سورت اوس د یوې نوې دورې پیل کوي، چې په هغو کسانو باندې رڼا اچوي چې د حق په لټه کې اخلاص لري او په هغه عمل کوي. دوی روښانه عقلونه، سالم طریقه او صادق نیتونه لري. دا هغه ډله ده له هغو خلکو څخه چې د پخوانیو وحیو خاوندان وو، او د قرآن په اړه یې خبر شوي. قرآن دلته بیانوي چې دوی څنګه له اوریدو وروسته دې ته مخه کړه.
The sūrah now begins a new round, presenting the case of those who sincerely look for the truth and abide by it. They have clear minds, sound approach and sincere intentions. These are a group from the people of earlier revelations who came to know of the Qur’ān. The Qur’ān thus tells of how they approached it once they had heard it.
هغه خلک چې مخکې مو هغوی ته کتاب ورکړی و، دې (قرآن) باندې ایمان لري. او کله چې دا (قرآن) د هغوی په وړاندې تلاوت کیږي نو وایي: مونږ په دې ایمان راوړی، بېشکه دا د رب له طرفه حق دی، بېشکه مونږ مخکې له دې نه مسلمانان وو. دا هغه خلک دي چې دوه ځله به یې اجر ورکول کیږي، ځکه چې دوی صبر کړی و، او بدی یې په نېکۍ دفع کوله، او له هغه څه نه چې مونږ دوی ته روزي ورکړې ده، خیرات کوي. او کله چې بې ځایه خبرې اوري، نو له هغې مخ اړوي او وایي: زموږ لپاره زموږ عملونه دي او ستاسو لپاره ستاسو عملونه دي.
Those to whom We sent the book before this believe in it, and when it is recited to them, they say: ‘We believe in it, for it is the truth from our Lord. Indeed even before this have we submitted ourselves to Him. These are the ones who shall be given their reward twice for having been patient in adversity, having repelled evil with good, and having spent in charity out of what We have provided for them. And whenever they hear frivolous talk they turn away from it and say: ‘To us our deeds and to you yours.
سلام دی وی تاسو ته! موږ به د جاهلانو سره هیڅ تعلق ونه لرو۔ (آیتونه ۵۲-۵۵)
Peace be to you! We will have nothing to do with ignorant folk.’ (Verses 52-55)
سعید بن جبیر ذکر کوي چې دا آیتونه د نجاشي لخوا لیږل شوو ۷۰ پادریانو په هکله خبرې کوي۔
Sa`īd ibn Jubayr mentions that these verses speak about 70 priests sent by Negus.
کله چې دوی د پیغمبر ﷺ سره وویني، هغه ورته د سورۀ یٰس (۳۶) تلاوت وکړ، له پیله تر پایه.
When they met the Prophet he recited to them Sūrah 36, Yā Sīn, from start to finish.
دوی د دې (آیتونو) په اوریدو سره په ژړا شول، او بیا سمدستي یې د اسلام په منلو اعلان وکړ. دا آیتونه هغه څه تاییدوي چې دوی وکړل.
They were in tears as they listened to it and then immediately declared their belief in Islam. These verses confirm what they did.
محمد بن اسحاق د نبي کریم ﷺ په خپل سیرت کې روایت کوي:
Muhammad ibn Isĥāq reports in his biography of the Prophet:
کله چې نبي ﷺ لا په مکه کې و، د حبشې څخه د هغه د خبرو اورېدو وروسته نږدې ۲۰ عیسویان د هغه ﷺ په لور راغلل. دوی هغه ﷺ په مسجد کې وموند، او د هغه ﷺ سره کښېناستل او د هغه ﷺ څخه د هغه د دین په اړه پوښتنې وکړې. د قریشو یو شمېر کافران د کعبې شاوخوا په خپلو عادي ناستو ځایونو کې ناست وو.
When the Prophet was still in Makkah, some 20 Christians came to him after they had heard about him in Abyssinia. They found him in the Mosque, and they sat with him asking him about his faith. A number of unbelievers from the Quraysh were sitting in their normal gathering places around the Ka`bah.
جې عیسویانو خپل پوښتنې پای ته ورسولې، پیغمبر ﷺ هغوی ته بلنه ورکړه چې اسلام ومني، او د قرآن کریم یو څه برخه یې ورته ولوستله. کله چې دوی قرآن واورېد، په سترګو کې یې اوښکې راغلې. په ژر ترژره یې د پیغمبر ﷺ بلنې ته ځواب ووایه، د خدای په یو والي او د محمد ﷺ د خدای رسول دی ږغ یې وکړ. دوی تصدیق کړه چې هغه همغه سړی دی چې د هغه صفات یې په خپلو مقدسو کتابونو کې لیدلي وو. کله چې د هغه څخه د تلو لپاره پاڅیدل، ابوجهل او د قریشو د کافرو یو شمېر دوی ونیول، او سپک یې ورته وویل: «ستاسو عقل ډېر کم دی! ستاسو قوم تاسو دې سړي څخه د معلوماتو د ترلاسه کولو لپاره دلته راولېږلئ؛ خو تاسو لا په ډېره لږه مودې کې د هغه سره ناست وئ چې خپل دین مو پرېښود او د هغه دعوې مو ومنلې. موږ هېڅکله د تاسو څخه ډېر بې وقوفه پلاوی نه دی لیدلی.» د پلاوي غړو ځواب ورکړ: «تاسو ته سلام وي، موږ به له تاسو سره بې ګټې بحث ونه کړو. موږ هغه څه پېروي کوو چې خپل غوره کوو، او تاسو هغه څه پېروي کوئ چې تاسو غوره کوئ. موږ د هغه ښېګڼې څخه چې موږ ته وړاندې شوې ده، په ګټه اخېستلو کې ډنډ نه دی کړی.» روایت کېږي چې دا عیسوي پلاوی د نجران د خلکو څخه و۔
When the Christians finished their questions, the Prophet called on them to believe in Islam and read some of the Qur’ān to them. When they listened to the Qur’ān, they were in tears. They immediately responded to the Prophet’s call, declared their belief in God and that Muhammad was truly God’s Messenger. They confirmed that he met the description they had of him in their Scriptures. When they rose to leave him, Abū Jahl and a number of the Quraysh unbelievers intercepted them, and reproached them, saying: “How ill advised you are! Your people sent you here to get information about this man; yet you hardly sat with him before you abandoned your faith and accepted his claims. We have never seen a more stupid delegation than yours.’ Members of the delegation replied: “We wish you peace, and we will not engage in futile argument with you. We follow what we choose and you follow what you choose. We have not been slow to take advantage of the good that has been offered us.’ It is reported that this Christian delegation was from the people of Najran.
خدای ﷻ بهتر پوهیږي چې کومه روایت ډیر سم دی. همدارنګه ویل شوي دي چې دا هغوي دي چې د قرآن کریم په هغه آیتونو کې یادیږي چې پیل یې دی: «هغوي چې موږ دمخه ورته کتاب ورکړی دی، دې (قرآن) باندې ایمان لري...» (آیت ۵۲)۔ خو ما له زهري څخه په دې آیتونو او دا چې دا آیتونه د چا په اړه دي، پوښتنه وکړه. هغه راته وویل: «ما ډیر وخت زموږ له علماوو څخه اورېدلي دي چې دا آیتونه د نجاشي [الله ﷻ دی ترې راضي شه] او د هغه د ملګرو په اړه دي، همدارنګه هغه آیتونه چې د سورت المائدة (پنځمه سوره) کې دي او داسې وایي: «ته به خامخا په ټولو خلکو کې د مؤمنانو ډیر دښمنان یهودان او هغه کسان ومومې چې شریکان د خدای سره نیسي؛ او ته به خامخا د مؤمنانو سره ډیره مینه لرونکي هغه کسان ومومې چې وایي: موږ نصرانیان یو. دا ځکه چې په دوی کې عالمان او راهبان شتون لري او دوی تکبر نه کوي. کله چې دوی هغه څه اورېدل چې رسول الله ﷺ ته نازل شوي دي، ته به وګورې چې سترګې یې د هغه حق له امله اوښکې توی کوي چې پېژندلی یې دی. وایي:»
God knows best which report is more accurate. It is also stated that it is they that are referred to in the Qur’ānic verses starting with: “Those to whom We sent the book before this believe in it...” (Verse 52) However, I asked al-Zuhrī about these verses and of whom they speak. He said to me: “I have often heard from our scholars that they speak of Negus [may God be pleased with him] and his men, as also the verses in Sūrah 5, The Repast, which read: “You will certainly find that, of all people, the most hostile to those who believe are the Jews, and those who associate partners with God; and you will certainly find that the nearest of them in affection to the believers are those who say, “We are Christians.” This is so because there are priests and monks among them and because they are not given to arrogance. When they listen to what has been revealed to God’s Messenger, you see their eyes overflow with tears because of the Truth they recognise. They say:
«اې زموږ ربه! موږ ایمان راوړی دی، نو موږ د هغو کسانو په ډله کې ولیکه چې حق ته شاهدي ورکوي.
“Our Lord, we do believe; so enrol us among those who bear witness to the truth.
ټول شیان څنګه ممکن دي چې موږ د خدای په پیژندلو او هغه حق باندې چې موږ ته راغلی دی ایمان رانه وړو، په داسې حال کې چې موږ ډیره هیله لرو چې زموږ رب به موږ د نیکانو له ډلې سره داخل کړي؟» او د دې دعا په بدله کې خدای به دوی ته داسې باغونه درکړي چې ترې لاندې اوبه بهیږي، دوی به په هغو کې تل پاتې وي. دا د نیکي کونکو بدله ده؛ او هغه کسان چې کافر شول او زموږ آیتونه یې دروغ وګڼل، دوی د دوزخ د اور ملګري دي.
How could we fail to believe in God and the truth that has come to us when we dearly hope that our Lord will admit us among the righteous?” And for this their prayer God will reward them with gardens through which running waters flow, where they will abide. Such is the reward of those who do good; while those who disbelieve and deny Our revelations are destined for the blazing fire.” (5: 82-86)
هغه څوک چې دا آیتونه پرې خبرې کوي، قرآن کریم منکرانو ته یوه ځانګړې پیښې ته اشاره کوي چې دوی یې پیژندل. په دې سره دوی ته د هغو خلکو بیلګه وړاندې کوي چې روښانه بصیرت لري، دا چې دوی څنګه قرآن ته ځواب ورکوي، د هغه حق پیژني او دا چې دا د دوی د خپلو کتابونو سره څنګه سمون خوري. دوی د هغه حق او منځ ته د هیڅ خنډ اجازه نه ورکوي، که هغه خواهش وي که تکبر.
Whichever group of people these verses speak about, the Qur’ān is referring the unbelievers to a particular event which they knew about. It, thus, presents to them an example of how people with clear vision receive the Qur’ān. How they respond to it, recognize its truth and how it accords with their own Scriptures. They do not allow any impediment, whether desire or pride, to stand between them and its truth.
مزید برآں، وہ جاہلوں کی طرف سے ان کے راستے میں ڈالی جانے والی ہر مشکل کو برداشت کرنے کے لیے تیار رہتے ہیں۔
Furthermore, they are prepared to put up with any difficulty the ignorant put in their way.
«هغه کسان چې موږ دې (قرآن) نه مخکې ورته کتاب ورکړی و، په دې باور لري.» (آیت ۵۲) دا د هغو نښو څخه یوه ده چې د دې (قرآن) د ریښتیا تصدیق کوي. ټول الهي وحي یو له بل سره سمون لري. هغه کسان چې له مخکنیو وحیو سره آشنا دي، د وروستیو وحیو ریښتیا پیژني او چمتو دي چې په دې باور وکړي، ځکه پوهیږي چې ټول له خدای څخه دي.
“Those to whom We sent the book before this believe in it.” (Verse 52) This is one of the signs confirming its truth. All divine revelations are consistent. People who have been familiar with earlier revelations recognize the truth of the latest ones and are ready to believe in them, knowing that they all stem from God.
او کله چې دوی ته دا (قرآن) تلاوت کېږي، وایي: «مونږ په دې ایمان راوړی دی، بېشکه دا د زموږ د رب له جانبه حق دی. بېشکه مونږ له دې مخکې هم د هغه تابع (مسلمانان) وو.» (آیت ۵۳)
قرآن دومره واضح دی چې یوازې د لوستلو په وخت کې دا هغه خلک، چې د حق څه تجربه لري، یقین کوي چې دا د ورته سرچینې څخه دی. په دې ډول دوی ډاډ مومي، پوهېږي چې دا له بل چا نه، بلکې له خدای څخه دی: «دا د زموږ د رب له جانبه حق دی. بېشکه مونږ له دې مخکې هم د هغه تابع وو.» د خدای په وړاندې دا تسلیمېدل د هر دین مرکزي موضوع ده۔
“And when it is recited to them, they say: ‘We believe in it, for it is the truth from our Lord. Indeed even before this have we submitted ourselves to Him.’” (Verse 53) The Qur’ān is so clear that it needs only to be read out and these people who have had some experience of the truth know for certain that it comes from the same source. Thus, they are reassured, knowing that it comes from none other than God: “It is the truth from our Lord. Indeed, even before this have we submitted ourselves to Him.” Such submission to God is the central issue of every faith.
هغه کسان چې مخکې له دې نه یې ځانونه د خدای تسلیم کړي وو، او د قرآن په اړه یې ایمان درلود کله چې دا د دوی په وړاندې تلاوت کېده، «دغه کسان دي چې د خپلې صبر او زغم له امله به دوه ځلې اجر ورکړل شي.» (آیت ۵۴) دا د دوی هغه ثابت قدمي ده چې د خدای ته په بشپړ تسلیمۍ سره وي، او همدا د اسلام معنا ده. دا د نفس له خواهشاتو او جسماني خوښیو څخه پورته کېدو غوښتنه کوي، ترڅو د سمې لارې تعقیب وشي. دوی د ریښتیني مصیبت په مخ کې د خپلې ثابت قدمۍ له امله دوه ځلې اجر ترلاسه کوي. ترټولو سخته مصیبت د خواهش، شهوت او انحراف سره مبارزه ده. دوی په ټولو داسې حالتونو کې صبر ښود کړ، همدارنګه د کافرانو د ټوکو او سختیو په وړاندې یې ثابت قدمي وښوده.
Those who have already submitted themselves to God, and who believe in the Qur’ān when it is recited to them “are the ones who shall be given their reward twice for having been patient in adversity.” (Verse 54) It is their perseverance with self-surrender to God in its fullest sense, which is the meaning of Islam. It requires rising above desire and carnal pleasure, in order to follow the true path. They gain a double reward because of their perseverance in the face of real adversity. The most difficult adversity is that of contending with desire, lust and deviation. They have shown their patience in all such circumstances, as well as perseverance in the face of the unbelievers’ ridicule and hardship.
بلکہ نیک مومنین اس سے بھی آگے بڑھتے ہیں، کیونکہ وہ بدی کو نیکی کے ذریعے دفع کرتے ہیں۔
Good believers, however, do more than that for they also “repel evil with good’.
دا په حقیقت کې د جسمي او ذهني سختیو په وړاندې صبر کولو څخه هم ډیره ستونزمنه ده۔
This is indeed harder than perseverance in the face of physical and mental hardship.
دا د شخصي غرور څخه پورته کیدل او د ټوکو ځواب ورکولو او بدني زیان بدله اخیستو له خواهش څخه لوړیدل پکې شامل دي. دا همدارنګه یو پړاو نور لوړ کیدل او د احسان رویه غوره کول هم معنا لري، ترڅو د ناښایسته کار ځواب په ښه کار ورکړل شي. دا د لوی والي داسې لوړ مقام دی چې یوازې هغه ښه مؤمنان ترلاسه کولی شي چې احساس کوي چې دوی د خدای سره معامله کوي، او د هغه رضا غواړي. له همدې امله دوی صبر کوي او زغم کوي، او د خپل قناعت احساس نه له لاسه ورکوي.
It means rising above personal pride and the desire to reply to ridicule and avenge physical injury. It also entails rising a step higher and adopting a benevolent attitude so as to answer what is foul with that which is decent. This is a height of greatness only achieved by good believers who feel that they are dealing with God, and who look for His acceptance. Hence, they forbear and persevere without losing their feeling of contentment.
«او له هغه څه څخه چې موږ هغوی ته روزی درکړې ده، صدقه ورکوي.» (آیت ۵۴) دلته سورت د دوی د خیرات ذکر کوي، وروسته له هغه چې د نورو سره د دوی مهربانۍ ته ټینګار شوی و. دا دوه ډوله سخاوت، یعنې شخصي او مالي، له یوې سرچینې څخه راځي، هغه سرچینه چې مؤمن د شخصي خواهشاتو څخه پورته کوي، ترڅو د دنیوي ارزښتونو څخه لوړ څیزونه وګڼي. دا دواړه په قرآن کریم کې ډیری وخت یوځای ذکر شوي دي.
“And having spent in charity out of what We have provided for them.” (Verse 54) Here the sūrah mentions their being charitable with money after having emphasized their kindness to others. These two types of generosity, the personal and the financial, spring from the same origin, one which makes a believer rise over personal desire so as to treasure what is higher than earthly values. Both are often mentioned together in the Qur’ān.
دهغو کسانو یوه بله ځانګړتیا هم دا ده چې دوی د خپل ایمان سره راضي وي او د خدای سره د خپل تسلیم کیدو له امله چې هر ډول سختي ورباندې راځي، هغه په صبر زغمي. «او کله چې دوی بې ځایه خبرې واوري، نو له هغې څخه مخ اړوي او وایي:»
People who are content with their faith also display another quality: namely, bearing patiently whatever hardship comes their way as a result of their self- surrender to God: “And whenever they hear frivolous talk they turn away from it and say:
«ټولو ته زموږ عملونه او تاسو ته ستاسو عملونه. تاسو ته سلام وي! موږ له جاهلانو سره هیڅ تعلق نه لرو.» (آیت ۵۵)
بېفائدې، بیکاره خبرې وخت تیروي، نه د زړه لپاره علم او پوهه لري او نه د ذهن لپاره. دا هغه ډوله ناوړه ژبه ده چې د خوله خوند خراب کوي. دا خبره یوه شان ده که چېرې دا د هغه چا ته وویل شي چې حاضر دی، یا د هغه چا په اړه وویل شي چې غیر حاضر دی.
‘To us our deeds and to you yours. Peace be to you! We will have nothing to do with ignorant folk.’“ (Verse 55) Frivolous, idle talk kills time without benefit or knowledge to heart or mind. It is the sort of vulgar language that leaves a bad taste in one’s mouth. It is the same whether it is addressed to someone who is present or spoken about when that person is absent.
مومنان زړونه داسې بې ګټې خبرو ته نه ښکیږي، او نه یې اورپدل کوي. دوی د خپل ایمان له اړتیاوو سره بوخت وي، د هغه د رڼا او پاکۍ څخه خوند اخلي:
Believing hearts do not engage in such idle talk, nor do they listen to it. They are preoccupied with the requirements of their faith, revelling in its light and purity:
او کله چې دوی بې ځایه خبرې واوري، نو له هغې مخ اړوي. دوی ته د ځواب ورکولو لپاره هڅه نه کیږي. نه له هغو کسانو سره یوځای کیږي چې بې ځایه او بې فایدې خبرې کوي، او نه له دوی سره په سپکو کلماتو کې جګړه کوي. بلکې له بدخواه کسانو څخه لیرې پاتې کیږي، د شرافت او سوله ییزې چلند ساتي: «زموږ لپاره زموږ عملونه دي، او ستاسو لپاره ستاسو عملونه. تاسو ته سلام وي.» (آیت ۵۵) په دې ډول دوی د ادب ترټولو لوړ معیار ساتي، د ښې دعا وایي، مګر دا څرګندوي چې دوی د داسې چلند برخه کېدل نه غواړي: «موږ له نادانو خلکو سره هیڅ اړیکه نه لرو.» (آیت ۵۵) موږ نه غواړو خپل ارزښتمن وخت ضایع کړو، د دوی په بې فایدې خبرو کې ورسره سیالي وکړو، یا حتی هغه ته غوږ ونیسو.
“And whenever they hear frivolous talk they turn away from it.” They are not provoked to reply in kind. They neither join those who are given to frivolous, idle talk nor enter into a slanging match with them. Instead, they leave malcontents alone, maintaining an attitude of decency and peace: “To us our deeds and to you yours. Peace be to you.” (Verse 55) Thus, they observe the highest standard of propriety, saying a kindly prayer, but making clear that they do not wish to share in such behaviour: “We will have nothing to do with ignorant folk.” (Verse 55) We do not wish to waste our precious time, match them in their idle talk, or even listen to it.
دا د هغه ډول ډاډ یوه روښانه انځور دی چې ایمان یې ورکوي. دا مؤمن داسې ښیي چې بېځایه خبرو او ناوړه چلنده لوړ دی، مګر ځان لا هم مهربان او بښونکی ساتي. هغه چا ته چې د اسلامي اخلاقو د غوره کولو اراده لري، دا یو روښانه لاره ښیي. په دې کې هېڅ ډول له نادانانو سره ګډون نشته؛ یوازې داسې رویه ده چې د هغوی غلطۍ پرېږدي او د هغوی ښېګڼه غواړي، که څه هم دوی د خفه کولو په هڅه کې وي.
This is a shining picture of the sort of reassurance faith gives. It shows the believer rising above frivolity, yet still retaining a kind and charitable posture. It draws a clear line to follow for whoever wishes to adopt Islamic manners. There is certainly no participation with the ignorant. There is only an attitude that overlooks their faults, and wishes them well even though they are out to offend.