محدودیت خبر وي، داسې دعوه نه کوي. داسې څوک پوهیږي چې د انسان د طبیعت صفتونه تر اوسه هم کشف کیږي، او د علمي کشف دروازه هیڅکله نه ده تړل شوې. د انسان د ادراک او پوهې له رسیدو هاخوا به تل داسې نړۍ پاتې وي چې انسان ته نامعلومې وي.
Such a question cannot be asked except by one who fully comprehends the nature of God Himself with all its aspects, and who also understands all the characteristics God has given to man. No one in his right mind, aware of the limitations of his reason, would make such a claim. Such a person knows that the characteristics of human nature are still being discovered today, and that scientific discovery has not come to an end. Beyond the reach of human perception and understanding there will always remain worlds unknown to man.
دا پدې مانا ده چې انسانانو کې پټ استعداد شتون لري چې یوازې خدای ته معلوم دی۔
What this means is that human beings have latent potential known only to God.
خدای تعالیٰ ښه پوهیږي چې خپل پیغام چاته ورکړي. دا وړتیا د ټولو انسانانو له پوهې څخه ورونده ده، او حتی هغه کس چې دا دنده ورته ټاکل کیږي، ممکن د ټاکنې تر کیدو مخکې پخپله هم دا ونه پوهیږي. هغه خدای چې له خپل روح څخه یې انسان ته ساه ورکړې ده، د هرې طبیعت هرې کوچنۍ برخې ته پوهه لري. هغه کولی شي هر انسان ته داسې وړتیا ورکړي چې دې ځانګړې اړیکې او تړاو ته لاس واچوي، داسې طریقه چې یوازې هغه کسان یې ارزښت پیژندلی شي چې دې تجربې ته ورسیږي.
God certainly knows best to whom to assign His message. Knowing this ability is beyond all people and it may even be unknown to the person who is chosen for the task, until that choice is made. God, who has breathed of His soul into man knows every little detail of every nature. He can endow any human being with the ability to undertake this unique contact and bond in a way which can be appreciated only by those who experience it.
د قرآن کریم د ځینو معاصرو مفسرینو هڅه کړې ده چې د وحی حقیقت د ساینسي لارو له مخې ثابت کړي، ترڅو دا خبره اسانه شي. مګر موږ دې طریقې ته اعتراض لرو. ساینس خپل ځانګړی حوزه او ساحه لري، او د دې حوزې او ساحې سره سم یې ځانګړي وسایل هم لري چې په هغو کې حرکت کوي.
A number of contemporary commentators on the Qur’ān have endeavoured to prove the fact of revelation through scientific means so as to make it easier to understand. We however object to this approach. Science has its own scope and domain, and it has certain tools to suit its domain and to move within its scope.
سائنس نے روح اور انسانی نفس کے بارے میں کسی یقین تک پہنچنے کا دعویٰ تک نہیں کیا، کیونکہ یہ اس کے دائرے سے کہیں باہر ہے۔ روح ان مادی تجربات کے تابع نہیں ہے جو سائنس کر سکتی ہے۔ اس لیے وہ سائنسی شعبے جو تسلیم شدہ سائنسی اصولوں کے اندر کام کرتے ہیں، روح سے متعلق کسی بھی بات پر بحث سے گریز کرتے رہے ہیں۔ نام نہاد ‘روحانی علوم’ محض ایسی کوششیں ہیں جن کے طریقے مشکوک ہیں اور جن کے مقاصد نہایت قابلِ شک ہیں۔ اس میدان میں یقین تک پہنچنے کا واحد راستہ ان یقینی ماخذوں کی طرف رجوع کرنا ہے جو ہمارے پاس ہیں، یعنی قرآنِ مجید اور حدیث۔ ہم ان دونوں ماخذوں میں موجود کسی بھی بات کو اس کے ظاہری مفہوم پر لیتے ہیں، اس میں کچھ اضافہ کیے بغیر، اس میں کسی طرح کی ترمیم کیے بغیر اور قیاس کی بنیاد پر کوئی نتیجہ نکالے بغیر۔ اضافہ، ترمیم اور قیاس سب ذہنی عمل ہیں، لیکن اس میدان میں انسانی ذہن اپنے دائرے سے باہر ہے اور اس کے پاس کام کرنے کے مناسب آلات نہیں ہیں۔
Science has not even claimed to have arrived at any certainty with regard to the spirit and human soul, because it is well beyond its domain. The spirit is not subject to the sort of material experiment which science can make. Therefore, those scientific disciplines that work within recognized scientific principles have avoided discussion of anything relating to the spirit. So-called ‘spiritual studies’ are merely attempts that have doubtful methods and very suspicious aims. The only way to arrive at any certainty in this area is to refer to the only sources of certainty which we have, namely, the Qur’ān and the Ĥadīth. We take any statement in these two sources at its face value, without adding anything to it or modifying it in any way and without drawing any conclusion on the basis of analogy. Addition, modification and analogy are all mental processes, but in this area the human mind is outside of its domain, and has no suitable tools to work with.
"آیا دا خلکو ته عجیبه ښکاري چې موږ د دوی له منځ څخه یو سړي ته وحي وکړه: ټول انسانانو ته خبرداری ورکړه، او هغو کسانو ته زیری ورکړه چې ایمان یې راوړی دی چې دوی د خپل رب په وړاندې ښه مقام لري؟" (آیت ۲)
دا په لنډه توګه د وحي هدف دی: خلکو ته د خپل نافرمانۍ د پایلو په اړه خبرداری ورکول او ایمانداره کسانو ته د خپل اطاعت د پایلې په اړه خوشحالۍ خبر ورکول. دا خبره په حتمي ډول د هغو واجباتو لنډ بیان شامل کوي چې باید ترسره شي او هغه منعیات چې باید ډډه ترې وشي. خبرداری ټولو انسانانو ته ورکول کیږي، ځکه دا باید ټولو خلکو ته ورسول شي، چې باید د خپلو کړنو د پایلو څخه خبر وي. خو زیری یوازې ایمانداره کسانو ته ورکول کیږي.
“Does it seem strange to people that We have inspired a man from their own midst: Warn all mankind, and give those who believe the glad tidings that they are on a sound footing with their Lord?” (Verse 2) This is in a nutshell the purpose of revelation: to warn people of the consequences of their disobedience and to deliver happy news to the believers as to the outcome of their obedience. This inevitably includes an outline of the duties that are to be fulfilled and the prohibitions to be avoided. The warning is addressed to all mankind, because it should be conveyed to all people, who must be made aware of the consequences of their actions. The happy news though is given only to the believers.
بې شکه ټول انسانان دې ته اړ دي چې خبردار شي، ترڅو پوه شي چې کله چې دوی د خدای پیغام رد کړي او د هغه لارښوونې ته غاړه نه ږدي، نو ممکن څه پېښ شي.
Indeed all human beings need to be warned so that they are aware of what may happen to them when they reject God’s message and refuse to follow His guidance.
له بل طرف، مژدہ د اطمینان او د ثابت قدمۍ یوازې مؤمنانو ته ورکول کیږي. دلته عربي متن ټول داسې مفاهیم رامینځ ته کوي چې د خبرداری عمومي فضا ته اشاره کوي. مؤمنان "په ټينګ بنسټ" ولاړ دي، کوم چې معنا لري دا چې دوی په خپلو ګامونو ډاډمن دي، بې شکه، او حتی د تر ټولو ډېرو اندېښنېزو وختونو کې ناڅرخېدونکي دي. دوی "په خپل رب سره په ټينګ بنسټ" ولاړ دي، داسې حضور کې چې مؤمنان ډاډ او امنیت مومي، پداسې حال کې چې نور د خپل قریب هلاکت په فکر کې اندېښمن وي.
On the other hand, only the believers receive the happy news of reassurance and of being on firm ground. The connotations generated here by the Arabic text all point to a general atmosphere of warning. The believers are ‘on a sound footing’ which means that they are sure of their steps, unhesitating, unshakeable even during the most worrying of times. They are “on a sound footing with their Lord,” in a presence where believers find reassurance and safety while others worry as they contemplate their impending doom.