حقیقت دا دی چې هره ټولنې ته ورکړل شوي رزق د خدای له خوا د هغه د ارادې سره سم ټاکل کېږي. هغه یې څوک چې غواړي ورکوي، هغه وخت چې غواړي ورکوي، او په هغو قوانینو سره سم چې هغه په عمل کې راوستي دي: {وَإِنْ مِنْ شَيْءٍ إِلَّا عِنْدَنَا خَزَائِنُهُ وَمَا نُنَزِّلُهُ إِلَّا بِقَدَرٍ مَعْلُومٍ} (سورۃ الحجر، آیت ۲۱)
In fact, the provisions given to every community are determined by God, according to His will. He grants them as He pleases, at the time He chooses, and in accordance with the laws He has set in operation: “There is not a thing but with Us are its storehouses; and We send it down only in accordance with a defined measure.” (Verse 21)
هیڅ مخلوق د هیڅ شي مالک نه دی او نه پر هیڅ شي واک لري. د ټولو شیانو خزانې د خدای په لوړ او بشپړ واک کې دي. هغه دا وسایل د خپلې مخلوقات ته، د هرې یوې په خپل ځای او نړۍ کې، یو ټاکلي اندازې سره سم ورکوي. هیڅ شی په بېځایه توګه نه ورکول کیږي او نه برابرېږي.
No creature owns, or has power over, anything. The resources of everything are with God in His supreme realm. He grants it to His creation, in their respective worlds, according to a defined measure. Nothing is given or provided arbitrarily.
دا یو دقیق بیان دی: «او هیڅ شی نشته مگر د هغه خزانې زموږ سره دي، او موږ یې نه ټاکلې اندازې پرته نازلوو.» (آیت ۲۱) د دې مفہوم هغه مهال ښکاره کیږي چې د انسان علم زیاتیږي او پرمختللی کیږي. هرڅومره چې هغه د کائنات او د هغه د جوړښت او کار په اړه ډیر پوهیږي، هومره د قرآنی بیان بهتره پوهه ترلاسه کوي. د «خزانو» د اصطلاح معنا هغه مهال ډیره روښانه کیږي چې انسان د مادي نړۍ جوړونکو عناصرو ماهیت او ترکیب کشف کړي. انسان پوهیږي چې د مثال په توګه د اوبو بنسټیز «خزانې» د اکسیجن او هایډروجن ذرې دي. د نباتاتو او سبزیجاتو په شکل کې د خوړو خزانې د هوا ته نایتروجن، کاربن، هغه اکسیجن چې کاربن ډای اکسایډ جوړوي، او د لمر شعاعونه شامل دي. دغه ډول مثالونه ډیر دي، او د «د خدای خزانې» د بیان مفهوم ښه ښيي، چې انسان ترې ډیر څه زده کړي، خو دا ټول لږ دي له هغه څخه چې شتون لري.
We have here a precise statement, “There is not a thing but with Us are its storehouses; and We send it down only in accordance with a defined measure.” (Verse 21) Its import becomes apparent as man’s knowledge increases and becomes more advanced. The more he knows about the universe and how it is made and operates, the better he understands the Qur’ānic statement. The meaning of the term, ‘storehouses’, becomes clearer after man has discovered the nature of the elements which form the material world, and their composition. Man knows that the basic ‘storehouses’ of water, for example, are the oxygen and hydrogen atoms. The storehouses of provisions we have in the form of green plants and vegetation include the nitrogen which is present in the air, carbon and the oxygen that form carbon dioxide, and the rays of the sun. Examples like these are numerous, giving a clear picture of the import of the expression, “God’s storehouses”, of which man has come to know much, but this much remains only a little of what there is.
د هغو شیانو له جملې چې خدای د ټاکل شوې اندازې سره لیږي، بادونه او اوبه دي: «مونږ بادونه لیږو چې ډک (د اوبو بوج پورته کوونکي) وي، بیا مونږ له آسمانه اوبه نازلوو تاسو ته د څښلو لپاره، تاسو هغه ذخیره کونکي نه یاست.» (۲۲ آیت) په عربي کې «لواقح» ټکی چې «ډک» معنا لري، ځینو خلکو د ساینس له معنا سره سم «ګرځول» یا «تلقیح» معنا کړی ده، یعنې دا چې بادونه د ځینو بوټو یا ونو لړۍ (گرد) د ښځینه بوټو د تلقیح لپاره وړي. خو دا تفسیر دلته د متن سره سم نه ښکاري. باید په یاد ولرو چې قرآن کریم د خپلو مفهومونو په ټاکلو کې ډیر دقیق دی. دلته مراد دا دی چې بادونه رطوبت (د اوبو بخارات) وړي، لکه څنګه چې یوه ماده اوښ د شیدو له امله ډکه وي. بیا خدای له هغه رطوبت څخه، چې بادونه یې وړي، اوبه نازلوي او انسان ته یې د ځان د ژوند لپاره څښلو ته اجازه ورکوي. خو انسان دا ټولې اوبه ساتلی نشي: «تاسو هغه ذخیره کونکي نه یاست.» (۲۲ آیت) دا اوبه د انسانانو له ګدامونو نه، بلکه د خدای له خزانو څخه راځي.
Of the things that God sends in accordance with defined measure are winds and water: “We send forth winds heavily loaded, then We send down water from the skies for you to drink. You are not the ones who store it up.” (Verse 22) The Arabic term, lawāqiĥ, which signifies heavily loaded has been interpreted by some according to the scientific meaning of ‘fertilizing’, referring to the fact that the winds carry the pollen from some plants or trees to fertilize the female ones. But this does not seem to fit with the text here. We have to remember that the Qur’ān is very meticulous in drawing its own connotations. What is referred to here is rather the fact that winds carry moisture, just like a she-camel becomes heavy with milk. God then sends down water from that moisture carried by the winds, and He allows man to drink it for his own survival. Yet man cannot retain it all: “You are not the ones who store it up.” (Verse 22) It has not come from the storehouses of human beings, but from God’s treasures.
دا یو ښه تعریف شوی اندازه سره ورکړل شوی دی.
It has been poured according to a well-defined measure.
د باد لمبټ کیږي، رطوبت وړي او د فطرت د قوانینو سره سم اوبه باروي. خو دا ټول په لومړي ځای کې چا ټاکلي دي؟ دا ټول د هغه خالق لخوا ټاکل شوي دي چې د کائنات اصلي قانون یې ټاکلی دی، کوم چې ټولې برخې پیدا کوي او ټول پدیدې چلوي: ﴿وَإِن مِّن شَيْءٍ إِلَّا عِندَنَا خَزَائِنُهُ وَمَا نُنَزِّلُهُ إِلَّا بِقَدَرٍ مَّعْلُومٍ﴾ (آیت ۲۱)
The winds move, carry the moisture and pour the water in accordance with the laws of nature. But who has determined all this in the first place? It is all determined by the Creator who has set the original law of the universe which gives rise to all aspects and operates all phenomena: “There is not a thing but with Us are its storehouses; and We send it down only in accordance with a defined measure.” (Verse 21)
دلته دا څرګندیږي چې هر عمل، حتی د اوبو څښل هم، خدای ته منسوب کیږي.
We note here how every move is referred to God, even the drinking of water:
«پس مونږ له آسمانه اوبه نازلوو چې تاسو ته د څښلو لپاره وي.» (آیت ۲۲)
د عربي متن اصطلاح «أسقيناکموه» چې په ژباړه کې «تاسو ته د څښلو لپاره» ترجمه شوې، په عربي اصل کې داسې راغلې ده: «مونږ له آسمانه اوبه نازلوو او مونږ تاسو ته دا څښلو ته وادارو». دلته مقصد دا دی چې مونږ تاسو داسې پیدا کړي یاست چې د اوبو ته اړتیا لرئ، او مونږ اوبه ستاسو د اړتیاوو سره سم مناسبې کړې دي. دا ټول په یوه اندازه سره سمون لري.
“Then We send down water from the skies for you to drink.” (Verse 22) The expression, asqaynākumūh, given in translation as, “for you to drink”, is given in the Arabic original as, “We send down water from the skies and We make you drink it”. What is meant here is that we have fashioned you in a way which makes you in need of water, and we made the water suitable for your needs. All this is made according to a measure.
دا ټول د خدای د مشیت له مخې ترسره کیږي. دا بیانولو طریقه په دې موخه غوره شوې ترڅو ټول منظره کې بشپړ همغږي پیدا شي، او ټول شیان خدای ته منسوب شي، حتی د یوه انسان د لاس حرکت هغه وخت چې هغه د څښاک لپاره اوبه پورته کوي. ټوله فضا داسې ده چې په کائنات کې ټول شیان د خدای د مشیت ته منسوب کوي، هغه مشیت چې هر پیښه او هر حرکت په مستقیم ډول ټاکي. د خدای هغه قانون چې د ستورو او سیارو حرکت کنټرولوي، هم هغه قانون دی چې د انسانانو عملونه کنټرولوي. د سورت لومړۍ برخه د خدای هغه قانون ته اشاره کوي چې د هغو کسانو په اړه دی چې د خدای پیغام رد کوي، او دا دوهمه برخه د هغه قانون ته اشاره کوي چې اسمانونو او ځمکې، باد، اوبو او څښاک باندې حکومت کوي. دا ټول د خدای د مشیت تابع دي، کوم مشیت چې د هغه لوی حقیقت سره تړلی دی چې د اسمانونو، ځمکې، انسانانو او نورو ټولو مخلوقاتو د پیدا کیدو شا او خوا ده.
It is all set in operation by God’s will. This mode of expression is chosen in order to provide an element of complete harmony in the whole scene, so that everything is referred to God, even the movement of one’s hand to take water to drink. The whole atmosphere is one that attributes everything in the universe to God’s will that directly determines every event and movement. His law that controls the movement of stars and planets is the same as His law that controls people’s actions. The first passage of the sūrah referred to God’s law concerning those who reject God’s message, and this second passage refers to His law that governs the heavens and the earth, the wind, water and drinking. All this is subject to God’s will which is linked to the great truth that is behind the creation of the heavens, the earth, human beings and all other creatures.
بیا سورت د ټولو کارونو نسبت یوازې خدای ته کامل کوي، او بیانوي چې ژوند او مرګ، ژوندي او مړي، راپاڅول او حساب ټول د هغه لپاره دي:
The sūrah then perfects the attribution of all matters to God alone, stating that life and death, the living and the dead, the resurrection and judgement belong to Him:
بې شکه موږ یو چې ژوند ورکوو او مرګ راولو، او موږ یو چې ټول شیان به وارث شو.
“It is We who give life and cause death, and it is We who are the inheritors [of all things].
او موږ هغه کسان ښه پیژنو چې ستاسو له مخه تیر شوي دي، او هغه کسان هم چې وروسته به راځي. بې شکه ستا رب به دوی ټول راټول کړي. هغه په حقیقت کې ډیر حکمت والا، ډیر ښه پوهیدونکی دی۔
Well do We know those who lived before you and those who will come after you. Your Lord will gather them all together. He is indeed Wise, All-Knowing.” (Verses 23-25)
دې ځای کې دویمه برخه لومړۍ برخه بشپړوي. په لومړۍ برخه کې ویل شوي: «موږ هېڅکله هېڅ ښار ونه ړنګ کړ، پرته له دې چې هلته لېږل شوي پیغمبر راغلی نه وي. هېڅ ټولنه نه شي کولای خپل وخت له مخه کړي، او نه یې شي کولای ځنډولی شي.» (آیت ۴-۵)
دلته، په دې برخه کې، ټینګار شوی چې د ژوند او مرګ پرېکړه د خدای لخوا کېږي، هغه خدای چې د ټول ژوند وارث دی، او هغه پوهېږي چې چا ته د مخه مرګ ټاکلی او چا ته مرګ ځنډول شوی. دی هغه څوک دی چې په پای کې ټول سره راټولوي، ځکه «هغه له شک پرته ډېر حکیم او ډېر پوه دی.» (آیت ۲۵) هغه د هرې ټولنې وخت د خپلې حکمت له مخې ټاکي. هغه پوهېږي چې کله مري، کله بېرته راژوندی کېږي، او هر هغه څه چې د دې دواړو ترمنځ پېښېږي.
Thus the second passage complements the first. In the first passage we have the statement: “Never have We destroyed any community unless divine revelations have been made known to it. No community can ever forestall its term, nor can they delay it.” (Verses 4-5) Here, in this passage, it is emphasized that life and death are determined by God, the heir to all life, and He knows whom He has determined to die early and who will have their death delayed. It is He who gathers them all together at the end, for “He is indeed Wise, All Knowing.” (Verse 25) He determines the term of every community according to His wisdom. He knows when it dies, and when it is resurrected and all that happens in between.
مونږ په دې آیت او د هغه تر مخه آیت کې د حرکت همآهنګي ګورو. دا په هغه وحي په نازلولو، ملایکو، هغه شعلو کې ښکاري چې د پټو اوريدونکو شیطانانو په لور پرځي، او د اسمان څخه د اوبو په راښکته کولو کې. همآهنګي د دې په شاوخوا کې هم ښکاري چې پېښې پکې پېښېږي، په ټوله کائنات کې: اسمانونه، ستورې، شعلې، ځمکه، غرونه او نباتات، بادونه او باران. کله چې سورت د غرور یوه بېلګه بیانوي، نو هغه په داسې منظر کې ږدي چې په یوه پرانیستې دروازې له لارې آسمانونو ته پورته کېږي. دا ټول د قرآن د ښکلي اسلوب ډېر ښه ثبوت دی.
We note the harmony of movement in this passage and the preceding one. This is seen in the sending down of revelation, angels, the flames hitting eavesdropping devils, and water from the sky. Harmony is also evident in the general surroundings in which events take place in the whole universe: the skies, the constellations, flames, the earth, the mountains and the vegetation, the winds and the rain. When the sūrah provides an example of arrogance, it sets it in a scene of climbing up into the heavens through an open door. All this speaks volumes for the fine style of the Qur’ān.