دا لومړی متن د خلکو زړونه داسې ولړزولو چې د دوی د شتون په اړه یې دوی ته خبر ورکړ، دا چې ټول د یو واحد نفس څخه پیدا شوي دي، او دا چې د هغه جوړه هم له همغه څخه پیدا شوه.

The first passage touched people’s hearts by telling them about their existence, how they are all created from a single soul and how its mate was also created from it.

هغه دا وضاحت وکړه چې څاروي په جوړو جوړو پیدا شوي دي، او دا چې انسان د مور په خیټه کې د تیارې په درې پردو کې پیدا کیږي. هغه دا هم بیان کړه چې د خدای لاس دوی ته د انساني صفتونه ورکړل او د وده کولو او پراختیا وړتیا یې ورته ورکړه.

It told them about the creation of animals in pairs, and how man is created in three depths of darkness inside the mother’s belly. It touched on how God’s hand gave them their human characteristics and their ability to grow and develop.

دا سورت اوس بیا د دوی زړونه لمسوي، او دوی ته د دوی حالتونه ښیي، د سختۍ په وخت کې او د آسانۍ په وخت کې. دا دوی ته ښیي چې دوی څنګه فخر کوي، او دا چې په خپل ضعف کې څنګه له یوه حالت څخه بل حالت ته ګرځي. دوی یوازې هغه وخت ثابت پاتې کیږي کله چې د خدای سره خپل تړاو وساتي او د هغه په وړاندې عاجزي وکړي. نو بیا به حق وپیژني او خپله لاره به وپیژني. همدارنګه بیا به وکولی شي له خپلو انساني صفاتو څخه ګټه پورته کړي.

Now the sūrah touches their hearts again as it shows them their conditions in times of hardship and times of ease. It shows them how they boast and how, in their weakness, they swing from one condition to another. They are consistent only when they maintain their bond with God and humble themselves before Him. They will then know the truth and know their way. They will also then be able to benefit from their human characteristics.

کله چې انسان ته تکلیف ورسیږي، نو خپل رب ته زاري کوي او د مرستې لپاره هغه ته رجوع کوي؛ خو کله چې هغه د خپل فضل په سبب ده ته نعمت ورکړي، نو هغه هېروي هغه څه چې مخکې یې د هغه لپاره زاري او دعا کوله، او داسې ادعا کوي چې نور د خدای برابر دي، او په دې توګه نور هم د هغه د لاري څخه ګمراهوي. ووایه [هغه ته]: یوه لنډه مهاله په خپل کفر کې خوند واخله؛ ځکه ته د اور د خلکو څخه یې۔ (آیت ۸)

When man suffers affliction, he cries out to his Lord, turning to Him for help; but once He bestows upon him a favour by His grace, he forgets what he cried and prayed for earlier, and claims that others are equal to God, thus leading others astray from His path. Say [to him]: Enjoy yourself a while in your disbelief; for you are one of those destined to the fire.’ (Verse 8)

کله چې انسان مصیبت ته اخته کیږي، نو د هغه فطرت په ښکاره توګه برهنه کیږي. نقابونه لرې کیږي، پردې پورته کیږي او وهم او غلط تصورات له منځه ځي. په دې حالت کې انساني فطرت یوازې خپل رب ته مخه کوي، ځکه پوهیږي چې یوازې هغه کولی شي مصیبت لرې کړي. هغه پوهیږي چې د خدای شریکان لرل په اړه ټول ادعاوې یې غلطې دي.

Human nature appears naked when man suffers affliction. Masks are torn off, covers are removed and disillusionment disappears. At this point, human nature turns to its Lord alone knowing that only He can remove affliction. It realizes that all its claims about God having partners are false.

کله چې تکلیف له منځه لاړ او انسان د خدای د احسانونو په ډېرواليو کې خوښي موندي، نو بيا خپل نفس د ډېرو غلطو اغېزو په ټکرو بار کوي. هغه د تکلیف په وخت کې د خدای سره خپلې زارۍ هېروي، او اوس د خدای د يووالي پېژندنه او دا حقيقت هم نظر اندازوي چې يوازې هغه کولی شي د هغه سختۍ لرې کړي. هغه دا ټول هېروي او پيل کوي دا ادعا کول چې نور خلک د خدای برابر دي. دا فرضي برابر کېدای شي هغه معبودان وي چې انسان يې د جاهليت د لومړيو ورځو په شان عبادت کوي، يا دا د ارزښتونو، شخصيتونو يا حالاتو په شکل وي چې انسان په خپل شعور کې هغه برخه ورکوي چې يوازې د خدای حق دی. موږ دا د جاهليت په ډېرو حالاتو کې ګورو چې موږ هر ځای ورسره مخ کېږو. په دې ډول انسان کېدای شي خپلې خواهشات، تمايلات، هيلې، ويرې، شتمني، اولاد، واکمنان او مشران په هغه شان عبادت کړي لکه څنګه چې خدای عبادت کوي، يا حتی په ډېره مينه. په حقيقت کې، هغه کېدای شي دوی د خدای نه زيات وروسته. شرک ډېرې بڼې لري، چې ځينې يې نرمې دي. خلک ممکن دا د شرک په توګه ونه ګوري ځکه چې دا د ډېرو معبودانو د منلو د جوړ شکل نه لري؛ مګر په اصل کې دا شرکي دي.

When affliction is gone and man finds himself enjoying an abundance of God’s favours, he again burdens his nature with heaps of false influences. He forgets his earnest pleas to God during the time of his affliction, choosing now to overlook his acknowledgement of God’s oneness and that it is He alone who can relieve his hardship. He forgets all this and begins to claim that others are equal to God. These alleged equals may be deities man worships just like in the early days of jāhiliyyah, or they may be in the shape of values, persons, or situations to which he gives in his consciousness a share of what belongs exclusively to God. We see this in many of the jāhiliyyah situations we encounter everywhere. Thus man may worship his desires, inclinations, hopes, fears, wealth, children, rulers and chiefs in the same way as he worships God or even in greater devotion. In fact, he may love them more than he loves God. Polytheism can take different forms, some of which are subtle. People may not think of these as polytheism because they do not take the familiar form of acknowledging multiple deities; yet they are essentially polytheistic.

بیا سورت مؤمنانو ته خطاب کوي، او دوی ته امر کوي چې د خدای څخه ویره ولري او تل نیک عمل وکړي. دوی باید د دې لنډ ژوند څخه د آخرت د ابدي اجر د ترلاسه کولو لپاره وسیله جوړه کړي:

The sūrah then addresses the believers, requiring them to remain God-fearing and to ensure that they always do good. They should use their life on earth, short as it is, as a means to earn everlasting reward in the life to come:

ووایه: [خدای داسې فرمایي] ای زما هغه بندګانو چې ایمان مو راوړی دی! له خپل رب څخه ووېرېږئ. هغه کسان چې په دې دنیا کې نېکي کوي، د نېکۍ اجر به ولري. د خدای ځمکه پراخه ده. هغه کسان چې په سختۍ کې صبر کوي، اجر یې په بشپړ ډول، له حسابه پرته به ورکول کېږي. (10)

Say: [Thus speaks God] You servants of Mine who believe! Fear your Lord! Those who do good in this world will have a good reward. Wide is God’s earth. Those who are patient in adversity will be given their reward in full, beyond reckoning. (10)

دلته دا خبره مهمه ده چې عربي متن څنګه جوړ شوی دی. هغه الفاظ چې په قوسونو کې دي، يعنې «thus speaks God» (داسې وايي خدای)، په اصلي متن کې نشته. دا د ګډوډۍ د له منځه وړلو لپاره اضافه شوي دي.

It is important to note here how the Arabic text is phrased. The words between brackets, ‘thus speaks God’, are not in the text. They are added to remove confusion.

هغه متن چې اصل کې باید داسې وای: «زما بندګانو ته ووایه»، خو پیغمبر ﷺ ته وویل کیږي چې دوی ته خطاب وکړي، ځکه خطاب د مخاطبینو پام راکاږي او دوی ته د هغه څه په اړه چې راروان دي، ډیر خبرداری ورکوي. کله چې پیغمبر ﷺ دوی ته خطاب کوي، هغه دوی د خپلو بندګانو په توګه نه بولي، ځکه دوی د خدای بندګان دي، نه د هغه. دا پدې مانا ده چې هغه دوی ته د خدای په نوم خطاب کوي، او خدای له لارې په مستقیم ډول دوی ته خبره کوي. پیغمبر ﷺ یوازې هغه وسیله ده چې له لارې خطاب ورکول کیږي.

The text should originally read: “Say to My servants,” but the Prophet is made to address them, because an address alerts the addressees and makes them more aware of what is to come. When the Prophet addresses them, he does not call them as his servants, because they are God’s servants, not his. This means that he is addressing them in God’s name, making the address from God directly to them. The Prophet is merely the means by which the address is given.

ووایه: [خدای داسې فرمایي:] "ای زما هغه بندګانو، چې ایمان لرئ! له خپل رب څخه ووېرېږئ."(آیت ۱۰)

“Say: [Thus speaks God:] You servants of Mine who believe! Fear your Lord” (Verse 10)

د خدای ویره دا ده چې انسان زړه نازک ولري او د هغه په وړاندې په احتیاط، ویرې او امید سره سر ټیټ کړي، داسې چې د هغه د ناراضۍ څخه ډار ولري او د هغه د رضا د ترلاسه کولو لپاره ژور هڅه وکړي. دا حالت هغه روښانه انځور کې ښکاري چې د پخوانۍ آیت لخوا د یوه عاجز عبادت کوونکي په اړه راکړل شوی دی.