د پیغمبر لوط ﷺ او د هغه د قوم کیسه دلته ذکر شوې ده، که څه هم له تاریخي پلوه دا باید د ابراهیم علیه السلام د کیسې سره وصل وای. خو په دې سورت کې د تاریخي ترتیب اهمیت نه لري، ځکه سورت د الهي پیغام په یووالي، د ټولو پیغمبرانو د لاره یوه والي، او هغو قومونو د پای په بیان متمرکز دی چې دا پیغامونه ورته راغلي. له همدې امله، د مؤمنانو د نجات ذکر د هغو کسانو د هلاکت سره یوځای ږغول شوی، چې د خدای پیغمبرانو ته مخالفت یې کړی او د هغوی پیغامونه یې رد کړي دي.

The story of the Prophet Lot and his people is mentioned at this juncture, although from a historical point of view it should link up with Abraham’s story. But the historical sequence is not of importance in this sūrah which concentrates on the unity of the divine message, the method followed by all prophets and the fate of the communities addressed by these messages. Hence, the saving of the believers is highlighted alongside the doom suffered by those who opposed God’s messengers, denying their messages.

لوط (ع) هم د نورو پیغمبرانو لکه نوح، هود او صالح (ع) په څیر خپلې قوم سره پیل کوي، د دوی د بې پروايۍ غندنه کوي، د دوی وجدانونه راویښول غواړي، او دوی ته یادونه کوي چې دوی ته د خدای ویرې ته اړتیا ده. هغه دوی ته بلنه ورکوي چې خدای ومني او د هغه اطاعت وکړي، او دوی ته ډاډ ورکوي چې د سمې لارې د ښودلو په بدل کې به هغه له دوی څخه هیڅ اجر نه غواړي. بیا هغه د دوی د بدې فساد روښانه غندنه کوي، کوم چې دوی د انساني تاریخ په منځ کې یوه جلا ټولنه جوړه کړه.

Lot begins with his people in the same way as Noah, Hūd and Şāliĥ, denouncing their carelessness, trying to awaken their consciences, and reminding them that they need to be God-fearing. He calls on them to believe in God and to obey him, assuring them that he will not charge them anything for guiding them to the right path. He follows this with a clear denunciation of their wicked perversion which made them a community apart in human history:

د نړۍ له ټولو مخلوقاتو څخه، ایا تاسو د شهوت له مخې نارینه ته نږدې کیږئ، او هغه ښځې پریږدئ چې خدای ستاسو لپاره پیدا کړې دي؟ بلکه تاسو هغه قوم یاست چې له حدونو تېریږئ۔

Of all the creatures in the world, will you lustfully approach males, and eschew the wives God has created for you? You are indeed people who transgress all bounds.

(Verses 165-166)

(Verses 165-166)

لوط علیہ السلام کی قوم، جو اردن کی وادی میں کئی بستیوں میں آباد تھی، اپنے ہم جنس پرستی کے گناہ آلود عمل کے لیے مشہور تھی، اور یہ انسانی فطرت کی ایک بدکارانہ بگاڑ کی عکاسی کرتا ہے۔ اللہ نے انسانوں کو مرد اور عورت کی صورت میں پیدا کیا ہے، اور ہر جنس کو فطری طور پر دوسری جنس کی طرف مائل کیا ہے تاکہ توالد و تناسل کے ذریعے انسانی زندگی آگے بڑھتی رہے۔ یہ باہمی کشش اس کائناتی قانون کا حصہ ہے جو کائنات کی ہر مخلوق، خواہ جاندار ہو یا بے جان، کے درمیان توازن اور ہم آہنگی قائم رکھتا ہے، اور انہیں اللہ کی اُس مشیت کی تکمیل میں باہم تعاون پر آمادہ کرتا ہے جو پوری کائنات پر حکمرانی کرتی ہے۔ جب ایک مرد دوسرے مرد کے ساتھ جماع کرتا ہے تو اس عمل سے نہ کوئی مقصد پورا ہوتا ہے اور نہ یہ کائنات اور اس کے قوانین کے تقاضوں کی خدمت کرتا ہے۔ یہ امر واقعی حیرت انگیز ہے کہ کوئی شخص ایسے عمل میں لذت محسوس کرے۔ مرد کو عورت کے ساتھ جو لذت حاصل ہوتی ہے وہی وہ ذریعہ ہے جس سے انسانی فطرت اللہ کی مشیت کو پورا کرتی ہے۔ اس طرح لوط علیہ السلام کی قوم کے اعمال میں فطری قانون سے انحراف واضح ہے۔ لہٰذا یہ ناگزیر تھا کہ وہ اپنے اس انحراف سے باز آتے یا پھر ہلاک کر دیے جاتے۔