الزُّمَر (ګروهونه) — د ټولو خبرو تر ټولو ښه (الآیات ۲۱–۲۹) ﴿۲۱﴾ ایا ته نه ګورې چې الله له اسمانه اوبه نازلې کړې، بیا یې په ځمکه کې چینې ځای په ځای کړې، بیا یې په دې سره کښتونه راوباسي چې رنګونه یې بېلابېل دي، بیا وچېږي، نو ته یې ژېړ ګورې، بیا یې ټوټې ټوټې کوي؟ بېشکه په دې کې د پوهانو لپاره یادونه ده. ﴿۲۲﴾ آیا هغه څوک چې الله د اسلام لپاره یې سینه پرانیستې وي، نو هغه د خپل رب له لوري په رڼا کې وي (د هغه په شان دی چې نه وي)؟ نو هلاک دی هغه زړونه چې د الله له ذکره سخت شوي دي. دغه خلک په ښکاره ګمراهۍ کې دي. ﴿۲۳﴾ الله تر ټولو ښه خبره نازله کړې ده، کتاب چې ورته ورته او تکرار شوی دی، هغه خلک چې له خپل رب څخه ویره لري، د هغو پوټکي ږدیږي، بیا د هغوی پوستکي او زړونه د الله د ذکر لپاره نرمېږي. دا د الله هدایت دی، په هغې سره چې څوک یې غواړي هدایت کوي، او هغه څوک چې الله ګمراه کړي، نو هغه لپاره هیڅ هدایت کوونکی نشته. ﴿۲۴﴾ ایا هغه څوک چې د قیامت په ورځ به یې مخ په بد عذاب سره وقایه کوي (د هغه په شان دی چې نه وي)؟ او ظالمانو ته ویل کېږي: هغه څه وخورئ چې تاسو به یې کول. ﴿۲۵﴾ هغو خلکو هم دروغ وویل، نو عذاب هغوی ته له داسې ځایه راغی چې هغوی یې نه پوهیدل. ﴿۲۶﴾ الله هغوی ته د دنیا ژوند کې خواري خوړلې، او د اخرت عذاب خو تر دې هم لوی دی که هغوی پوهیدلای. ﴿۲۷﴾ او بېشکه مونږ په دې قرآن کې خلکو ته هره ډول مثال بیان کړی دی ترڅو دوي یادونه وکړي. ﴿۲۸﴾ عربي قرآن دی، په کې هیڅ کجي نشته، ترڅو دوي تقوا وکړي. ﴿۲۹﴾ الله یوه داسې مثال بیانوي: یو سړی دی چې په هغه کې څو شریکان دي چې سره ځان ته ښکلي، او بل سړی دی چې یو سړي ته تسلیم دی. ایا دا دواړه برابر دي؟ ټول ستاینه الله لپاره ده، مګر ډېری خلک نه پوهیږي.
Al-Zumar The Throngs ( The Best Of All Discourses ) 21-29
کیا تم نے نہیں دیکھا کہ خدا آسمان سے پانی اتارتا ہے، پھر اسے زمین میں چشموں کی صورت میں جاری کرتا ہے؟ پھر اس کے ذریعے مختلف رنگوں کی کھیتیاں اگاتا ہے، پھر وہ خشک ہو جاتی ہے اور تم دیکھتے ہو کہ وہ زرد پڑ جاتی ہے۔ آخر کار وہ اسے ریزہ ریزہ کر دیتا ہے۔ بے شک اس میں عقلمندوں کے لیے یقیناً نصیحت ہے۔ (21)
Have you not considered how God sends down water from the skies, and then causes it to travel through the earth to form springs? He then brings with it vegetation of different colours; and then it withers and you can see it turning yellow. In the end He causes it to crumble to dust. In all this there is indeed a reminder for those endowed with insight. (21)
څوک چې خدای د هغه زړه په اسلام پرانیستی وي او په دې توګه د خپل رب له لوري رڼا ترلاسه کوي؟
How about one whose heart God has opened to Islam, and thus receives light from his Lord?
ویل پس هغو کسانو ته چې زړونه یې د خدای د ذکر په وخت کې سخت شي. دوی ښکاره ګمراهۍ کې دي۔ (22)
Woe, then, betide those whose hearts harden at the mention of God. These are most obviously in error. (22)
خدای تعالیٰ نه غوره خبره نازل کړې ده: یو داسې کتاب چې په خپل منځ کې سره برابر دی، خپلې خبرې یې په ډیرو بڼو کې تکرار شوي دي. دا کتاب د هغو کسانو د پوستکيو د لړزیدو سبب ګرځي چې خپل رب ته ویره لري، بیا د دوی پوستکي او زړونه د خدای د یادولو په وخت کې نرمېږي. دا د خدای هدایت دی: هغه چې د چا لپاره اراده وکړي، په دې کتاب سره لارښوونه کوي، او هغه چې خدای یې ګمراه پرېږدي، هېڅ لارښوونکی نشي موندلی. (23)
God has bestowed from on high the best of all teachings: a book that is consistent within itself, repeating its statements [of the truth] in manifold forms. It causes the skins of those who stand in awe of their Lord to shiver, but then their skins and hearts soften at the mention of God. Such is God’s guidance: He guides with it him that wills, whereas the one whom God lets go astray can never find any guide. (23)
څوک چې د قیامت په ورځ د سختو عذابونو په مقابل کې یوازې خپل مخ ولري، هیڅ بل شی ونلري چې هغه ژغورلی شي؟ هغو ظالمانو ته ویل کیږي: «اوس د هغه څه خوند واخلئ چې تاسو کسب کړي دي.» (۲۴)
How about one who shall have nothing but his bare face to protect him from the awful suffering on Resurrection Day? It will be said to the wrongdoers: ‘Taste now what you have earned.’ (24)
هغه کسان چې دوی څخه مخکې وو هم انکار وکړ، نو دوی ته هغه عذاب ورسیده چې دوی یې ګومان هم نه کاوه، له هغه ځایه چې دوی نه پوهیدل. (۲۵)
Those who lived before them also disbelieved, and so suffering befell them from where they could not perceive. (25)
مرور
Overview
په دې برخه کې سورت د باران له اوبو وروسته د نباتاتو ژوند ته پام اړوي، بیا دا چې اوبه څنګه خپل پای ته رسیږي. قرآن کریم ډیره وخت د نباتاتو د ژوند او دې دنیا د ژوند ترمنځ پرتله کوي، او په ګوته کوي چې دا ژوند لنډ مهال لري. هغه خلک چې بصیرت لري، هڅوي چې پر دې پرتله فکر وکړي. د اسمان څخه د اوبو د راښکته کیدو په اړه، سورت قرآن کریم ته هم اشاره کوي، هغه کتاب چې له آسمانه راښکته شوی ترڅو د خلکو په زړونو او روحونو کې ژوند پیدا کړي. دا د هغو خلکو د ځواب ښکلې بیان کوي چې زړونه یې ورته پرانستل شوي دي، او دا چې دوی څنګه د ویرې، ډار، آرام او ډاډ یو ګډ احساس تجربه کوي. بیا دا د هغو خلکو د پای بیان کوي چې د خدای پیغام ته ځواب ورکوي، او د هغو چا چې زړونه یې سخت شوي دي. د برخې په پای کې سورت د هغه چا مثال راوړي چې یوازې یو خدای عبادت کوي، او د هغه چا چې ډیر معبودان عبادت کوي. دوه یې برابر نه دي او نه یو شان مقام لري، لکه څنګه چې دوه غلامان، یو چې یو ښاغلي ته خدمت کوي او بل چې ډیر ښاغلي لري، او یو له بل سره په شخړه کې دي، یو شان نه ګڼل کیږي.
In this passage the sūrah draws attention to the life of plants after rainfall, and then how the water courses to its end. The Qur’ān often draws a comparison between the life of plants and this present life of ours, highlighting the fact that it is of short duration. It urges people with insight to reflect on this comparison. In connection with the water being poured from the skies, the sūrah also refers to the Qur’ān, the book sent down from heaven to breathe life into people’s hearts and souls. It gives an inspiring description of the response of those whose hearts are open to it, and how they experience a mixture of awe, fear, comfort and reassurance. It then describes the respective fates of those who respond to God’s message and those whose hearts are hardened. At the end of the passage, the sūrah cites examples of one who worships the One God, and the one who worships multiple deities. The two cannot be equal and cannot hold the same position, in the same way as two slaves one serving one master and the other having several masters, who are in dispute with one another cannot be considered the same.
باران چې ژوند راوړي
Rain Bringing Life
ایا تا نه دی لیدلی چې خدای له اسمانه اوبه نازلې کړي، بیا یې په ځمکه کې د سرچینو په توګه بهیدل کړي؟ بیا یې ترې د رنګارنګو کرنیزو بوټو وده ګړندې کړې، بیا هغه وچیږي او ته یې ژیړ کیدل ګورې. په پای کې خدای هغه د خاورو په ډول ټوټه ټوټه کوي. په دې کې یقینا د پوهې خاوندانو لپاره یادونه ده۔
Have you not considered how God sends down water from the skies, and then causes it to travel through the earth to form springs? He then brings with it vegetation of different colours; and then it withers and you can see it turning yellow. In the end He causes it to crumble to dust. In all this there is indeed a reminder for those endowed with insight. (Verse 21)
قرآن کریم د هغه پدیدې ته پام اړوي چې په ځمکه کې هرځای پیښیږي. خو د دې ښکارندوي له امله خلک اکثره دې ته پاملرنه نه کوي. په حقیقت کې دا پدیده په هر پړاو کې حیرانوونکې ده. قرآن کریم موږ ته لارښوونه کوي چې وګورو چې د خدای لاس دې ته څنګه گام په گام لارښوونه کوي ترڅو خپل مطلوب اغیزې پیدا کړي. له آسمانه راښکته کیدونکی اوبه: دا څه شی دی، او څنګه راښکته کیږي؟ دا یوه حیرانوونکې پدیده ده، خو موږ د دې په اړه فکر نه کوو ځکه چې دا ډیره ښکاره ده. د اوبو پیدا کول په حقیقت کې یو معجزه ده.
The Qur’ān draws attention to a phenomenon that takes place everywhere on earth. Its familiarity, however, tends to make people overlook it. Yet it is remarkable in every step. The Qur’ān directs us to look at how God’s hand directs it step by step to produce its desired effects. The water that comes down from the sky: what is it, and how does it descend? This is a remarkable phenomenon, but we tend not to reflect on it because it is so familiar. The very creation of water is indeed a miracle.
مونږ پوهیږو چې اوبه هغه وخت پیدا کیږي چې دوه هایډروجن اتومونه د ځانګړو شرایطو لاندې د یو آکسیجن اتوم سره یوځای شي. خو زموږ پوهه باید موږ خبر کړي چې دا هغه د خدای لاس دی چې کائنات یې پیدا کړي، هغه یې هایډروجن او آکسیجن شتون ته ورکړی او هغه شرایط یې برابر کړي چې دواړه یوځای شي او اوبه جوړې کړي، کوم چې د ژوند د پیدایښت لپاره ضروري دي. په حقیقت کې، که اوبه نه وای، ژوند هیڅکله نشو کولی پیدا شي. پدې ترتیب موږ وينو چې څنګه د تدبيرونو يوه لړۍ د اوبو په شتون او د ژوند په پیدایښت پای ته ورسیده. دا ټول د خدای د خپل پیدا کولو کار دی.
We know that it comes into existence when two hydrogen atoms combine with one oxygen atom under certain conditions. Our knowledge, however, should alert us to the fact that it is God’s hand that made the universe, allowing the hydrogen and the oxygen to be available and to provide the conditions that allow them to combine and produce water, which is essential for life to emerge. In fact, without water, no life could have emerged. Thus we see how a series of measures culminated in the existence of water and the emergence of life. All this is of God’s own making.
سربیره په دې، د باران راښکته کیدل، د اوبو له پیدا کیدو وروسته، پخپله یو معجزه پیښه ده، چې د هغه نظام له لوري رامنځته کیږي چې کائنات او ځمکه چلوي، او د خدای په حکم د اوبو د جوړیدو او د هغو د راښکته کیدو اجازه ورکوي.
د زړه دوه ډولونه
Two Types Of Heart
آیا هغه څوک چې الله د هغه زړه د اسلام لپاره پرانیستی وي، نو هغه د خپل رب له لوري رڼا لري؟ نو هغو کسانو ته ویجاړي ده چې د الله د یادولو په وخت کې زړونه یې سخت شي. دوی ډیر ښکاره ګمراهي کې دي. الله ترټولو غوره خبره نازله کړې ده: یو داسې کتاب چې په خپل منځ کې همغږی دی، خپلې خبرې په ډیرو ډولونو تکرار کوي [د حق]. دا د هغو کسانو د وجود پوټکي لرزوي چې خپل رب څخه ویره لري، بیا د دوی پوټکي او زړونه د الله د یادولو په وخت کې نرم کیږي. دا د الله هدایت دی: هغه پدې سره هغه چا ته لاره ښیي چې غواړي، او هغه څوک چې الله ګمراه کړي، هغه ته هیڅ لارښود نشي موندلی.
How about one whose heart God has opened to Islam, and thus receives light from his Lord? Woe, then, betide those whose hearts harden at the mention of God. These are most obviously in error. God has bestowed from on high the best of all teachings: a book that is consistent within itself repeating its statements [of the truth] in manifold forms. It causes the skins of those who stand in awe of their Lord to shiver, but then their skins and hearts soften at the mention of God. Such is God’s guidance: He guides with it him that wills, whereas the one whom God lets go astray can never find any guide. (Verses 22-23)
ہغسې چې الله د اسمانه اوبه نازلوي چې په دې سره د بېلابېلو رنګونو او ډولونو نباتات وده کوي، همداسې الله د لوړې آسمان څخه داسې یادونه نازلوي چې هغه ژوندي زړونه قبلوي، چې خلاصېږي او د دې ژوند سره غبرګون ښيي. په مقابل کې، سخت زړونه داسې قبلوي لکه ډبره چې د ژوند د منلو وړ نه وي. الله هغه زړونه اسلام ته خلاصوي چې هغه پوهېږي چې ښه دي. دا زړونه د اسلام نور قبلوي او رڼا کېږي او خپرېږي. د دې زړونو او سختو زړونو ترمنځ واټن واقعيا ډېر پراخ دی:
Just like He sends water from the skies to cause vegetation of various colours and forms to grow, God bestows from on high a reminder which is received by hearts that are alive, and that open up and react to such life. By contrast, hardened hearts receive it like a rock that cannot embrace life. God opens to Islam those hearts that He knows to be good. These hearts receive the light of Islam and they shine and radiate. The gulf between these hearts and the ones that are hardened is wide indeed:
هلاکت دی، نو هغو کسانو لپاره چې زړونه یې د خدای د یادولو په وخت کې سخت شوي. دا خلک په ښکاره توګه ګمراهۍ کې دي۔ (آیت ۲۲)
“Woe, then, betide those whose hearts harden at the mention of God. These are most obviously in error.” (Verse 22)
دا آیت د هغو زړونو حالت بیانوي چې اسلام قبلوي او ورسره انس نیسي، او د ژوند له ډکوالي سره ډک کیږي. دا بیانوي چې دوی څنګه غنچه کوي، تازه او رڼا ناک کیږي. همدارنګه دا د بل ډول زړونو حالت هم بیانوي چې سخت، تیاره او بې ژونده دي. لازمي خبره ده چې هغه زړونه چې اسلام ته خلاصیږي، د هغه رڼا قبلوي او منعکسوي، د هغو زړونو سره په بشپړ ډول توپیر لري چې د خدای نوم یادیدو په وخت کې سخت کیږي. د دواړو ترمنځ واټن خورا لوی دی۔
نامساوی حالات
Unequal Situations
په دې قرآن کې مو د خلکو لپاره هر ډول مثالونه بيان کړي دي، ترڅو دوي فکر وکړي.
We have set for people in this Qur’ān all sorts of illustrations, so that they may reflect.
دا یو عربي قرآن دی چې هیڅ کجی پکې نشته، ترڅو خلک پرهیزګاره شي. خدای یو داسې سړي مثال بیانوي چې ډیرو یو له بل سره مخالفو شریکانو ته تابع دی، او یو داسې سړي مثال چې یوازې یو سړي ته تعلق لري. ایا دواړه برابر کیدی شي؟ ټول ستاینه یوازې خدای ته ده، مګر ډیری یې نه پوهیږي۔ (آیتونه ۲۷-۲۹)
It is an Arabic Qur’ān, free from distortion, so that people may become conscious of God. God cites the case of a man who has for his masters several partners at odds with each other, and a man belonging wholly to one person. Can they be deemed equal? All praise is due to God alone, but most of them do not understand. (Verses 27-29)
خدای تعالیٰ د خپلو دوو بندګانو مثال بیانوي: یو هغه چې د هغه د یووالي باور لري، او بل هغه چې د خدای تعالیٰ سره نور شریکان ګرځوي. هغه دوی ته د دوو غلامانو په شان بیانوي: یو غلام د ډیرو کسانو ملکیت دی چې یو له بل سره د هغه په مالک کیدو کې اختلاف لري؛ هغه د دوی ترمنځ حیران پاتې کیږي، او هر یو له دوی یې د ځانګړو کارونو کولو غوښتنه کوي. هغه سرګردانه وي، نه پوهیږي چې کوم لوري ته لاړ شي، او د دوی د متضاد امرونو له امله نشي کولی چې ټولو ته ورسیږي. بل غلام د یو مالک ملکیت دی، هغه پوهیږي چې مالک یې څه غواړي، او د هغه د خواهشاتو او اړتیاوو په اړه روښانه دی.
God draws an analogy citing the examples of two of His servants: one believes in His Oneness and one ascribes divinity to others beside God. He compares them to two slaves: one is owned by several people who are at odds with each other about who owns him; he is caught between them, while each of them requires him to do certain things. He is at a loss, not knowing which way to turn and cannot manage to satisfy them all because of their contradictory orders. The other is owned by one master, and he knows what his master wants and is clear about his desires and requirements.
«آیا ایا دواړه برابر کیدی شي؟» (آیت ۲۹) دوی یقیناً برابر نه دي. هغه څوک چې یو ماسټر لري، ثبات یې نصیب وي او پوهیږي چې له هغه څخه څه تمه کیږي. د هغه انرژي په یو منظم ډول مصرفیږي او د هغه لاره روښانه وي. بل څوک، چې ډیرې ښځې یا ډیر ماسټران لري، تل د اضطراب او اندیښنې په حال کې وي. هغه ځان آرام نه احساسوي. هغه حتی له یو ماسټر سره هم د راضي کولو وس نه لري، چې څه رنګه ټول ماسټران راضي کړي.
“Can they be deemed equal?” (Verse 29) They are definitely unequal. The one who has one master enjoys consistency and knows what is expected of him. His energy is spent in a consistent way and the road ahead of him is clear. The other, who has several masters, is always suffering anxiety and worry. He does not feel settled. He is unable to satisfy even one of his masters, let alone them all.