الله ځکه دی چې بادونه لیږي، نو دوی وریځې پورته کوي، بیا مونږ هغه د مړې ځمکې لوري ته بیایو او په هغې سره ځمکه د هغې له مړینې وروسته ژوندۍ کوو. همداسې به د بیا ژوندي کېدو ورځ وي۔ (آیت ۹)
It is God who sends forth the winds, so that they raise clouds, and We drive them to a dead land and thereby give life to the earth after it had been lifeless. Thus shall resurrection be. (Verse 9)
دا پدیده ډیره وارې د هغه شواهدو په چوکاټ کې یادیږي چې د کائنات څخه د حق لپاره اخیستل کیږي. دا ښیي چې باد وریځې پورته کوي. په حقیقت کې ګرم بادونه سمندري اوبه بخارول کوي، بیا د فضا سړې بادونه بخار کثیف کوي او وریځې جوړوي، چې بیا د فضا په پورتنیو طبقو کې بادونه دوی په مختلفو لورو ته روانوي. بیا دوی هغه ځای ته رسیږي چې خدای د دوی لپاره ټاکلی وي، که څه هم دا یوه مړه ځمکه وي چې هغه غواړي د دې وریځو په واسطه راوړل شوي باران سره ژوندی کړي. په ریښتیا سره، اوبه د دې سیارې د ټولو ژوندونو سرچینه ده. ﴿او موږ د اوبو په واسطه ځمکه د هغې له مړینې وروسته ژوندۍ کوو.﴾ په دې ډول دا معجزه رامینځته کیږي. دا هر شیبه پیښیږي، خو خلک د دې د اهمیت څخه غافل دي. مګر د دې ژوند د معجزې سره سره چې هر شیبه راپورته کیږي، خلک بیا هم د قیامت انکار کوي، په داسې حال کې چې دوی په خپل شاوخوا کې دا ډول بیا ژوندی کیدل وینې. قرآن کریم په ساده او بې له بحثه فرمایي: ﴿ځکه قیامت هم داسې وي.﴾ دا منظره په قرآن کې د دوو دلیلونو له امله ډیره کارول شوې ده: لومړی دا چې دا یو ښکاره او نه منونکی شاهد وړاندې کوي، او دوهم دا چې کله چې خلک دې ته په ازاده زړه او ذهن سره فکر کوي، نو په زړونو او فکرونو باندې یې ژور اغیز لري. سربیره پردې، دا یو ښکلی انځور دی، په ځانګړې توګه په دښت کې، چې نن وچ او بې ژوند ښکاري، او بیا یې بله ورځ ژوند تویوي. په دې ډول قرآن کریم د هغو شیانو الهام کاروي چې خلک یې په خپل شاوخوا کې وینې. دوی شاید د عادت له امله دا له پامه غورځوي، مګر کله چې دوی دا په هوښیار ذهن او زړه سره وګوري، نو پوهیږي چې دا څومره معجزه ده.
This phenomenon is frequently mentioned within the context of evidence to the truth derived from the universe. It shows the wind raising clouds. In fact hot winds make sea water evaporate, then cold winds in the atmosphere condense the vapour making clouds which are then driven in different directions by winds in the upper strata of the atmosphere. Then they arrive at the destination God has determined for them, which may be a dead land which He wants to quicken by means of the rain carried by these clouds. Indeed, water is the source of all life on this planet. “We thereby give life to the earth after it was lifeless.” Thus the miracle occurs. It happens at every moment, but people are oblivious to its significance. Yet despite this miracle of life springing up at every moment, they continue to deny resurrection which they see happening in their world all about them. Simply and without argument, the Qur’ān says: “Thus shall be the resurrection.” This scene is used frequently in the Qur’ān for two reasons: first it provides tangible, undeniable evidence and secondly it has a strong influence on people’s hearts and minds when they contemplate it without hindrance. Moreover, it is a beautiful image, particularly in the desert, which looks barren and lifeless today, and then gushes with life the next. In this way the Qur’ān uses the inspiration of things people see all around them. They may ignore them because of familiarity, but when they contemplate them with an alert mind and heart, they appreciate just how miraculous they are.
دلته یو ناڅاپي جھټکا راځي، ځکه سورت د عزت، قدرت او وقار خبرو ته اوړي، او دا د ښو خبرو سره چې خدای ته خوښې وي، او د ښو عملونو سره چې د هغه په نزد برکتمن وي، تړي. دې ته مخالف خبره هم ښوول کیږي، چېرې چې شیطاني چل او بدې پلانونه تباهۍ ته رسوي:
There is here a sudden jolt as the sūrah moves on to speak of might, power and dignity, linking this with good words that are welcome by God and good action that is blessed by Him. The opposite is also shown, whereby wicked scheming leads to ruin:
هرڅوک چې عزت او قدرت غواړي، باید پوه شي چې ټول عزت او قدرت یوازې د خدای سره دی. ټول ښې خبرې هغه ته پورته کېږي، او هغه ښه عمل لوړوي. د هغو کسانو لپاره چې بد پلانونه جوړوي، سخت عذاب چمتو دی. د دوی ټول پلانونه به بېځایه شي.
(آیت ۱۰)
Whoever desires might and glory should know that all might and glory belong to God alone. To Him ascends all good words, and He exalts the good deed. For those who plot evil there is severe suffering in store. All their plotting will come to nothing. (Verse 10)
شاید د بېژوندۍ څخه د ژوند د پیل کېدو او یوه ښه خبرې او ښه عمل ترمنځ اړیکه دا وي چې په ټولو کې ښه ژوند شتون لري. یقیناً د ژوند او کائنات ترمنځ یوه پیاوړې اړیکه شتون لري. دې اړیکې ته اشاره په سورۃ ابراهیم، آیت ۲۴ کې شوې ده:
Perhaps the link between life starting in what is lifeless and a good word and action is the fact that there is good life in all. There is certainly a strong relation between life and the universe. Allusion to this relation is stated in Sarah 14, Abraham:
ایا تاسو نه وینئ چې خدای څنګه یو ښه خبرې د یوې ښې ونې سره پرتله کوي؟ ریښې یې مضبوطې دي او ڼګې یې اسمان ته رسیږي. دا په هره وخت کې د خپل رب په اجازت خپل میوه ورکوي. همدارنګه خدای خلکو لپاره مثالونه بیانوي ترڅو دوي فکر وکړي. او بده خبره د یوې فاسدې ونې په شان ده چې د ځمکې له مخ څخه ویستل شوې وي؛ هغې ته هیڅ ثبات نشته.“ (۱۴: ۲۴-۲۶) په حقیقت کې د خبرې او ونې تر منځ اړیکه تقریباً ریښتیني ده، ځکه چې دواړه ژوندي دي او وده کوي.
“Do you not see how God compares a good word to a good tree? Its roots are firm and its branches reach to the sky. It yields its fruits at all times by its Lord’s leave. Thus does God set parables for people so that they may reflect. And an evil word is like a corrupt tree, torn up onto the face of the earth. It cannot have a stable position.” (14: 24-26) The relation is almost real in the nature of both the word and the tree: both live and grow.
مشرکان خپل بت پرستی د دې لپاره کاروله چې په مکه کې خپل مذهبي مقام وساتي، هغه مقام چې دوی ته د عرب قبیلو مشرتوب ورکاوه، او ډیرې نورې امتیازات یې هم ورته برابرول. وایو ضرورت نشته چې ووایو، له دې ټولو څخه تر ټولو مهم یې واک او عزت و.
The idolaters used their idolatry to retain their religious position in Makkah, one which gave them leadership of the Arabian tribes, and which facilitated various privileges. Needless to say, the most important of these were power and glory.
له همدې امله دوی پیغمبر ﷺ ته ویل: «که موږ ستا سره هدایت ته تابع شو، نو له خپلې خاورې به وشړل شو.» (۲۸: ۵۷) نو الله تعالیٰ دوی ته فرمایي: «څوک چې عزت او قدرت غواړي، باید پوه شي چې ټول عزت او قدرت یوازې د الله لپاره دي.» (آیت ۱۰)
Hence they used to say to the Prophet: “If we were to follow the guidance along with you, we would be torn away from our land.” (28: 57) Therefore, God tells them: “Whoever desires might and glory should know that all might and glory belong to God alone.” (Verse 10)
کله چې دا حقیقت د خلکو په زړونو او ذهنونو کې په ښه ډول ثابت شي، نو دا د ارزښتونو، معیارونو، همدارنګه د وسیلو او لارو بشپړ بدلون یقیني کوي. حقیقت دا دی چې ځواک او عزت بشپړ ډول د خدای لپاره دي. له هغه پرته بل هیڅوک د دواړو هیڅ برخه نه لري. له همدې امله، که څوک یې غواړي، او دا چې دواړه په یوه عربي کلمه «عزت» کې سره راغلي دي، چې دواړه یو ځای کوي او د وقار مفهوم هم ورسره زیاتوي، نو باید دا یوازینۍ سرچینه، یعنې د ستر خدای څخه وغواړي. دا د بل چا سره نه موندل کیږي.
When this fact is well established in people’s hearts and minds, it ensures that values, standards, as well as means and methods undergo a complete change. The truth is that might and glory belong totally to God. No one else possesses a shred of either. Therefore, if anyone wants them, and they are incidentally expressed in one Arabic word, `izzah, which combines both and adds connotations of dignity, then they should seek them from their only source: God Almighty. They cannot be found with anyone else.
قریش د عربو په مینځ کې د بېبنسټه بتپرستانه عقیدو له لارې د واک او عزت د خوند اخیستو هڅه کوله. دوی له الهي هدایت پیروي څخه ویره لرله، که څه هم منل یې چې دا هدایت دی، ځکه چې د خپل مقام په اړه اندیښمن وو. مګر دغه خلک، د عربو قبیلې او ټولنې، د واک او عزت سرچینه نه وې. دوی نه شو کولی چې دا څه د چا ته ورکړي یا له چا څخه یې انکار وکړي: «ټول واک او عزت یوازې د خدای لپاره دي». (آیت ۱۰) که دوی د واک او قدرت کومه اندازه درلوده، دا یوازې له دې امله وه چې خدای دا ورته ورکړې وه. له همدې کبله، څوک چې غواړي دا ولري، باید اصلي سرچینې ته مراجعه وکړي، نه د هغې سرچینې د اخیستونکي ته. اخیستونکي یوازې هغه څه ورکولی شي چې په زیاتوالي کې یې لري. سربیره پردې، اخیستونکي هم کمزوري او محتاج دي۔
The Quraysh sought to enjoy might and glory among the Arabs through idolatrous beliefs that lacked real substance. They feared to follow divine guidance, even though they acknowledged that it was guidance, because they feared for their own status. Yet those people, the Arabian tribes and clans, were not a source of might and glory. They could not give or deny these to anyone: “all might and glory belong to God alone.” (Verse 10) If they enjoyed any measure of power and might, it was only because God gave them this. Therefore, anyone who wishes to have these should go to the original source, not to a recipient of that source. Recipients can only give what they have in excess. Besides, recipients are also weak and in need.
دا د اسلامي عقیدې یوه بنسټیزه حقیقت دی چې ارزښتونه، معیارونه، قضاوت، چلند، لارې او وسیلې ټاکي. کله چې دا حقیقت د انسان په زړه کې په ټینګه ځای ونیسي، نو هغه د نړۍ په وړاندې په عزت او شان سره ولاړ کیږي، ځکه پوهیږي چې زور او عزت له چا څخه اخلي. داسې انسان د هیڅ ظالم حاکم، طوفان، مصیبت، دولت یا دنیوي ځواک په وړاندې سر نه ټیټوي. ولې به ټیټ شي، کله چې ټول زور او عزت یوازې د خدای لپاره دي، او هیڅوک له هغه د اجازې پرته د دې څخه هیڅ برخه نه ترلاسه کوي؟
This is an essential truth of Islamic faith which establishes values, standards, judgement, behaviour, ways and means. When this truth is firmly rooted in one’s heart, one does not hesitate to stand up in dignity and glory to the rest of the world, knowing from whom one derives might and glory. Such a person does not bow before any despot, storm, calamity, state, or worldly force whatsoever. Why would they when all might and glory belong to God alone, and when no one receives any portion of it without His leave?
دا همدا سبب دی چې دلته ښې خبرې او سم عملونه یادې شوي دي: "ښې خبرې هغه ته پورته کیږي، او ښه عمل هغه پورته کوي." (آیت ۱۰)
دلته دا د یوه مقصد لپاره ذکر شوي دي: دا د هغو وسیلو ته اشاره ده چې په هغه چا باندې عزت او سترګې ټاکل شوي دي څوک چې دا له خدایه غواړي. ښې خبرې او ښه عملونه چې خدای ته پورته کیږي، هلته داسې عزت سره منل کیږي چې دا عزت د هغه چا په نوم ثبتیږي څوک چې دا ښه خبره وایي او دا ښه کار کوي.
This is the reason good words and right actions are mentioned here: “To Him ascends all good words, and He exalts the good deed.” (Verse 10) This is mentioned here for a purpose: it is a reference to the means by which might and glory are assured for those who seek it from God. Good words and good deeds which are allowed to ascend to God where they are received with honour that reflects on the speaker who says the good word and does the good work.
حقیقی عزت، یعنی وقار، شان اور سربلندی کے تمام مفہومات کو جمع کرنے والی عزت، پہلے انسان کے دل میں قائم ہوتی ہے، اس سے پہلے کہ وہ بیرونی دنیا میں کسی شکل میں ظاہر ہو۔ جب یہ دل میں قائم ہو جاتی ہے تو متعلقہ شخص ہر اس خیال سے بلند ہو جاتا ہے جو اسے خدا کے سوا کسی اور کے سامنے ذلت اور سجدہ ریزی پر مجبور کرے۔ وہ سب سے پہلے اپنے ان خوف، خواہشات اور امنگوں سے بلند ہوتا ہے جو دوسروں کے ہاتھوں پوری ہو سکتی ہیں۔ جب وہ ایسا کر لیتا ہے تو کوئی بھی شخص اسے کبھی ذلیل یا مغلوب نہیں کر سکتا۔ لوگ صرف اپنی خواہشات، خوف اور امنگوں کی وجہ سے جھکتے ہیں۔ اگر ان پر قابو رکھا جائے تو وہ شخص ہر حال میں اور ہر انسان کے سامنے اپنی عظمت اور وقار برقرار رکھے گا۔ یہی حقیقی قوت، عظمت اور وقار ہے۔
True `izzah, combining all connotations of dignity and glory, is first established in one’s heart before it takes any form in the outside world. When it is so established, the person concerned rises above all considerations that cause humiliation and prostration before anyone other than God. He rises first of all above his own fears, desires and ambitions that may be gratified by others. When he has done this, no one will ever be able to humiliate or subjugate him. People are only humbled by their desires, fears and ambitions. Should these be held in check, that person will retain his glory and dignity in all situations and with all people. This is indeed true might, glory and dignity.
په حقیقت کې عزت هغه سرکښي نه ده چې له دروغو سره ځواک غواړي، نه هغه ظلم دی چې په وحشیانه زور دې د نورو خولې بندې کړي، نه هغه ناڅاپي سیلاب دی چې د خواهشاتو له امله راپاڅي، او نه هغه کوره ځواک دی چې د حق او عدل پروا ونکړي. دا هیڅ یو هم نه دی. عزت د دې وړتیا ده چې انسان د خپلو خواهشاتو څخه پورته شي، زنځیرونه او ذلتونه رد کړي، او له خدای پرته د بل هیچا تابع کیدو څخه انکار وکړي. دا هم معنا لري چې یوازې د خدای تابع اوسي، یوازې له هغه څخه ویره ولري، او په ټولو حالتونو کې یې اطاعت وکړي. د خدای په تابعدارۍ سره موږ سرونه لوړ کیږي، او د هغه له ویرې سره موږ هغه هر څه ته ولاړ کیدای شو چې هغه یې نه خوښوي. د هغه څارنه هم دا معنا لري چې موږ د هغه د رضا پرته په بل هیڅ شي اهمیت نه ورکوو. په دې ترتیب د ښې خبرې او ښه عمل اړیکه د ځواک، شان او عزت سره روښانه کیږي.
True `izzah is not stubbornness that seeks strength through falsehood, or tyranny that uses brutal force to silence others, or an overwhelming upsurge motivated by desire, or a blind force that pays no heed to right and justice. It is none of this. It is the ability to rise above one’s own desires, rejecting fetters and humiliations, and refusing to submit to any other than God. It also means submitting only to God, fearing Him alone and obeying Him in all situations. It is through submission to God alone that our heads are raised high, and through fearing Him that we can stand up to whatever He disapproves of. Our watching Him also means that we care nothing for anything other than earning His pleasure. This then explains the relation between the good word and deed on the one hand and might, glory and dignity on the other.
پس دې ته مخالفه انځور ورکول کیږي: «هغو کسانو ته چې بدې چلونه کوي، سخت عذاب دی، او د دوی ټول مکر به بې ثمره شي.» (آیت ۱۰) دغه خلک به وویني چې د دوی چالونه او پلانونه هیڅ نتیجه نه ورکوي او په ناکامۍ پای ته رسیږي، او په پایله کې به سخت عذاب ته اخته شي. دلته دې ته پام وکړو چې دا مقابل انځور دی، ځکه چې همدا انځور مړه ځمکه ژوندۍ کوي.
The opposite picture is then given: “For those who plot evil there is severe suffering in store. All their plotting will come to nothing.” (Verse 10) Such people will see that their plots and schemes yield no fruit and end in failure, and that they will endure severe suffering as a result. We note here the contrasting image which brings life to a lifeless land.
دا خلک بدی پلان جوړوي، ځکه چې دوی د جعلي واک او تصوري لوئی پسې ګرځي۔
These people plot evil because they are after false power and imagined glory.
هغوی ممکن است داسې بریښي چې د دوی په واک کې واک دی، مګر دا ښه خبره او ښه عمل دی چې خدای ته پورته کیږي، او د هغې له لارې موږ ته د عزت بشپړ مفهوم ورکول کیږي. بد فکرونه او دسیسې دا نشي ترلاسه کولی، که څه هم ځینې وختونه دوی د فزیکي واک سره یوځای کیږي. خو د دوی یقیني پای تباهي او سخت عذاب دی. دا د خدای هغه وعده ده چې هیڅکله نه ماتیږي.
They may appear to have power at their command, but it is the good word and deed that ascend to God and through which we receive ‘izzah in its full sense. Evil schemes and plots cannot achieve this, even though they may occasionally be coupled with physical power. Their assured end, however, is ruin and severe suffering. This is God’s promise that never fails.