د سورتونو ۹۳ او ۹۴، یعنی "الضحیٰ" او "الشرح" سره ورته، دا سورت یوازې د پیغمبر ﷺ په اړه دی، چې هغه ته زړه ډاډ ورکړي او د هغه د جدوجهد د راتلونکو ښو هیلو یقین ورکړي. په دې کې خدای د هغه دښمنانو ته د تباهۍ ګواښ کوي، او په ورته وخت کې پیغمبر ﷺ ته د شکر د لارې لارښوونه کوي.

Similar to Sūrahs 93 and 94, The Morning Hours and Solace, this sūrah exclusively concerns the Prophet, seeking to cheer him up and assure him of happier prospects in his struggle. In it God threatens his enemies with destruction while directing the Prophet to the path of thanksgiving.

دا سورت د پیغمبر ﷺ د ژوند او د هغه د رسالت د لومړني دورې یو لنډ انځور دی چې په مکه کې پیښ شوې. دا سورت د هغو چل او توکو او سپکاوو په اړه خبرې کوي چې د پیغمبر ﷺ او هغه د الهي پیغام په وړاندې کېدل. دا سورت د خدای د خپل بنده، پیغمبر محمد ﷺ، او د هغه د لږو ملګرو چې هغه ته ایمان یې راوړی و، د ساتنې یوه بېلګه ده. دا د مؤمنانو سره د خدای د مستقیم مرستې یوه بېلګه ده چې په خپل جهاد کې دوی ته صبر، زغم او ژمنه ورکوي، پداسې حال کې چې د دوی مخالفانو ته د یوې سختې پایلې ګواښ کوي.

The sūrah represents a glimpse of the Prophet’s life and the course of his mission in the early period at Makkah. It deals with the plots and insults directed against the Prophet and the divine message he conveys. The sūrah is an example of God’s protection of His servant, the Prophet Muĥammad, and the few who followed him and believed in God. It is an instance of God’s direct support to the believers in their struggle, supplying them with fortitude, restraint and promise, while threatening a terrible fate on their antagonists.

په دې ترتیب سورت د هدایت، نیکۍ او ایمان حقیقت، او په بل اړخ د ګمراهۍ، بدۍ او کفر حقیقت سمبولیزه کوي؛ لومړۍ ډله د پراخوالي، زیاتوالي او پراخې نیکۍ ډله ده، او دوهمه ډله د کمۍ، د سرچینو د تنګوالي او د له منځه تلو ډله ده۔

In this way, the sūrah symbolizes the reality of guidance, goodness and faith on the one hand and that of error, evil and disbelief on the other; the former category is one of abundance, profusion and expansive goodness, the latter one of scantiness, shrinking resources and annihilation.

قریش کے لوگوں میں، جو عرب کا وہ قبیلہ تھا جو مکہ پر قابض تھا، کچھ گستاخ لوگ ایسے بھی تھے جو نبی ﷺ اور آپ کی دعوت کو کم مخالفت کی نظر سے نہیں دیکھتے تھے۔ وہ لوگوں کو اس حق بات کو سننے سے روکنے کے لیے، جو آپ ﷺ ان تک الٰہی پیغام کی صورت میں پہنچاتے تھے، آپ ﷺ کے خلاف سازشوں اور طعن و تشنیع کا سہارا لیتے تھے۔ ان میں العاص بن وائل، عقبہ بن ابی معیط، ابولہب، ابوجہل اور دوسرے لوگ شامل تھے۔ انہوں نے نبی ﷺ کے بارے میں کہا کہ آپ ﷺ ایسے شخص ہیں جن کی کوئی اولاد نہیں، ان کا اشارہ آپ ﷺ کے بیٹوں کی کم عمری میں وفات کی طرف تھا۔ ان میں سے ایک نے ایک بار کہا: "اس کی فکر مت کرو؛ یہ بے اولاد مر جائے گا اور اس کی دعوت کا بھی خاتمہ ہو جائے گا۔" اس قدر معمولی اور مکارانہ طعنے کا اُس زمانے کے عربی معاشرے پر وسیع اثر تھا، جو بیٹوں کو بڑی اہمیت دیتا تھا۔ ایسے طعنوں سے نبی ﷺ کے دشمن خوش ہوتے تھے، اور بلاشبہ یہ آپ ﷺ کے پاکیزہ دل کے لیے افسردگی اور تکلیف کا سبب تھا۔

Among the people of the Quraysh, the Arab tribe which controlled Makkah, there were some impudent folk who viewed the Prophet and his mission with no small degree of antagonism. They would resort to machinations and taunts against him to deter the people from listening to the truth which he conveyed to them in the form of a divine message. Among them were people like Al-`Āş ibn Wā’il, `Uqbah ibn Abī Mu`ayţ, Abū Lahab, Abū Jahl and others. They said about the Prophet that he was a man with no posterity, referring to the early death of his sons. One of them once remarked, “Do not be bothered with him; he will die without descendants and that will be the end of his mission.” Such a trivial and cunning taunt had a wide impact on the Arab society of the time, which set great store by sons. Such taunting delighted the Prophet’s enemies and undoubtedly this was a source of depression and irritation to his noble heart.

دې سورت د دې لپاره نازل شو چې نبي کریم ﷺ ته تسلی ورکړي او هغه ته د هغه دوامداره او پراخه نیکمرغۍ په اړه یقین ورکړي چې خدای هغه ته غوره کړې ده، او د هغو کسانو لپاره د محرومۍ او زیان په اړه خبرداری ورکړي چې هغه ته تکلیف ورکوي.

This sūrah was therefore revealed to comfort the Prophet and assure him of the abiding and profuse goodness which God had chosen for him and of the deprivation and loss awaiting his persecutors.

«یقیناً ہم نے آپ ﷺ کو کثرت عطا فرمائی ہے۔» Note: The rules require Pashto script, so here is the translation in Pashto script: «یقیناً مونږ تاسو ﷺ ته کثرت راکړی دی۔» (آیت ۱) هغه کلمه چې سورت کې راغلې او دلته «کثرت» ژباړل شوې ده، کوثر ده، چې د کثرۃ له مادې څخه اخیستل شوې ده، او کثرۃ د «پراخوالي» یا «ډیروالي» معنا لري. دا کوثر بې حده او بې پایه دی. دا هغه معنا بیانوي چې بې شرمه قریشو د رسول الله ﷺ په اړه تړلې وه، د هغې ضد. مونږ تاسو ﷺ ته هغه څه راکړي دي چې ډیر، لبالب، پراخ او بډایه دي، بې کنجوسۍ او بې پایه.

“We have certainly given you abundance.” (Verse 1) The word used in the sūrah and rendered here as ‘abundance’ is kawthar, derived from the stem word kathrah which signifies ‘abundance’ or ‘a multitude’. This kawthar is unrestricted and unlimited. It indicates the opposite meaning to the one the impudent Quraysh tried to attach to the Prophet. We have given you that which is plentiful, overflowing and rich, unstinting and unending.

هرچا چې څوک وغواړي دا پراخه نعمت چې خدای خپل پیغمبر ته ورکړی دی وڅاري او وګوري، هرچیرې چې وګوري او فکر وکړي، هغه به یې وویني. هغه به یې په خپله د محمد ﷺ په نبوت کې وویني، کوم چې هغه ته د لوی حقیقت او د هغه لوړ ذات سره اړیکه ورکړه، هغه ذات چې نه یې ورته شته او نه شریک. په حقیقت کې، هغه څوک چې خدای ته رسیدلی دی، څه شی ورک کړی شي ویل کیدی؟

If anyone wishes to pursue and observe this abundance which God has given to His Prophet, he will find it wherever he looks and reflects. He will find it in Muĥammad’s prophethood itself, which gave him a link with the great reality and the Supreme Being, who has no parallel and no partner. What indeed can the one who has found God be said to have lost?

دا به هغه څه هم په دې قرآن کې ومومي چې محمد ﷺ ته نازل شوی، چې هره سورت یې داسې یوه سرچینه ده چې پرته له وقفې د بډای څخه ډکه ده.

He will also find it in this Qur’ān which was revealed to Muĥammad, every chapter of which is a fountain of richness that flows incessantly.

مزید برآں، وہ اس کوثر یا فراوانی کو مسلمانوں کے نبی ﷺ کی سنت یعنی طرزِ زندگی کی پیروی میں صدیوں تک، زمین کے دور دراز گوشوں میں، ان کروڑوں انسانوں میں دیکھے گا جو آپ ﷺ کے نقشِ قدم پر چلتے ہیں اور آپ ﷺ کا نام احترام اور محبت کے ساتھ لیتے ہیں۔ وہ اسے ان کروڑوں دلوں میں دیکھے گا جو قیامت کے دن تک آپ ﷺ کے نمونے اور یاد کو عزیز رکھتے ہیں۔

Moreover, he will find this kawthar, or abundance, manifest in Muslims’ following of the Prophet’s sunnah, i.e. way of life, throughout the centuries, in the far-flung corners of the earth, in the millions upon millions who follow in his footsteps and pronounce his name with respectful affection. He will see it in the millions upon millions of hearts that cherish his example and memory even to the Day of Resurrection.