دا سورت د نوح علیه السلام د زمانې وروسته د هغو خلکو یوه لنډه تاریخي کیسه بیانوي چې د ځمکې په سر ټاکل شوي وو. دا د هغو ټولنو ذکر کوي چې د خدای له نعمتونو برخمن شوې، او د هغو نورو ټولنو هم چې د خدای ناخوښي یې وګټله او د هغه عذاب ته مستحق شوې. اوس د ابراهیم علیه السلام د کیسې یوه برخه راځي، په کومه کې چې موږ د خدای نعمتونه ګورو. دا کیسه د لوط د قوم کیسې ته رسوي، کوم چې په دردوونکې انجام اخته شو. په دواړو کیسو کې هغه دوه ګونی وعده پوره کیږي چې خدای نوح ته کړې وه. د خدای وعده داسې وه:

This sūrah gives a brief history of the people who were left in charge of the earth after Noah’s time. It refers to certain communities which received God’s blessings and to others which incurred His displeasure and deserved His punishment. We now have a reference to a part of Abraham’s story in which we witness God’s blessings. This leads to the story of Lot’s people who suffered a painful end. In both stories the dual promise God made to Noah is fulfilled. God’s promise ran as follows:

دا خبره وشوه: ای نوحہ! له موږ څخه په سلامتیا سره ښکته شه، او ستا او هغو امتونو باندې چې ستا سره دي، زمونږ برکتونه وي. او نور امتونه به مو وخت ته ږدو، بیا به له موږ څخه دردناک عذاب ورسیږي.

“The word was spoken: Noah, disembark in peace from Us, and with Our blessings upon you as well as upon generations from those who are with you. As for other folk, We shall let them have enjoyment, and then there will befall them grievous suffering from Us.’” (Verse 48)

دغه شان، د کښتۍ کې ژغورل شوو کسانو ځینو اولادونو ته د خدای برکتونه ورکړل شول، پداسې حال کې چې نور قومونه یو وخت ته د ژوند له خوښیو څخه ګټه پورته کوله، مخکې له دې چې د خپلو ګناهونو له امله سخته عذاب د دوی په سر راشي. دا برکتونه ابراهیم او د هغه اولاد ته د هغه د دواړو زامنو له لارې ورکړل شوي: اسحاق او د هغه اولاد چې د بني اسرائیلو پیغمبران وو، او اسماعیل چې د هغه اولاد کې محمد ﷺ وو، د خدای وروستی پیغمبر.

Thus, some of the offspring of those saved in the ark were to receive God’s blessings, while other communities were left to enjoy themselves for a while before terrible punishment overwhelmed them for their misdeeds. The blessings are given to Abraham and his seed through both his sons: Isaac and his children who were the Israelite prophets, and Ishmael whose offspring included Muĥammad, the last of God’s messengers.

د ابراهیم علیه السلام کیسې پیښه دلته داسې پیل کیږي چې هغه ته د ښې خبرې اورېدل مقدر وو: «زموږ لیږلي شوي پیغمبران د ابراهیم سره د ښو زیږیدو خبرو سره راغلل.» (آیت ۶۹) موږ ته سمدستي نه ښودل کیږي چې هغه ښه خبره څه وه. دا به د مناسب وخت پر سر راغلې وای، کله چې د هغه مېرمن هم ورسره حاضره وه. دا لیږلي شوي کسان فرښتې وې، چې د دوی هویت پټ پاتې دی.

The account of Abraham opens here with the fact that he was to receive good news: “Our messengers came to Abraham with good news.” (Verse 69) We are not told immediately what the good news was. This would come at the right moment, when his wife was present. The messengers were angels whose identity is left a mystery.

که څه هم د قرآن ځینې مفسرین نومونه او شمېرې ذکر کوي، مګر موږ تکلف او اټکل نه کوو، ځکه چې د دې ادعاوو د تایید لپاره موږ سره هېڅ دلیل نشته.

Although some commentators on the Qur’ān mention names and numbers, we prefer not to speculate, since we have no evidence to support such contentions.

«هغوی ورته سلام ووایه، هغه وویل: ‹سلام وي.›» (آیت ۶۹) ابراهیم علیه السلام د خپل زیږیدنې ځای عراق څخه هجرت وکړ، د اردن سیند یې تېر کړ او د کنعانیانو په ځمکه کې میشت شو، کومه چې زیاته برخه یې دښته وه. د بدویانو د میلمستیا دود سره سم، ابراهیم فوراً د خپلو میلمنو د خواړو تیاریو ته لاس واچاوه. «بیا هغه په چټکۍ سره د یوه غوټي ټوکی راوست چې بریان شوی و» (آیت ۶۹). هغه یو موټی غوښور غواښه واخیستل، بریان یې کړه او تیاره یې کړه.

“They bade him peace, and he answered: ‘Peace [be to you].’” (Verse 69) Abraham had emigrated from his birthplace in Iraq, crossed the Jordan and settled in the land of the Canaanites which was largely a desert. Following the Bedouin tradition of hospitality, Abraham immediately went about preparing food for his guests. “He then hastened to bring them a roasted calf” (Verse 69) He gets a fat calf, roasts and prepares it.

هغه دوی ته خپل خواړه وړاندې کوي، چې لکه څنګه مو مخکې وویل، دوی ملائکې وو. مګر ملائکې هغه خواړه نه خوري چې انسانان یې خوري. له همدې امله دوی د غواښې غوښه ونه خوړله، او دا د ابراهیم علیه السلام لپاره اندیښنه وګرځیده: «کله چې هغه وليدل چې د دوی لاسونه هغې ته نه رسیږي، نو هغه د دوی چلند عجیب وګاڼه او د دوی څخه یې ویره وکړه.» (آیت ۷۰) هغه میلمه چې د هغه ورکړل شوي خواړه نه خوري، اندیښنه پیدا کوي. هغه کوربه ته اندیښمنتیا ورکوي چې هغه ځینې ډول خیانت اراده لري. تر نن ورځې پورې، کلیوال خلک او بدویان د هغه چا سره د خیانت کول چې له هغه سره یې خواړه شریک کړي وي، یو لوی جرم ګڼي. له همدې امله، که دوی د چا خواړه خوړل نه غواړي، د دوی کړنه ښيي چې دوی یا د زیان رسولو اراده لري یا د کوربه د نیت باور نه کوي. له همدې امله، استازي د ابراهیم علیه السلام ته خپل هویت ښکاره کوي او د خپل ماموریت په اړه ورته وایي: «ویې ویل: مه ویریږه، موږ د لوط د قوم ته لیږل شوي یو.» (آیت ۷۰)

He presents it to his guests who, as we have already said, were angels. Angels, however, do not eat what human beings eat. Hence, they could not partake of the calf, and this worried Abraham: “When he saw that their hands did not reach out to it, he felt their conduct strange and became apprehensive of them.” (Verse 70) A guest who does not eat of the food given him causes worry. He makes his host nervous that he intends some kind of treachery. To this day, country people and Bedouins consider it a grave crime to act treacherously towards someone with whom they have shared food. Hence, if they refuse to eat someone’s food, their action suggests that they either intend to do harm or that they do not trust the host’s intentions. Hence, the messengers reveal their identity to Abraham and tell him about their mission: “They said: Do not be alarmed. We are sent to the people of Lot.” (Verse 70)

د خدای ﷻ هیڅ کار باید عجیب ونه ګڼل شي. کله چې د یوه شي د پیښېدو یوه ځانګړې ډول عادي وي، دا نه ده معنا لري چې دا ډول نه بدلیږي. خدای چې کله غواړي، د خپل ځانګړي حکمت لپاره دا عادت ماتولی شي. دلته موخه دا ده چې په هغه کور کې مؤمنانو ته خپله رحمت او ژمنه شوي برکتونه ورکړي. خو کله چې عادت مات شي، هر هغه څه چې د دې په پایله کې پیښیږي، د خدای هغه عمومي الهي قوانینو سره سم پیښیږي چې موږ یې بشپړ نه پوهیږو. موږ د خدای قوانین د لنډ او محدود وخت پېښو له مخې نه شو قضاوت کولی.

Nothing that God does should be considered strange. When it is the norm for something to happen in a particular fashion, this does not mean that that fashion is unchangeable. The norm can be broken when God so chooses, for a particular purpose of His own. The purpose here is to bestow His mercy and promised blessings to the believers in that household. Yet, when the norm is broken, whatever takes place as a result occurs in accordance with the overall divine laws of nature which we do not know in full. We cannot judge God’s laws according to what happens during a short, limited period of time.

هغه کسان چې د خدای د ارادې محدودول د هغو طبیعي قوانینو پورې کوي چې دوی ته معلوم دي، د هغه حقیقت څخه بې خبره دي چې د الوهیت په اړه د خدای په خپل کتاب کې بیان شوی دی. هرڅه چې خدای بیانوي، هغه حق دی. زموږ د انساني عقلونو د دې ټولو کې هیڅ برخه نشته. هغه کسان هم چې د خدای اراده یوازې هغه قانون پورې محدودوي چې هغه پخپله د خپل قانون په توګه بیان کړی، بیا هم د الوهیت د حقیقي ماهیت څخه ناخبره دي. د خدای ارادې آزاده ده او د هغه د قوانینو لخوا محدوده نه ده.

Those who try to restrict God’s will to the laws of nature familiar to them are ignorant of the reality of Godhead as stated by God in His book. Whatever God states is true. Our human minds have no say in all this. Even those who restrict God’s will to what He Himself has stated to be His law are again unaware of the true nature of Godhead. God’s will is free and not restricted by His laws.

دا سمه ده چې خدای (ج) د دې کائنات چارې هغو قوانینو سره سم چلوي چې هغه یې ورته ټاکلي دي۔ مګر دا خبره دا معنا نه لري چې د خدای اراده له هغو طبیعي قوانینو پورې محدوده وي کله چې دوی یو ځل په کار اچول شي۔ طبیعي قوانین په هر وخت کې د خدای د ارادې له امله کار کوي؛ دا قوانین خپل ځان په ځان کار نه کوي۔ خدای هر وخت کولای شي چې خپل طبیعي قوانین په بل ډول د کار کولو امر وکړي، او کله چې دا وشي، طبیعي قوانین به هغه نوي بڼه غوره کړي چې خدای یې ټاکلې ده۔ هغه عمومي قانون چې د نورو ټولو قوانینو چلند اداره کوي، هغه دی چې وايي: د خدای ارادې آزاده او مطلقه ده۔

It is true that God conducts the affairs of this universe according to the laws He has set for it. This is, however, different from restricting God’s will to these natural laws after they have been set in operation. The laws of nature work by God’s will all the time. They are not automatic. At any time, God may choose to cause His natural laws to operate in a different way. Whenever this happens natural laws will change to the new fashion God has determined. The overall law of nature which governs the operation of all other laws is that which states that God’s will is free and absolute.

کله چې زموږ لیږلي شوي فرښتې لوط ته راغلې، هغه د دوی له امله خپه او په زړه تنګ شو، ځکه چې هغه د دوی د ساتنې توان نه درلود. هغه وویل: ‹دا یوه ډیره سخته ورځ ده.›

When Our messengers came to Lot he was troubled on their account, for he was powerless to offer them protection. He said: ‘This is a woeful day.’ (Verse 77)

لوط د خپلې قوم د فساد څخه خبر و، هغوی چې د ښځو پر ځای د نارینه وو سره د خپلو جنسي خواهشاتو پوره کول خوښول. په دې کار سره دوی د طبیعت سره بغاوت وکړ، هغه طبیعت چې د خدای د حکمت پر بنسټ ټول ژوندي مخلوقات په جوړو جوړه پیدا کړي، ترڅو نسل جوړ شي او بقا وساتل شي. ناخرابه طبیعت په دې حکمت سره د موافقت کې حقیقي خوند مومي، په طبعي او فطري ډول.

Lot was aware of the perversity of his people, who preferred to satisfy their sexual desires with men instead of women. In so doing they rebelled against nature, which avails itself of God’s wisdom in creating all species in pairs so that procreation and regeneration can take place. Undistorted nature finds true pleasure in conforming to this wisdom, naturally and instinctively.

دا ځانګړې نه ده چې ټول ډول بې‌لاري پر ځای دي. خو د لوط د قوم قضیه یوه ځانګړې قضیه ده. دا په دې اشاره کوي چې رواني ناروغۍ هم د جسماني ناروغیو په څیر ساري کیدای شي. داسې امکان لري چې یو رواني ناروغي، لکه د سدوم د خلکو ناروغي، د یوې ټولنې د ارزښتونو د ګډوډۍ او د بدو بېلګو د شتون له امله خپره شي، هغه ناروغ چاپیریال چې دغه بدې بېلګې رامینځ ته کوي. دا هم امکان لري چې داسې رواني ناروغي خپره شي، سره لدې چې دا د فطرت مخالف ده، هغه فطرت چې د همغه قانون تابع دی چې پر ژوند حاکم دی. دغه قانون دا ټاکي چې سالمه فطرت خوند هغه شي کې موندي چې د ژوند اړتیاوې پوره کوي او د ژوند دوام ساتي، نه هغه شي چې ژوند خفه کوي. جنسي بې‌لاري له دې دوهم ډول سره تړاو لري، ځکه دا د ژوند تخمونه د داسې ناوړه ځمکې کې اچوي چې د وده لپاره مناسبه نه ده. له همدې امله سالم انساني فطرت نه یوازې اخلاقاً، بلکې په غریزي ډول د لوط د قوم کړنې نفرت‌ انګیز بولي. سالم انساني فطرت د هغه خدای د قانون تابع دی چې ژوند ورکوي او سالم خوند یې د هغه څه سره ملګری کړی چې ژوند بډاي کوي.

There are indeed all kinds of perversion. The case of Lot’s people, however, is singular. It suggests that psychological disturbances are infectious, like physical illnesses. It is possible that a psychological disorder such as that of the people of Sodom may spread as a result of a disturbance of values in any particular society and the presence of bad examples which produces an unhealthy environment. It is possible that such a psychological disorder spreads despite the fact that it is in conflict with nature which is subject to the same law that governs life itself. This law determines that upright nature finds its pleasure in what meets the requirements of life and ensures its continuity not in what stifles life. Sexual perversion is of the latter sort because it puts the seeds of life in a wicked soil that is not conducive to their growth. For this reason, healthy human nature instinctively, not only morally, finds the practices of Lot’s people repulsive. Sound human nature is subject to God’s law who grants life and who has made healthy pleasure attendant on what enriches life.