دا ډیر لنډه سوره د اسلامي نظر له مخې د انساني ژوند یوه بشپړه نظام بیانوي. دا د ایمان بنسټیز مفهوم د هغې له هرې اړخیزې حقیقت سره په ډیره واضحه او لنډه بڼه بیانوي. په ډیرو لږو الفاظو کې د ټول اسلامي دستور بیان شوی دی، او په حقیقت کې د مسلمان ټولنه یوازې په یوه آیت کې، یعنې په وروستي آیت کې، د خپلو اساسي صفتونو او پیغام سره بیان شوې ده. داسې دی د هغه واضح او ډیر ښکاره سبک بڼه چې یوازې خدای ﷻ ورباندې قادر دی۔

This very short sūrah outlines a complete system for human life based on the Islamic viewpoint. It defines, in the clearest and most concise form, the basic concept of faith in the context of its comprehensive reality. In a few words the whole Islamic constitution is covered and in fact, the Muslim community is described in its essential qualities and message in one verse only, the last. Such is the clear and most expressive style of which only God is capable.

دا لوی حقیقت چې دا سورت یې تاکید کوي دا دی چې د بشري تاریخ په اوږدو کې یوه ارزښتمنه او باوري لاره موجوده ده، او هغه په ځانګړې توګه همهغه لاره ده چې سورت یې بیانوي. نور ټول لارې یوازې تاوان او بربادي ته رسیږي. لکه څنګه چې په لنډ ډول ویل شوي، دا لاره لومړی ایمان قبلول دي، بیا نیک عمل، او وروسته د حق پیروي کولو او د ستونزو په مقابل کې صبر او استقامت ته هڅول دي.

The great fact which this sūrah affirms is simply that throughout the history of mankind there has been one worthwhile and trustworthy path, which is, specifically, the one the sūrah describes. All other ways lead only to loss and ruin. As it says in outline, this way means first the adoption of faith, followed by good deeds and exhortation to follow the truth and to persevere in the face of adversity.

د ایمان اختیارولو معنا څه ده؟ دلته نه غواړو چې د هغې فقهي تعریف وکړو. پر ځای یې د هغې ماهیت او د انسان په ژوند کې د هغې اهمیت بیان کوو.

What does the adoption of faith then mean? We shall not give here its juristic definition. Instead, we shall describe its nature and importance in human life.

ایمان هغه ځانګړتیا ده چې په هغې سره انسان، دا کوچنۍ مخلوق چې په محدود نړۍ کې لنډ عمر لري، د کائناتو او د هغو ټولو شیانو د مطلق او دایمي پیدا کوونکي سره نږدې کیږي چې په دې کې موجود دي. په دې توګه هغه د ټولې کائنات سره اړیکه جوړوي، کوم چې له همدې یوې سرچینې څخه راڅرګند شوی دی، د هغو قوانینو سره چې دا یې اداره کوي، او د هغو ځواکونو او امکاناتو سره چې دا یې برابروي. له همدې امله هغه له خپل وړوکي ځان د کمزورو حدودو څخه د کائنات پراخوالي ته، له خپل ناکافي ځواک څخه د هغو لوی نامعلومو کائناتي انرژیو ته، او له خپل لنډ عمر د حدودو څخه هغې ابدیت ته وځي چې یوازې خدای یې احاطه کولی شي۔

Faith is the characteristic by which man, a small creature with a life of short duration in a limited world, attains closeness to the Absolute and Everlasting Originator of the universe and all that exists in it. He thus establishes a link with the whole universe, which springs from that One Origin, with the laws governing it and the powers and potentialities it provides. As a result, he breaks away from the narrow boundaries of his trivial self to the broadness of the universe, from his inadequate power to the great unknown universal energies, and from the limits of his short life to the eternity that God alone comprehends.

دغه د خدای سره تړاو انسان ته یقینی طاقت، نه ختمیدونکی میدان او آزادي ورکوي. دا هغه ته د دې ښکلې ژوند لوی خوند ورکوي او د نورو مخلوقاتو سره د متقابل دوستۍ په ذریعه د هغه ژوند بډاینه کوي. په دې ډول ژوند د هر ځای او هر وخت لپاره د انسان لپاره یو خوندور سفر ګرځي. له دې څخه دایمي خوښي او د ژوند او مخلوق په اړه صمیمي پوهه راولاړیږي. دا هغه نه بیه کیدونکی ګټه ده چې د نه درلودو یې زیان نه اندازه کیدونکی دی.

This bond with God grants man assured power, limitless scope and freedom. It endows him with great enjoyment of this beautiful life and enriches his life with a mutual friendship with other creatures. Thus life becomes a pleasant journey for man everywhere and at all times. From this an everlasting happiness and intimate understanding of life and creation are derived. This is the invaluable gain, to lack which is an immeasurable loss.

د ایمان صفتونه هم په حقیقت کې د لوړ او عزت وړ انسانیت صفتونه دي، لکه د یوه خدای عبادت، چې انسان د نورو انسانانو غلامۍ څخه لوړوي او د ټولو انسانانو د مساوات حقیقت په کې ټینگوي، ترڅو هغه د خدای، یوازینۍ او مطلقه ذات پرته د بل چا په وړاندې نه ټیټیږي او نه خپل سر ټیټوي. پایله داده چې انسان حقیقي آزادي خوښوي، هغه آزادي چې د هغه له ضمیر څخه ځلیږي کله چې پوهیږي چې په دې نړۍ کې یوازې یو ځواک او یو رب شتون لري. دا آزادي د داسې پوهې څخه په خپلې خوښې سره پیدا کیږي، ځکه دا یوازینۍ منطقي پایله ده.

ایمان د انسان د ژوند د ټولو ښېګڼو بنسټ دی. ټولې ښېګڼې له ایمانه راولاړېږي او د هغه ټول ګټې ورته منسوبېږي. هر هغه شی چې له ایمانه نه راولاړېږي، د هغې ونې له بڼې پرې شوې څانګه ده: دا به وچېږي او له منځه ځي؛ یا بیا دا یوه ګمراهه، محدوده او لنډمهاله ځوانه څانګه ده! ایمان هغه محور دی چې د ژوند د ټولو ښایسته ځالو ښبکې ورپورې تړلې دي. له ایمانه پرته ژوند یو ناڅاپي پېښه ده، چې د هوس او خیالونو په تعقیب ضایع کېږي. دا هغه نظریه ده چې متنوع کارونه په یوه منظم سیسټم کې سره یوځای کوي، یو شان لاره تعقیبوي او یو شان میکانېزم پر بنسټ حرکت کوي، یو ټاکلی محرک او یو ښه څرګند هدف لري.

Faith is the foundation of all goodness in human life. It is from faith that all forms of goodness spring and to which all its fruits are due. What does not spring from faith is a branch cut from its tree: it is bound to fade and perish; or else, it is a stray shoot, limited and temporary! Faith is the axis to which all the fine fabric of life’s networks is connected. Without it life is a loose event, wasted through the pursuit of yearnings and fantasies. It is the ideology which brings together diversified deeds under a consistent system, following the same route and geared to the same mechanism, possessing a definite motive and a well-defined goal.

لکه څنگه چې ځیني ادعاوې کوي، دې ټولو کارونو ته چې له دې سرچینې نه نه سرچینه اخلي او له دې لارې سره اړیکه نه لري، قرآن کریم په بشپړ ډول بې ارزښته ګڼي. اسلام په دې برخه کې تل ډاډه او روښانه دی. د سورت ابراهیم (۱۴) کې داسې لولو: «هغه کسان چې په خپل رب کافران شول، د دوی کارونه داسې دي لکه خاورې چې طوفاني ورځ کې باد یې په سختۍ سره اړوي؛ د هغه څه له کومې چې دوی ګټه اخیستې وي هیڅ ګټه نه شي ترلاسه کولی.» (۱۴: ۱۸) د سورت النور (۲۴) کې لولو: «او کافران، د دوی کارونه داسې دي لکه په دښته کې سراب چې تږی مسافر یې د اوبو په ګومان لیري، خو کله چې هغې ته ورسیږي نو هیڅ نه مومي.» (۲۴: ۳۹) دا روښانه بیانونه هر هغه کار رد کوي چې له ایمان سره اړیکه نه لري. حقیقت دا دی چې ایمان یوه بنده ته د کار داسې انګیزه ورکوي چې د شتون له سرچینې سره تړلې وي او د ټولې پیدایښت له موخې سره سمون لري. دا د یوه نظریې منطقي لید دی چې ټول پیښې خدای ته منسوبوي. څوک چې له هغه نه ځان جلا کړي، ورک کیږي او د خپل شتون حقیقت له لاسه ورکوي.

Hence, all deeds not stemming from this origin and not related to that way are completely disregarded by the Qur’ān. Islam is invariably candid over this. In Sūrah 14, Abraham, we read: “The works of those who disbelieve in their Lord are like ashes which the wind blows about fiercely on a stormy day. They cannot achieve any benefit from all that they might have earned.” (14: 18) In Sūrah 24, Light, we read: “As for the unbelievers, their deeds are like a mirage in the desert, which the thirsty traveller supposes to be water, but when he comes near to it, he finds that it is nothing.” (24: 39) These are clear statements discrediting every deed not related to faith. The fact is that faith gives a person’s deed a motive that is connected with the origin of existence and an aim compatible with the purpose of all creation. This is a logical view of an ideology that attributes all events to God. Whoever dissociates himself from Him, vanishes and loses the reality of his existence.

نیک عمل کرنا د ایمان طبیعي ثمره ده. دا یو ځانګړی عمل دی چې هغه وخت پیدا کیږي کله چې د ایمان حقیقت د انسان په زړه او ذهن کې ځای ونیسي. ځکه ایمان یو مثبت او فعال مفهوم دی، کله چې دا د انسان ضمیر ته ورسیږي، نو په ښو عملونو کې د بهر دنیا ته ځان ښکاره کوي. داد اسلام نظر دی چې ایمان باید متحرک وي. که نه وي، نو یا دا ریاکاري ده یا اصلاً شتون نه لري، ځکه ګلاب هم خپله عطر نشي پټولی، بلکې په طبیعي توګه خپروي. که نه وي، نو دا عطر په ګل کې اصلاً نه وي.

Doing what is righteous is the natural fruit of faith. It is a spontaneous interaction generated once the reality of faith settles inside the human heart and mind. For faith is a positive and active concept which, once it has pervaded the human conscience, hastens to reflect itself to the outside world in good deeds. This is the Islamic view of faith. It must be dynamic. If it is not, then it is either phoney or nonexistent, just as a flower cannot withhold its fragrance which naturally spreads. Otherwise, it is not in the flower at all.

له دې ټولو څخه موږ د ایمان ارزښت پیژنو: دا متحرک، فعال، تخلیقي، مثمر دی او په بشپړه توګه د خدای رضا ته وقف دی. دا د تنګنظرۍ، منفي سوچ یا دننه ځان ته متوجه کیدو مخالف دی. دا یوازې صادقانه او بې ضرره نیتونه نه دي چې هیڅکله عملي بڼه ونه مومي. اسلام دا ځانګړتیا لري چې دی یې په عملي ژوند کې یوه تخلیقي قدرت ګرځوي.

From all this we recognize the value of faith: it is dynamic, active, creative, productive and totally devoted to God’s pleasure. It is the opposite of narrowness, negativity or introversion. It is not just sincere and innocent intentions that never develop into actions. This is the distinguishing characteristic of Islam that makes it a creative power in practical life.

ټول دا خبرې هغه وخت منطقي دي چې عقیده هغه ژوند طرز سره اړیکه وساتي چې خدای ټاکلی دی. دا ژوند طرز په نړۍ او خلکو کې د دوامداره حرکت (متحرک والي) له امله بیلګه کېږي. دا یو ځانګړي پلان له مخې بنسټ ایښودل شوی دی او یو ټاکلي هدف ته متوجه دی. سربیره پردې، عقیده انسانیت هڅوي چې هغه څه پلي کړي چې ښه، پاک، سازنده او ګټور دي.

All this is logical only as long as faith remains the link with the way of life God has outlined. This way of life is characterized by perpetual dynamism in the world and among people. It is founded according to a specific plan and orientated towards a definite goal. Moreover, faith propels humanity towards implementing what is good, pure, constructive and utilitarian.

د حق پیروي او د سختیو په مقابل کې صبر ته یو بل ته نصیحت کول، د اسلامي ټولنې یوه داسې انځور راښیي چې خپل ځانګړی هویت لري، د هغې د غړو ترمنځ یوه منفرده اړیکه ده او یو واحد هدف لري. دا ټولنه خپل ځای، رول او دندې ښه پوهیږي. دا د خپل دین حقیقت او هغه نېک عملونه پیژني چې باید ترسره کړي، چې له جملې څخه د نورو انسانانو د خپلې لارې ته د رهبرۍ کول دي. د دې لوی مسؤولیت د ترسره کولو لپاره، د یو بل ترمنځ نصیحت او پند ورکول یوه اړتیا ګرځي.

دې ټولو خبرو په رڼا کې، په ټوله نړۍ کې انسانیت کوم زیان ګالي؟

Now what, in the light of all this, is the loss humanity is suffering everywhere?

د خیر او شر په جګړه کې دا څومره لویه ناکامي ده، چې عربانو هغه عظیم پیغام ته سترګې پټې کړې، کوم چې دوی هغه وخت ورکړ کله چې د اسلام بیرغ یې پورته کړ او په دې توګه د انسانیت مشرتوب یې په غاړه واخیست؟ اسلام پریښودو سره، د عربو امت هغه کاروان په مخ کې دی چې د تاوان او تباهۍ په لور روان دی.

How great is its failure in the battle between good and evil as a result of turning a blind eye to the great message the Arabs delivered to it when they raised the banner of Islam and thus assumed the leadership of mankind? Having abandoned Islam, the Arab nation is in the forefront of the caravan which is heading towards loss and ruin.

له هغه وخت راهیسې د انسانانو بيرغونه د شیطان، باطل، ګمراهۍ، تیارې او تاوان لپاره وو. د خدای، حق، هدایت، رڼا یا بریا لپاره هېڅ بيرغ نه و پورته شوی. خو د خدای بيرغ لا هم هغه لاسونو ته انتظار باسي چې پورته یې کړي، او هغه ملت ته چې د هغه لاندې به د نیکۍ، هدایت او بریا په لور پرمخ ځي.

Since then, the banners of mankind have been for Satan, falsehood, error, darkness and loss. No banner has been raised for God, truth, guidance, light or success. God’s banner, however, is still there awaiting the arms that will raise it and the nation which under it will advance towards righteousness, guidance and success.

تر اوسه پورې چې څه ویل شوي، هغه د دې ژوند د ګټې او تاوان په اړه وو، چې که څه هم ډېر مهم دي، خو د آخرت په پرتله ډېر کم اهمیت لري. یو تل پاتې ژوند او یوه داسې نړۍ شته چې هلته حقیقي ګټه یا حقیقي زیان واقع کېږي؛ یعنې یا د جنت او د خدای د رضا ترلاسه کول، یا د هغو څخه محرومېدل. هلته انسان یا د هغه لوړ کمال ته رسېږي چې د هغه لپاره اجازه ورکړل شوی، یا بالکل ړنګېږي، لکه چې د هغه انسانیت ماتېږي او د کبګانو په شان بې ارزښته، بلکې له هغې هم بدتره کېږي: { د هغې ورځې په اړه چې انسان هغه څه وګوري چې د هغه لاسونو مخکې لیږلي دي، او کافر به ووایي: کاش زه خاورې وای. } [78:40]

All that has been said so far concerned gain and loss in this life which, though of great importance, is very trivial in comparison with the hereafter. There is an everlasting life and a world of reality where real profit is made or real loss is suffered; that is, either the attainment of, or deprivation from, paradise and the pleasure of God. There man either accomplishes the highest of perfection allowed for him or completely collapses so that his humanity is crushed and ends up as worthless as pebbles or even worse: “On the day when man will look on what his hands have forwarded and the unbeliever will cry: ‘Would that I were dust.’“ (78: 40)