دا عبارت د ۸ څپرکي کې بیان شوي مسلې بیا تاییدوي. دا خپل قوم و چې د پیغمبر ﷺ پیغام یې رد کړ، حال دا چې دا هغه حق و.

This passage re-endorses the issues elaborated upon in Chapter 8. It was the Prophet’s own people who rejected his message although it was the very truth.

له همدې وجې څخه د هغه او د هغه د قوم تر منځ ټول اړیکې پرې شوې. هغه ته امر شوی چې دوی ته اعلان وکړي چې هغه د دوی د ګمراهۍ ذمه وار نه دی. هغه باید دوی د خپل ناگزیره انجام ته پریږدي. نور هم هغه ته امر شوی چې کله دوی د دین په اړه بې ګټې خبرې کوي، دا د لوبې او تفریح په توګه نیسي او دین ته لازم درناوی نه بسيي، نو د دوی سره ناست نه شي. د هغه لارښوونې ډیرې روښانه دي: هغه باید دوی ته یادونه او خبرداری ورکړي، خپل پیغام دوی ته ورسوي او دوی ته تشریح کړي چې د قیامت په ورځ به د کوم شي سره مخ کیږي. په دې سره سره، هغه باید پوه شي چې که څه هم دوی د هغه خلک دي، خو دوی دوو مختلفو ملتونو پورې تړاو لري. په اسلام کې د ملیت، نژاد، قبیلې یا کورنۍ د ملاحظاتو ډیر ارزښت نشته. دا ایمان دی چې اړیکې تینګوي یا پرې کوي. کله چې د ایمان تړاو رامینځته شي، نور ټول تړاوات هم کیدای شي خپلې ریښې ځای پر ځای کړي. خو کله چې د ایمان تړاو پرې شي، نو بیا هیڅ بل تړاو نشي رامینځته کیدای.

Hence, all relations between him and his people were severed. He is instructed to declare to them that he could not be responsible for their erring ways. He had to leave them to their inevitable destiny. He is further instructed not to sit with them when they engage in idle talk about religion, taking it as a sport and fun, showing no due respect to it. His instructions are very clear: he has to remind and warn them, convey his message to them and explain to them what they will have to face on the Day of Judgement. However, he must realize that although they are his people, they belong to two different nations. No considerations of nationality, race, clan or family are of much value in Islam. It is faith that causes relationships to be established or severed. When the bond of faith is established all other bonds may establish their roots. When the bond of faith is severed, however, no other ties can be established.

او ستاسو قوم دا [یعنی قرآن] رد کړ، حال دا چې دا خو ریښتینی حق دی. ووایه: زه ستاسو په اړه مسؤل نه یم۔ (آیت ۶۶)

Your people have rejected this [i.e. the Qur’ān], although it is the very truth. Say: I am not responsible for you. (Verse 66)

د خبرې پیل د خدای د پیغمبر ﷺ ته د خطاب سره کیږي

The passage starts with an address to God’s Messenger (peace be upon him)

هغه دا یقین او ډاډ ورکوي چې د هغه پیغام حق دی، هغه ته او هغه ټولو مؤمنانو ته چې د هغه پیروي کوي. د هغه قوم ممکن د دې له منلو څخه انکار وکړي او دا پیغام دروغ وبولي، خو دا هیڅ اغیز د هغه باندې نه لري. د هغه قوم دا حق نه لري چې په دې باب فیصله وکړي. وروستۍ خبره د خدای ده. هغه بیانوي چې دا پیغام حق دی؛ له همدې امله د کوم ډلې له خوا د دې رد کیدل هیڅ اهمیت نه لري.

which gives him and all believers who follow him complete confidence and reassurance that his message is the very truth. His people may persist in rejecting it and describing it as lies. This should not, however, affect him in any way. His people are not to arbitrate on this. The final word belongs to God. He states that this message is the truth. Hence, its rejection by any group of people is of no consequence.

خدای تعالیٰ بیا خپل پیغمبر ته حکم کوي چې له خپلې قوم څخه بېزاره شي او خپل دریځ ورته واضح کړي. هغه ته دا هم ووایي چې د دوی د سرنوشت په اړه هیڅ واک نه لري۔

God then instructs His Messenger to dissociate himself from his people, making his attitude clear to them. He is also to inform them that he has no say over their fate.

نه هغه د دوی د چال چلند ذمه وار دی، او نه د دوی د زړونو لارښوونه کولی شي. دا د هغه په واک کې نه ده. کله چې هغه خپل پیغام دوی ته ورسوي، نو خپل مکلفیت یې ادا کړی دی، او باید دوی هغه سرنوشت ته پریږدي چې حتمي دی. هر شی خپل ټاکل شوي پای ته رسیږي، او دوی به د خپلو هڅو پایله وپېژني: {لِكُلِّ نَبَإٍ مُّسْتَقَرٌّ وَسَوْفَ تَعْلَمُونَ} «هر خبر د پوره کیدو لپاره یو ټاکل شوی وخت لري، او تاسو به یې پوه شئ.» (آیت ۶۷) که څه هم دا یوه ډیره عمومي جمله ده چې کوم تفصیل نه لري، خو بیا هم ډیره ویروونکې ده.

Neither is he responsible for their behaviour, nor can he guide their hearts. That is not up to him. Once he has conveyed to them his message, he has discharged his duty and he has to leave them to their inevitable destiny. Everything comes to its appointed end, and they will come to know the result of their efforts: “Every piece of news has a time set for its fulfilment, as you will come to know.” (Verse 67) Although this is a very general statement, providing no details, it is nonetheless intimidating.

مؤمنان دا ډاډ هغه علم څخه ترلاسه کوي چې دوی ته معلومه ده چې هغه څه چې دوی یې پیروي کوي ریښتیا حق دی، او دا چې بدي، که څه هم ښکاره ډېره زورور ښکاري، بالآخره ناکامه کېږي. دوی ډاډمن دي چې خدای به هغو کسانو ته چې د هغه پیغام انکار کوي، هغه وخت چې هغه د دوی لپاره ټاکلی دی، سزا ورکړي. دوی پوهېږي چې هغه څه چې خدای ویلي، پرته له شکه به ریښتیا کېږي، او هر ژوندی شی به خامخا خپل قسمت ته ورسېږي. د اسلام هغه داعیان چې د خپلو قوم څخه همدې ډول رد کېدو سره مخ کېږي، او داسې احساس کوي لکه چې په خپل کورنۍ کې هم اجنبیان دي، او په پایله کې ډېر سختي او بې پایه مصیبتونه گالي، دغه ډول ډاډ او تسلي ته اړتیا لري، او قرآن کریم دا ډاډ په ډېره پراخه اندازه ورکوي.

دې سورت د دوو ټولنو ترمنځ بشپړ توپیر بیاځلې بیانوي، او هغه حدود بیانوي چې په کې معاملات او اړیکې کیدای شي.

The sūrah continues to reiterate the complete distinction between the two communities, outlining the limits within which dealings and interactions may be conducted.

هغو کسانو څخه ډډه وکړه چې د دنیا د ژوند له امله غولول شوي دي او خپل دین یې لوبه او تفریح ګرځولی دی، او دوی ته د دې (قرآن) په ذریعه نصیحت وکړه، ترڅو هر انسان د هغه عملونو په بدل کې ونیول نشي چې کړي یې دي، کله چې د خدای له لوري هیڅ مرستندویه او شفاعت کوونکی ونلري. که هغه هر ډول فدیه ورکړي، هغه له هغه نه نه منل کیږي. دغه کسان دي چې د خپلو عملونو په بدل کې ونیول شوي دي. د تودو اوبو څښل به یې وي، او د دردناک عذاب به ورته وي، ځکه چې دوی کافران وو۔ (آیت ۷۰)

Stay away from those who, beguiled by the life of this world, take their religion for a pastime and a sport; but remind them with this (Qur’ān), lest every human being should be held in pledge for whatever he has done, when he shall have none to protect him from God, and none to intercede for him. If he were to offer any conceivable ransom, it shall not be accepted from him. Those are the ones who are held in pledge for what they have done. Scalding water shall they drink, and grievous suffering awaits them because they were unbelievers. (Verse 70)

دا آیت د دوو ټولنو ترمنځ توپیر بیا ټینګوي، او څو مهم ټکي بیانوي۔

This verse re-emphasises the distinction between the two communities, making several important points.

1. پیغمبر ﷺ او هر مسلمان ته دا حکم شوی چې د هغو خلکو څخه چې دین یې د لوبې او بازیچې په توګه نیسي، په خبرو او په عمل سره مخ واړوي. دا بیان په هغه چا باندې هم راځي څوک چې خپل دین د ژوند د ټولو برخو بنسټ نه ګرځوي، یعنې عبادت، عقیدې، عملي کړنې، اخلاقي ارزښتونه او قانوني نظام کې. دا بیان په هغه چا هم راځي څوک چې د دې دین اصولو او قوانینو ته سپکه ویناوې کوي، لکه هغه کسان چې د غیب مفهوم ته ریښتیا ګوري، یا په غیب باور کول چې د انسان د ادراک له حده بهر دی او د اسلامي عقیدې یوه ضروري برخه ده. همدارنګه هغه کسان چې د زکات په اړه بې احترامه خبرې کوي، زکات چې د اسلام د ودانۍ یو له ستنو څخه دی، یا اخلاق او عفت د کلیوالي او فیوډالي ټولنو ارزښتونه بولي، او هغه کسان چې د اسلامي واده قواعدو په اړه ناخوښه خبرې کوي، یا هغه تضمینات چې خدای د مسلمانې ښځې د عفت د ساتلو لپاره ورکړي، د زنځیرونو په توګه بيانوي. دا په ځانګړې توګه په هغو کسانو هم راځي څوک چې د خدای مطلق حاکمیت او د انساني ژوند په سیاسي، ټولنیز، اقتصادي او قانوني برخو کې د هغه د قانون جوړولو واک انکار کوي، او وایي چې انسانان کولی شي د خدای د قانون پرته خپل قوانین جوړ کړي. دا ټول هغه کسان دي چې "دین یې د لوبې او بازیچې په توګه نیولی" دی. هر مسلمان ته حکم دی چې له دوی څخه لیرې اوسي، پرته له دې چې د خدای په وړاندې د دوی د مسؤلیت یادونه وکړي. دوی هغه ظالمان او کافران دي چې دې آیت کې داسې بیان شوي دي چې "د خپلو کړنو په بدل کې ګروي ساتل شوي دي".