دا مکی سورت د خپل مضمون او انداز له مخې ځانگړی شان لري. په دې کې د زړه سره خطاب داسې دی چې له پیله تر پایه یو ځانگړی آهنگ لري او بیلابیل ږغونه پکې راځي، ځکه دا د سورۀ رعد سره ډیر ورته والی لري. دا سورت انسان د لوی کائنات په فکر کې ځانله بیایي او هر ګوټ کې شته ډیرې نښې ورته ښکاره کوي. په دې ډول انسان د خدای نعمتونه یادوي، د هغه هغه فضل او احسان ته پام کوي چې هغه په خپلو ټولو مخلوقاتو کوي. همدارنګه انسان د تیرو امتونو پای او د قیامت په ورځ د هغوئ حال تصور کوي. په دې ترتیب سره انسان د خدای د کارونو پر هغه بې شمېره حیرانوونکو شیانو ځان ته ټیټوالی احساسوي چې د خدای کارونه دي.

This Makkan sūrah possesses a special character both in its subject and style. It perhaps best compares with Sūrah 13, Thunder, in the way in which it addresses the human heart, using, from start to finish, a fascinating rhythm employing various beats. It moves us into contemplation of the great universe and the numerous signs to be found in every nook and cranny. Man thus remembers God’s blessings and appreciates the grace and favour He bestows on all His creatures. He also visualizes the end suffered by earlier communities and their fate on the Day of Judgement. He thus feels humility as he looks at the countless marvels that constitute God’s work.

هغه دا هم پیژني چې یوازې یو حق دی او یو قانون دی چې ټوله شتمنۍ پکې روانه ده، او دا ټول د خدای د لاس لاندې اداره کېږي. سورت دا ټول مطالب داسې ډول او آهنګ سره بیانوي چې زموږ په زړونو باندې ژور او پیاوړی اغېز پرېږدي۔

He also recognizes that there is only one truth and one law running through all existence, and that this is controlled by God’s hand. The sūrah imparts all this in a style and rhythm that leaves a profound and powerful effect on our minds.

دا سورت یوه بشپړه وحدت ده چې یو له بل سره داسې تړلې حلقې لري چې د هغې په جلا برخو ویشل ستونزمن دي، د جلا جلا موضوعاتو په بیان کې. په حقیقت کې دا یوازې یو موضوع لري، خو دا خپل اهنګ د انساني زړه په تارونو وهي، تر څو زموږ روحونه ډک کړي، او موږ ته د ایمان راوړلو او د خدای په وړاندې د ځان تسلیمولو بلنه ورکوي.

The sūrah is a complete unit with interlinked rings, making it hard to divide into parts addressing separate subjects. In fact it has only one subject, but it plays its rhythm on the strings of the human heart so as to fill our souls, calling us to believe and submit ourselves to God.

دې سورت یوه ځانګړنه داده چې دا ټول تارونه د خدای په لاس کې ږدي، او ښيي چې دوی څنګه کار کوي، څنګه کشیږي یا ټینګیږي، جلا کیږي یا سره یوځای کیږي، پرته له کومې محدودیت یا اغیزې. موږ دا ځانګړنه په پیل کې یادوو، او دا په ټول سورت کې تر پای پورې دوام لري.

The most distinctive feature of the sūrah is that its puts all these strings in God’s hand, showing how they work, being pulled or stretched, separated or combined, without restriction or influence. We note this distinctive feature at the outset, and it runs through the sūrah to its very end.

دا لوی کائنات، د خپلې نه محدودې پراخوالي سره، د خدای لخوا د هغه د ډیزاین سره سم وجود ته راوړل شوې ده: «ټول ستاینه خدای لپاره ده، چې د آسمانونو او ځمکې پیدا کوونکی دی، هغه چې فرښتې د پیغام رسوونکو په توګه ټاکي، د وزرونو خاوندان، دوه، یا درې، یا څلور.

The great universe, with its limitless expanse, has been brought into existence by God, according to His design: “All praise is due to God, the Originator of the heavens and the earth, who assigns angels to be messengers, endowed with wings, two, or three, or four.

هغه د خپلې پیدایښت سره هغه څه زیاتوي چې غواړي. یقیناً الله هر شی باندې قادر دی۔ (آیت ۱)

He adds to His creation what He pleases. Indeed God has power over all things.” (Verse 1)

دا د خدای قوي لاس دی، چې زموږ لپاره بې‌حده رحمت خلاصوي او بیا یې د سرچینې کې بندوي. دا حالت هیڅوک نشي بدلولی: {هغه څه چې خدای د انسان لپاره د رحمت دروازه خلاصه کړي، هیڅوک یې نشي بندولی؛ او هغه څه چې ده بند کړي، د هغه پرته بل هیڅوک یې نشي خلاصولی. یوازې همغه زبردست او حکیم دی} (دویمه آیت).

This strong hand of God opens up to send us flowing mercy without restriction, and then clinches to stop it at source. No one can alter this: “Whatever grace God opens up to man, none can withhold it; and whatever He withholds, none other than Him can release. He alone is Almighty, Wise.” (Verse 2)

هدایت پیروي کول او ګمراهي د رحمت دوو مخالفو پړاوونو ته ورته دي: لومړی روان او جاري دی، او دویم ورڅخه منع شوی دی: «خدای چې څوک غواړي هغه ګمراه کوي، او چې څوک غواړي هغه هدایت کوي.» (آیت ۸) «خدای کولی شي چې هغه څوک اوروي چې هغه غواړي، مګر تا نشې کولی هغو کسانو ته اورول چې په قبرونو کې دي. ته یوازې ویرونکی یې.» (آیتونه ۲۲-۲۳)

To follow guidance and to be in error are two opposite ends of the mercy spectrum: the first is flowing, the other withheld: “God lets go astray him that wills Ito go astray!, just as He guides him that wills Ito be guided].” (Verse 8) “God can make hear whoever He wills, whereas you cannot make those who are in their graves hear you. You are only a warner.” (Verses 22-23)

دا همدا ډېر توانمنه لاس دی چې لومړی ژوند ورکوي، او بیا په آخرت کې مړې بیرته ژوندي کوي: «هغه الله دی چې بادونه لیږي، نو دوی وریځې راپورته کوي، او موږ دغه وریځې مړې ځمکې ته وروړو، او په دې سره ځمکې ته له هغې وروسته ژوند ورکوو چې وچه وه.»

It is this very able hand that makes life in the first place, and then brings the dead back to life in the hereafter: “It is God who sends forth the winds, so that they raise clouds, and We drive them to a dead land and thereby give life to the earth after it had been lifeless.

داسې به د قیامت راتګ وي۔" (آیت ۹)

Thus shall resurrection be.” (Verse 9)

ټول واک او عزت یوازې د هغه لپاره دی. هرڅوک چې د دې څخه کومه برخه غواړي، باید یوازې له هغه څخه یې ترلاسه کړي: «هر هغه څوک چې واک او عزت غواړي، باید پوه شي چې ټول واک او ټول عزت یوازې د خدای لپاره دي.» (آیت ۱۰)

Power and glory belong to Him alone. Whoever wants any of this must derive it from Him alone: “Whoever desires might and glory should know that all might and glory belong to God alone.” (Verse 10)

د مخلوقاتو پیدا کول، هغوی ته شکل او صورت ورکول، هغوی ته اولاد ورکول او د هغوی د ژوند موده ټاکل ټول د خدای (ج) په واک کې دي، هېڅکله هم دا واک له لاسه نه ورکېږي: «هغه خدای دی چې تاسو ټول د خاورو څخه پیدا کړي، بیا د نطفې څخه، بیا یې تاسو دوه جنسه کړي. هېڅ ښځه نه حامله کېږي او نه زیږون کوي مګر د هغه د علم سره. او هېڅ څوک اوږدې عمر نه مومي او نه د هغه عمر لنډېږي مګر دا چې دا د یوه کتاب (لوح محفوظ) کې ثبت وي. بېشکه دا ټول کار د خدای لپاره اسان دی.» (آیت ۱۱)

Creation and giving shape and form to creatures, giving them offspring and determining their life duration are all within God’s grasp, never let loose: “It is God who creates you all out of dust, then out of a gamete. He then makes you into two sexes. No female conceives or gives birth without His knowledge. No one attains to old age or has his life cut short unless it be thus laid down in [Gods] decree. All this is easy for God.” (Verse 11)

همچنان د آسمانونو، ځمکې او نورو آسماني ستورو ټول اختیارات هم د هغه په لاس کې دي: «هغه شپه په ورځ اړوي، او ورځ په شپه اړوي، او هغه لمر او سپوږمۍ مسخر کړي دي [د خپلو قوانینو تابع]، چې هر یو یې د یوه ټاکلي وخت لپاره خپل مسیر ته دوام ورکوي. دا دی الله، ستاسو رب: ټول واک یوازې د هغه دی، او هغه کسان چې تاسو د هغه پرته پرې ژاړئ، د کجورې د تخمک د پوستکي هم مالکان نه دي.» (آیت ۱۳)

Also in His grasp are all the controls to the heavens, the earth, and other celestial bodies: “He causes the night to pass into the day, and the day to pass into the night; and He has made the sun and the moon subservient [to His laws], each running its course for an appointed term. Thus is God, your Lord: to Him belongs all dominion, while those whom you invoke instead of Him do not own even the skin of a date-stone.” (Verse 13)

د خدای قادره لاس په دې کائنات کې د خپلې الهامي طریقې سره کار کوي، انسانانو، څارویو، نباتاتو او بې ژوندو شیانو ته رنګ ورکوي: ‹‹ایا تا نه ده لیدلي چې خدای له آسمانه اوبه نازلوي، چې په هغو سره مو د مختلفو رنګونو میوې راوځو؟

God’s able hand works in this universe according to its own inspiring fashion, adding colour to man, animals, plants and inanimate objects: “Are you not aware that God sends down water from the skies, with which We bring forth fruits of different colours?

په غرونو کې د مختلفو رنګونو سپین او سور ګوډاګي شتون لري، او همداراز ځينې نور د ښځو په شان تور دي. په ورته ډول انسانان، ځناور او څارويه هم مختلف رنګونه لري.” (آیتونه ۲۷-۲۸)

In the mountains there are streaks of white and red of various shades, as well as others jet- black. Similarly, human beings, beasts and cattle have various colours.” (Verses 27-28)

هم هغه لاس دی چې انسانان حرکت ته وهي، او یو نسل د بل ځای نیسي: {مونږ دا کتاب هغو بندګانو ته ورکړ چې موږ یې غوره کړل۔} (آیت ۳۲) {هغه ذات دی چې تاسو یې د ځمکې وارثان جوړ کړل۔} (آیت ۳۹) دا کائنات هم هغه ساتي او د ګمراهۍ له لارې یې ژغوري: {یوازې الله ځمکه او آسمانونه ساتي، چې له خپلې ځای څخه ونه ځي، او که دوی له ځایه ولاړ شي، نو د هغه نه پس هېڅوک نه شي کولای چې دوی ونیسي۔} (آیت ۴۱) هغه ټول شیان په خپل واک کې لري، او د هغه د ارادې په وړاندې هېڅ شی درېدای نه شي: {په آسمانونو او ځمکه کې هېڅ شی د الله د واک نه شي وتلای۔} (آیت ۴۴)

The same hand puts human beings on the move, making one generation succeed another: “We have given this Book to such of Our servants as We chose.” (Verse 32) “It is He who made you inherit the earth.” (Verse 39) It holds this universe, protecting it lest it deviate: “It is God alone who holds the celestial bodies and the earth, lest they deviate [from their courses]. If they should ever deviate, no one else could uphold them after Him.” (Verse 41) He holds everything in control, nothing stands in defiance of His will: “God can never be foiled by anything whatever in the heavens and the earth.” (Verse 44)

په دې سورت کې د خدای مختلف صفتونه ټینګ شوي دي. هغه هغه ذات دی چې په هر شي باندې واک لري؛ زبردست دی؛ حکمت والا دی؛ چې ټول شیان ورته بیرته ستنیږي؛ چې هغه ټول کارونه پوهیږي چې دوی یې کوي؛ چې ټول واک د هغه لپاره دی؛ چې له هر ډول اړتیا څخه پاک دی، د ټولو ستاینو وړ دی؛ چې ټول سفرونه ده ته رسیږي؛ ډېر بخښونکی دی؛ ډېر قدردان دی؛ ښه خبر دی؛ ښه لیدونکی دی؛ چې هغه ټول څه پوهیږي چې په اسمانونو او ځمکه کې پټ دي؛ د انسانانو په زړونو کې څه دي هغه ښه پوهیږي؛ ډېر حوصلې والا دی؛ په خپل واک کې بې حده دی او ټول خپل بندگان یې د خپل نظر لاندې دي۔

Throughout the sūrah God’s different attributes are emphasized. He is the One who has power over all things; the Almighty; the Wise; to whom all things return; who knows all that they do; to whom all dominion belongs; who is free of all wants, worthy of all praise; with whom all journeys end; much-forgiving; most appreciative; all-aware; all-seeing; who knows all that is hidden in the heavens and earth; fully aware of what is in people’s hearts; ever-forbearing; infinite in His power and who has all His servants in His sight.

دا آیتونه او د هرې آیت په پای کې راغلي تبصرې د دې سورت ځانګړې فضا جوړوي او زړونو باندې یې عمومي اغیز پیدا کوي. که څه هم دا سورت یو واحد ټوټه دی چې پرله پسې ټکي لري، موږ د اسانه بحث لپاره دې ته شپږ برخې ویشلې دي.

These verses and the comments at the end of each create the special ambience of the sūrah and the overall effect it has on our hearts. Despite its being a single whole, with continuous beats, we have chosen to divide it into six sections to enable easier discussion.