قارون د موسی د قوم څخه و، خو هغه په دوی باندې ظلم وکړ. موږ هغه ته داسې خزانې ورکړې وې چې د هغو کلیډونه به د یوې ډلې زورورو سړو لپاره هم ډیر دروند وای. د هغه قوم ورته وویل: {ښه مه خوشحالېږه؛ بې شکه الله خوشحالېدونکي نه خوښوي}. {او هغه څه چې الله دې ته ورکړي دي، په هغو کې د آخرت کور ولټوه، او د دنیا څخه خپله برخه هم مه هیروه؛ او احسان وکړه لکه څنګه چې الله تا ته احسان کړی دی، او په ځمکه کې فساد مه خپروه؛ بې شکه الله فساد خپرونکي نه خوښوي}. هغه وویل: {دا مال ما ته یوازې د هغه علم له مخې ورکړل شوی دی چې زه ورسره یم}.
Qārūn [or Korah] was one of the people of Moses, but he treated them unjustly. We had granted him such treasures that their very keys would have been too heavy a burden for a band of strong men. His people said to him: Do not exult [in your riches]; for God does not love those who are exultant. Seek instead, by means of what God has granted you, the good of the life to come, without forgetting your rightful share in this world; and do good just as God has done good to you, and do not seek to spread corruption on earth; for God does not love the ones who spread corruption.’ Answered he: ‘I have been given this wealth only by virtue of the knowledge that I have.’ (Verses 76-78)
دا کیسه داسې پیل کیږي چې خپل مرکزي کردار قارون او د هغه قوم، یعنې «د موسیٰ قوم» نومول کیږي، همدارنګه هغه طریقه چې هغه له خپل قوم سره کوله، کومه چې ظالمانه وه. دا کیسه په لومړي ځای کې د دې ظلم لامل هم بیانوي، هغه دی: مال و دولت. «موږ هغه ته داسې خزانې ورکړې وې چې کلیدونه یې د طاقتورو سړو یوې ډلې لپاره هم ډیر دروند بار وو.» (آیت ۷۶) بیا دا کیسه د پېښو، خبرو او عکسالعملونو تشریح کوي.
This is how the story begins, naming its main character, Qārūn, and his community, “the people of Moses”, as well as the way he treated his people, which was unjust. It also tells us right at the very start the reason for such injustice, namely wealth: “We had granted him such treasures that their very keys would have been too heavy a burden for a band of strong men.” (Verse 76) It goes on to explain the events, statements and reactions involved.
قارون د موسیٰ علیہ السلام د قوم څخه و. خدائ تعالیٰ هغه ته ډیر مال ورکړی و، چې سورت کې یې «خزائن» سره بیان شوی دی، دا هغه لفظ دی چې د پیسو هغه ذخیره ښيي چې د گردش څخه بهر ایښودل شوې وي. په حقیقت کې د دې خزانو کیلي یوازې اوږدول هم د طاقتورو سړو یوې ډلې ته سخت بوج و. د همدې مال په وجه قارون د خپلې قوم سره ظلم وکړ. سورت د قارون د ظلم ډول نه دی بیان کړی، بلکې دا یې نامعلوم ایښی ده، ترڅو ټول ډولونه د ظلم شامل شي. ممکن دی هغه د دوی ځمکې او ملکیت په ناروا توګه نیولی وي، لکه څنګه چې ډیرو هغو کسانو چې د واک او مال په زور د نورو حقونه ضایع کوي. دا هم ممکن دی چې هغه دوی د خپل مال په عادلانه برخه څخه محروم کړي وي. خدائ تعالیٰ غریبانو ته د بډایانو په مال کې حق ورکړی دی، ترڅو مال یوازې د بډایانو په منځ کې نه گرځي پداسې حال کې چې د دوی شاوخوا غریبان په سخته اړتیا کې وي. کله چې دا کیږي، نو فساد ښکاره کیږي. ممکن دی قارون د ظلم نور ډولونه هم کړي وي.
Qārūn belonged to Moses’ people. God had given him abundant wealth, described in the sūrah as “treasures”, a term that signifies a hoarded surplus of money which is taken out of circulation. Indeed the mere carrying of the keys to these treasures represented a heavy burden even for a band of strong men. It was because of his wealth that Qārūn treated his people unjustly. The sūrah does not specify the form of injustice dealt out by Qārūn, leaving it indefinite so as to include all types of injustice. He might have taken their land and property unfairly, as is often done by those who use power and wealth to deprive others of their rights. He might also have deprived them of their fair share in his property. God has given the poor their rightful share in the property of the rich, so that wealth does not circulate exclusively among the rich while all around them the poor are in desperate need. When this happens, corruption becomes manifest. Qārūn might equally have been guilty of other forms of injustice.
مګر د هغه د قوم څینو خلکو هغه ناروا ظلم مخنیوی کولو ته هڅه وکړه، هغه ته یې مشوره ورکوله چې هغه لاره وساتي چې د خدای رضا تر لاسه کوي. په دې ډول به هغه کولای شو خپل مال څخه ګټه پورته کړي او د هغه څخه راوتلې خوښۍ ته لاسرسی ولري، خو په اعتدال او معقولیت سره. له ټولو مهمه دا چې دا لاره شتمنو خلکو ته دا اړینه کوي چې په خپلو ټولو کړنو کې د خدای څارنه وکړي، ځکه دی هغه ذات دی چې دوی ته یې دا ټول څه ورکړي دي. دوی به هم د قیامت په ورځ خپلو عملونو ته ځواب ورکوي: «قوم یې ورته وویل: په خپلو شتمنیو مه خوشحالېږه؛ ځکه خدای خوشحالېدونکي نه خوښوي. بلکه د هغه څه په واسطه چې خدای تا ته درکړي، د آخرت ښېګڼه ولټوه، او د دنیا لدې برخې څخه هم خپله ونډه مه هېروه؛ او نېکي وکړه لکه څنګه چې خدای تا سره نېکي کړې ده، او په ځمکه کې فساد مه غواړه؛ ځکه خدای فساد کوونکي نه خوښوي.» (آیتونه ۷۶-۷۷) دا هغه ارزښتونه او ځانګړتیاوې بیانوي چې د خدای لارښوونې ژوند ټولوي او له نورو ټولو لارو څخه یې جلا کوي.
However, some in his community tried to stop such injustice, counselling him to maintain the path that earns God’s pleasure. Thus, he would be able to enjoy his wealth and partake of the pleasures it provides, but in moderation and within reason. More importantly, this path requires wealthy people to watch God in all their actions, for it is He who granted them all they have. They too will have to account for their deeds on the Day of Judgement: “His people said to him: Do not exult (in your riches]; for God does not love those who are exultant. Seek instead, by means of what God has granted you, the good of the life to come, without forgetting your rightful share in this world; and do good just as God has done good to you, and do not seek to spread corruption on earth; for God does not love the ones who spread corruption.” (Verses 76-77) This outlines the values and features that sum up the divine way of life and distinguish it from all other ways.
"د مال پر خوشحالۍ مه کوه" چې تا ته دا نعمت راکړی شوی، هغه خدای مه هېروه. د شکر ادا کولو کې کمزوری مه کوه. خپل مال داسې یو شی مه ګرځوه چې ستا زړه ډېر خوښ شي او ته سرکښه او متکبر شې، او د نورو سره په خپل چلن کې د تکبر کوونکی شې. «بېشکه خدای خوشحالي کوونکي نه خوښوي.» (آیت ۷۶) د هغه قوم خلک هغه ته خدای یادوي او دا چې هغه د هغو کسانو نه خوښوي چې د مال مینې کې ډوب وي، تکبر ښيي، او د هغه طاقت د نورو د سپکولو لپاره کاروي.
“Do not exult” in your riches nor be so proud of them as to forget the One who has granted you this blessing. Do not neglect to give due thanks. Do not treat your money as an object of extreme delight so that you become insolent and arrogant in your treatment of other people. “For God does not love those who are exultant.” (Verse 76) His compatriots remind him of God and the fact that He does not love those who are infatuated with wealth, showing arrogance and using its power to humiliate others.
"په هغه څه سره چې الله تعالیٰ تاسو ته راکړي دي، د آخرت ښېګڼه ولټوئ، او د دنیا څخه خپله برخه هم مه هېروئ." (آیت ۷۷) دلته هغه متوازن لاره ښکاره کېږي چې د الهي ژوند نظام ځانګړتیا ده. دا شتمن سړی هڅوي چې د قیامت په ورځ د کامیابانو له ډلې کېدو په هیله آخرت ته پام وکړي، پرته له دې چې د اوسني ژوند له خوښیو څخه یې برخمن کړي. په حقیقت کې الهي نظام دا په یوه فرض کې ورته وایي، ترڅو هغه د ژوند له خوندونو لاس نه اخلي او د دنیا ژوند ته په سپکه نه ګوري.
“Seek instead, by means of what God has granted you, the good of the life to come, without forgetting your rightful share in this world.” (Verse 77) Here we see the right balance that is characteristic of the divine way of life. It makes the wealthy look forward to the life to come hoping to be among the successful on the Day of Judgement, without depriving him of his share of enjoyment in the present life. In fact, the divine system urges him to do so as a duty, so that he does not discard life’s pleasures and look down upon the life of this world.
الله تعالیٰ نے د دې دنیا خوښۍ او آرامۍ پیدا کړې ترڅو خلک د دوی برخه ترې واخلي او د دې ترلاسه کولو لپاره کار وکړي. په دې ډول د انسان ژوند د پرمختګ په لاره اچول کیږي او انسان هغه دنده ترسره کوي چې خدای په ځمکه کې ورکړې ده. یوازې شرط دادی چې د دې خوښیو په ترلاسه کولو کې دې د آخرت اجر ولټول شي. په دې ډول شتمن نه د جنت لاره پریږدي او نه د شتمنۍ له امله خپلې دندې هیروي. کله چې دوی آخرت غواړي، د دوی د خوښیو څخه ګټه اخیستل د خدای د شکر او د هغه د نعمتونو د سم منلو یوه بڼه کیږي. په دې ډول دا په پایله کې د ډیر اجر د ترلاسه کولو لاره ده. د خدای ورکړل شوی ژوند طرز د انسان په ژوند کې هماهنګي او توازن راولي. دا انسان ته دا توان ورکوي چې محرومیت ته له مخه ورکولو او طبیعي سرچینو د ضایع کولو پرته روحاني پرمختګ وکړي.
God has created the pleasures and luxuries of this life so that people may enjoy their share of these, and work towards obtaining them. Thus human life is set on the way to progress and man fulfils the task God has assigned him on earth. The only proviso is that in such enjoyment of pleasures they should seek the reward of the hereafter. Thus, the wealthy neither deviate from the road leading to heaven, nor neglect their duties as a result of their riches. When they seek the hereafter, their enjoyment of pleasure becomes a form of gratitude to God and proper acceptance of His blessings. Thus it is, in turn, a way to earn more reward. The divine way of life achieves harmony and balance in human life. It enables man to progress spiritually without suffering deprivation or wasting natural resources.
«په هغه شان احسان وکړه لکه څنګه چې خدای تا ته احسان کړی دی.» (آیت ۷۷) هغه پیسې چې تاسو لرئ د خدای د مهربانۍ له امله هغه ډالۍ ده چې هغه تاسو ته ورکړې ده. له همدې امله، باید دا په شکر ورسره ومنل شي او د ښو مقصدونو لپاره، او نورو خلکو سره د احسان کولو لپاره وکارول شي.
“Do good just as God has done good to you.” (Verse 77) The money you have is a gift God has granted you out of his kindness. Hence, it should be received with gratitude and used for good purposes, and doing kindness to other people.
«په ځمکه کې فساد مه خپروئ.» (آیت ۷۷) فساد ډیرې ډولونه لري، لکه ظلم، د خوښیو ته ډوبیدل، د خدای د لارښوونې او د آخرت پرواه نه کول، هغه څه کول چې حسد او کرکه پیدا کوي، پیسې بې ځایه لګول او د هغې سم ځای ته د لګولو مخه نیول. «ځکه الله فساد خپرونکي نه خوښوي»، ورته لکه څنګه چې هغه له غرور کوونکو سره مینه نه لري.
“Do not seek to spread corruption on earth.” (Verse 77) Corruption takes many forms including injustice, indulgence in pleasure, paying no heed to God’s guidance or to the hereafter, doing what causes envy and hatred, spending money wastefully and blocking its proper use. “For God does not love the ones who spread corruption,” in the same way as He does not love those who are exultant.
دې ډول صادقانه نصیحت قارون ته د هغه د قوم له خوا وشو. خو په یوه جمله کې د هغه ځواب د فساد ټول معنی لري: «ویې ویل: دا مال ما ته یوازې د هغه علم له مخې راکړل شوی چې زه یې لرم.» (آیت ۷۸) زه دا مال لرم او د هغه علم په زور مې راټول کړی دی؛ ټول د خپلې هڅې په اساس. نو ولې تاسو راته وایاست چې زما د خصوصي ملکیت څه ډول کارول کیږي؟
Such was the honest advice given to Qārūn by his people. Yet in one sentence his reply carried every meaning of corruption: “Answered he: I have been given this wealth only by virtue of the knowledge that I have.” (Verse 78) I have got this wealth and amassed it through the knowledge I have; all by my own endeavour. So, why are you trying to tell me how to use what is my private property?
دا د هغه چا رویه ده چې د هغو نعمتونو د سرچینې څخه غافله اوسي چې هغه ته ورکړل شوي دي. هغه د خپل مال په واسطه ړندې شوی دی. داسې خلک په ټولو ټولنو کې ليدل کیږي. ډیر بډای خلک په دې باور دي چې د دوی پوهه او هڅه یوازینۍ لاره ده چې په هغې سره دوی دا مال راټول کړی دی. له همدې امله، څوک د دوی څخه نه پوښتي چې دوی خپل مال څنګه مصرفوي، څه پرې لګوي او د کومې موخې لپاره، که دا د ښېګڼې لپاره وي که د بدۍ لپاره. دوی د خدای یادونه نه کوي او نه هم د هغه د رضا غوښتنه کوي.
This is the attitude of one who chooses to be oblivious to the source of the blessings he has been given. He has been blinded by his wealth. Such people are common, seen in all societies. Many a rich person believes that his knowledge and effort are the only means by which he has amassed his wealth. Hence, he is not to be questioned about the way he uses his wealth, what he spends or for what purpose, whether it be for good or foul. No thought does he entertain of God or earning His pleasure.
اسلام د شخصي ملکیت منلو او د خلکو د هغو هڅو قدر کولو ته لاړ دی چې د جواز په چوکاټ کې وي. که څه هم دا د شخصي هڅې اهمیت نه کموي، خو د پیسو د خرڅولو یوه ځانګړې طریقه بیانوي، لکه څنګه چې د پیسو د ترلاسه کولو لپاره هم قواعد او طریقې مقرر کوي چې باید پرې عمل وشي.
Islam accepts private ownership and appreciates people’s efforts in this regard, provided that they remain within the realm of what is permissible. While it does not belittle the importance of private effort, it stipulates a certain method of spending money just like it stipulates rules and methods that must be observed in acquiring it.
دا نظام توازن او اعتدال یوځای کوي. دا د هیچا څخه د خپل کار او ځان ګړتیا میوه نه محروموي، خو په ورته وخت کې نه د بې قیده عیش و عشرت تایید کوي او نه د بخیلۍ او مال راټولولو. دا ټولنې ته په دغه مال کې هغه حق ورکوي چې ده ته پکار دی، او همدارنګه دا حق ورکوي چې د مال د ترلاسه کولو، پانګونې، خرڅلاو او د هغې د ګټې اخیستو طریقو څارنه او نظارت وکړي.
Its system combines balance and moderation. It does not deprive anyone of the fruits of their enterprise, but at the same time it does not approve either unrestricted indulgence or miserly hoarding. It gives the community its dues in such wealth, as well as the right to watch and monitor the methods of obtaining, investing, spending and enjoying wealth.
قارون، سره له دې چې د هغه قوم هغه ته نصیحت وکړ، هغه د هغه څه قدر ونه کړ چې د هغه رب هغه ته ورکړي وو. هغه د الهي لارښوونې تابع نه شو، بلکې په غرور سره مخ واړاوه. نو د هغه د سرکښۍ او غرور له امله هغه ته خبرداری ورکړل شو: «آیا هغه نه پوهیده چې خدای د هغه له مخه ډېرې داسې ټولنې هلاک کړې چې له هغه څخه ډېرې زورورې وې او د مال له مخې ډېرې لويې وې؟ مجرمان له خپلو ګناهونو څخه نه پوښتل کېږي۔» (آیت ۷۸)
که هغه خپل ځان زورور او شتمن ګڼلو، نو خدای پخوا داسې ټولنې هلاک کړې چې له هغه څخه ډېرې زورورې او شتمنې وې. هغه باید دا پوهېدلی وای، ځکه داسې پوهه دی چې انسان له هلاکت څخه ژغوري. نو هغه باید پوه شي چې هغه او د هغه په څېر ټول مجرمان د خدای په نزد هېڅ ارزښت نه لري. دوی حتی د خپلو ګناهونو په اړه نه پوښتل کېږي. دوی نه قاضيان دي او نه شاهدان: «مجرمان له خپلو ګناهونو څخه نه پوښتل کېږي۔» (آیت ۷۸)
Qārūn, however, did not listen to his people, nor did he appreciate the blessings granted by his Lord. He did not abide by the divine method, but instead turned away arrogantly. Therefore, a warning was issued to him for his insolence and arrogance: “Did he not know that God had destroyed many a generation that preceded him, and who were far more powerful and greater in wealth than he? The guilty are not questioned about their sins.” (Verse 78) If he believed himself to be powerful and rich, God had in the past destroyed communities that were far more powerful and wealthy. He should have known this, because it is such knowledge that saves man from destruction. Let him know, then, that he and all guilty people like him are worth nothing in God’s sight. They are not even worth questioning about their sins. They are neither the arbiters nor the witnesses: “The guilty are not questioned about their sins.” (Verse 78)