الحدید (د خدای لپاره چا ته پور ورکوي؟) ۱-۱۵
Al-Hadld Iron ( Who Gives God a Loan? ) 1-15
په نوم د خدای، د رحمت والا، ډیر مهربان. د اسمانونو او ځمکې ټول مخلوق د خدای د بې پایه عظمت تسبیح وایي.
In the Name of God, the Lord of Grace, the Ever Merciful Everything in the heavens and earth extols God’s limitless glory.
هغه ډیر زورور، ډیر حکمت والا دی۔
He is the Almighty, the Wise.
(1)
(1)
د آسمانونو او د ځمکې پادشاهي د ده ده. هغه ژوندي کوي او مړه کوي، او هغه په هرشي قادر دی۔ (2)
His is the dominion over the heavens and the earth. He grants life and causes death; and He has power over all things. (2)
هغه لومړی دی او وروستی دی، ښکاره دی او پټ دی. هغه د ټولو شیانو په اړه بشپړ علم لري۔ (3)
He is the First and the Last, the Outer and the Inner. He has full knowledge of all things. (3)
هغه ذات دی چې آسمانونه او ځمکه یې په شپږو ورځو کې پیدا کړې، بیا یې په عرش باندې استوا وکړه. هغه پوهیږي هر هغه څه چې په ځمکه کې ننوځي او هر هغه څه چې له هغې راوځي، او هر هغه څه چې له آسمانه نازلیږي او هر هغه څه چې هلته پورته خېژي. هغه ستاسو سره دی هر ځای چې وي، او خدای هغه ټول کارونه ویني چې تاسو یې کوئ۔ (4)
It is He who created the heavens and the earth in six days and established Himself on the throne. He knows all that goes into the earth and all that comes out of it; all that descends from the skies and all that ascends to them. He is with you wherever you may be; and God sees all that you do. (4)
د آسمانونو او ځمکې واکمني د ده ده. ټول کارونه بیرته الله ته راځي. (۵)
His is the dominion over the heavens and the earth. Everything goes back to God. (5)
هغه شپه له ورځې سره او ورځه له شپې سره بدلوي، او هغه د خلکو د زړونو په اړه ښه پوهیږي۔ (۶)
He causes the night to pass into the day, and the day to pass into the night; and He has full knowledge of what is in people’s hearts. (6)
په خدای او د هغه په رسول ایمان راوړئ، او له هغه څه څخه صدقه ورکړئ چې هغه تاسو یې د امانت ساتونکي ګرځولي یاست.
Believe in God and His Messenger, and give [in charity] of that of which He has made you trustees.
هغه کسان چې ایمان لري او [په لاره کې] انفاق کوي، دوی ته لوی اجر دی. (۷)
Those of you who believe and give [in charity] will have a great reward. (7)
ولېدې ته څه شی تاسو ته اجازه ورکوي چې د الله تعالی په ذات ایمان رانه وړئ، حال دا چې رسول تاسو ته د خپل رب په ایمان راوړلو بلنه ورکوي او هغه له تاسو څخه عهد اخیستی دی، که تاسو مؤمنان یئ؟ (۸)
Why should you not believe in God when the Messenger calls upon you to believe in your Lord, and He has already taken a pledge from you, if you are true believers? (8)
هغه ذات دی چې خپل بنده ته واضح آیتونه نازلوي، تر څو تاسو له تیارو څخه رڼا ته وباسي. بېشکه الله ستاسو په حال ډېر مهربان دی، ډېر رحم کوونکی دی. (۹)
It is He who bestows from on high clear revelations to His servant, to lead you out of the deep darkness into light. God is indeed most compassionate to you, ever merciful. (9)
ولې تاسو د خدای په لار کې مال نه خرچوئ، حال دا چې د آسمانونو او ځمکې میراث یوازې د خدای دی؟ هغه کسان چې له فتحې مخکې یې مال خرچ کړ او جهاد یې وکړ، د نورو په شان نه دي؛ دوی له هغو کسانو څخه چې وروسته یې مال خرچ کړ او جهاد یې وکړ، لوړ درجه لري، که څه هم خدای د دواړو سره ښایسته اجر ژمنه کړې ده. خدای په هغه څه چې تاسو یې کوئ ښه خبردار دی. (۱۰)
Why should you not spend freely in the cause of God, seeing that God’s alone is the heritage of the heavens and the earth? Those of you who gave and fought [for God’s cause] before the victory are not like others: they are higher in rank than those who gave and fought afterwards, although God has promised the ultimate good to all of them. God is well aware of all that you do. (10)
څوک به الله ته ښه پور ورکړي، څوک به چې هغه ته پور ورکوي، هغه ورته ډیر ځله بېرته ورکوي او ښه اجر به ورکړي؟ (۱۱)
Who will offer God a generous loan, which He will repay in multiples and will generously reward him? (11)
هغه ورځ چې ته به مومنان سړي او ښځې وینې، د دوی رڼا د دوی په مخ کې او د دوی د ښي لوري څخه په چټکۍ سره خپریږي. [به ورته وویل شي]: «نن ستاسو لپاره زیری دا دی چې تاسو به د داسې جنتونو کې تل پاتې شئ چې د دوی لاندې به اوبه بهیږي. دا په حقیقت کې لوی بریالیتوب دی.» (۱۲)
On the day when you see all believers, men and women, with their light spreading rapidly be fore them and to their right, [they will be told], ‘The good news for you today is that you shall for ever abide in gardens through which running waters flow. This is in deed the supreme triumph.’ (12)
هغه ورځ منافقان، سړي او ښځې، مؤمنانو ته به وايي: «موږ ته انتظار وباسئ، له ستاسو د رڼا څخه یوه ذره راکړئ!» به ورته ویل کیږي: «بیرته واوړئ او بل ځای رڼا ولټوئ.» په دوی کې به یوه دیوال ودرول شي چې یو دروازه به ولري؛ په هغې دننه به رحمت وي، او بهر به عذاب وي. {(۱۳)}
On that day the hypocrites, men and women, will say to the believers, ‘Wait for us! Let us have a ray of your light!’ They will be told: ‘Turn back and seek some other light.’ A wall with a gate will be raised between them: within it will be mercy, and outside will be suffering. (13)
هغه کسان چې بهر دي، هغو کسانو ته چې دننه دي به غږ کوي: ‹ایا موږ ستاسو سره نه وو؟› هغوی به ځواب ورکړي: ‹هو، مګر تاسو خپل ځانونه فتنې ته وسپارل، تاسو شک وکړ، ځنډیدلي وئ، او په ناسمو امیدونو مو غولولي وئ تر دې چې د خدای امر راورسید، او په حقیقت کې تاسو د خدای په اړه خپلو غلطو فکرونو خپل ځانونه غولولي وو.› (۱۴)
[Those without] will call out to those [within], ‘Were we not with you?’They will reply, ‘Yes, but you allowed yourselves to be led into temptation, you wavered, you doubted, and you were deceived by false hopes until God’s com mand came to pass, and indeed you let your deceptive thoughts about God delude you. (14)
نن نه تاسو څخه او نه د کافرانو څخه هیڅ فدیه قبوله کیږي.
Today no ransom will be accepted from you or from the unbelievers.
«اور آگ ہی تمہارا ٹھکانہ ہے: وہی تمہارا مقام ہے، اور وہ کتنی بری منزل ہے!»(۱۵)
The fire shall be your home: it is where you belong; and how evil a destination!’ (15)
ټول خدای پاک ستاینه وکړئ
All Glorify God
هر څه چې په آسمانونو او ځمکه کې دي، د خدای لوړ پاکي بیانوي. هغه ډیر بښونکی او ډیر حکمت والا دی. د آسمانونو او ځمکې واکمني د هغه ده. هغه ژوند ورکوي او مرګ راولي؛ او هغه په هر شي باندې قدرت لري. هغه لومړی دی او وروستی دی، ښکاره دی او پټ دی. هغه د هر شي په اړه بشپړ علم لري. هغه هغه ذات دی چې آسمانونه او ځمکه یې په شپږو ورځو کې پیدا کړل او بیا یې په عرش باندې قرار ونیوه. هغه پوهیږي چې څه له ځمکې ته ننوځي او څه له هغې راووځي، او څه چې له آسمانه ښکته راځي او څه چې هلته پورته ختلې. هغه له تاسو سره دی هرچېرې چې وی؛ او خدای هغه ټول کارونه ویني چې تاسو یې کوئ. د آسمانونو او ځمکې واکمني د هغه ده. ټول کارونه بیا خدای ته راګرځي. هغه شپه په ورځ اړوي او ورځ په شپه اړوي؛ او هغه د هر زړه په پټو احساساتو باندې بشپړ علم لري. (آیتونه ۱-۶)
Everything in the heavens and earth extols God's limitless glory. He is the Almighty, the Wise. His is the dominion over the heavens and the earth. He grants life and causes death; and He has power over all things. He is the First and the Last, the Outer and the Inner. He has full knowledge of all things. It is He who created the heavens and the earth in six days and established Himself on the throne. He knows all that goes into the earth and all that comes out of it; all that descends from the skies and all that ascends to them. He is with you wherever you may be; and God sees all that you do. His is the dominion over the heavens and the earth. Everything goes back to God. He causes the night to pass into the day, and the day to pass into the night; and He has full knowledge of what is in every heart. (Verses 1-6)
دا پیل د خدای تعالیٰ د ځانګړتیاوو څخه یو شمیر داسې راوړي لکه څنګه چې دوی په عمل کې ښکاره کیږي. موږ په روښانه ډول وینو چې دا خدای دی چې ټول شیان پیدا کوي، ټول احاطه کوي، ټول کنټرولوي او ټول پوهیږي. موږ د خدای لاس هم وینو چې د آسمانونو او ځمکې په ټولو برخو کې کار کوي، د زړه ترټولو پټ احساسات تر لاسه کوي، ژورو پټو رازونو ته لاره پیدا کوي او له پورته د کائناتو او هغو ټولو ته ګوري چې په هغو کې اوسیږي. دا ځواکمن پیل زموږ زړونه په شدت سره لړزوي، ځکه چې موږ د کائناتو په یوه ګرځنده سفر بیایي، چیرې چې موږ له خدای پرته بل هیڅوک نه مومو، نه وینو او نه اوریږو. موږ پوهیږو چې له خپل خدای د اراده څخه نشو تښتیدای، د هغه له پوهې څخه نشو پټیدای، او له هغه پرته له بل چا سره پناه نشو غوښتلای او نه بل چا ته ژاړای شو.
This opening brings together a number of the attributes of Godhead as they manifest themselves in action. We see clearly that it is God who originates all, encompasses all, controls all and knows all. We see the hand of God as it works throughout the heavens and earth, tackles innermost feelings, brings out deeply-buried secrets and looks from above on the universe and all who abide there. This powerful opening strongly shakes our hearts as it takes us on a round through the universe where we find, see and hear none other than God. We realize that we cannot escape His will, hide from His knowledge, seek refuge with, or appeal to anyone other than Him.
مطلق واکمنی
Absolute Dominion
لېږ سا مو هم نه شي بېرته راغلی د دې لوی نړيوال لمانځنې (د خدای تسبيح) له دې لوی مرحلې وروسته، سورت موږ سره بيا په کائنات کې يو بل چکر ته بوځي: «د آسمانونو او ځمکې واکمني د هغه ده. ژوند ورکوي او مړينه راولي؛ او هغه په هر شي باندې واکمن دی.» (آيت ۲) موږ پوه شوو چې په آسمانونو او ځمکه کې هر څه د خدای د تسبيح ويونکي دي، ځکه هغه د کائنات يوازينی مالک دی چې په خپل واکمنۍ کې هېڅ شريک نلري. نو دا د مالک د تسبيح دې چې د خپل ملکيت په واسطه ياديږي. هغه دی چې ژوند او مرګ پيدا کوي، هر ژوندی شي ته ژوند ورکوي او بيا د هغه مرګ ټاکي. د هغه له اراده پرته هېڅ نه کيږي.
We hardly catch our breath after this first verse has portrayed this great universal festival of God’s glorification. The surah immediately takes us on another round in the universe: “His is the dominion over the heavens and the earth. He grants life and causes death; and He has power overall things.” (Verse 2) We have learnt that everything in the heavens and earth extols God’s glory, as He is the sole owner of the universe who has no partner in His dominion. It is, thus, a case of glorifying the Owner by His property. It is He who creates life and death, granting life to every living thing and then determining its death. Nothing happens other than what He wills.
ژوند د خپل ماهیت او سرچینې له مخې یو راز پاتې کیږي. هیڅوک نشي ویلای چې دا له چیرته راغلی یا څنګه راغلی. په حقیقت کې، هیڅوک نه پوهیږي چې ژوند په رښتیا څه شی دی.
Life continues to be a secret in its nature and source. No one can tell where it came from or how. Indeed, no one knows what life truly is.
قرآن کریم وایی چې دا خدای دی چې هر ژوندی موجود ته ژوند ورکوي. هیڅوک دا نه شي ردولی او نه شي دې خلاف څه ثابتولی. همدارنګه، مرګ یو ژور پټ راز دی چې ماهیت یې ټولو ته نامعلوم دی. هیڅوک نه شي کولی چې مرګ راولي، ځکه هغه ذات پرته له هغه چا چې ژوند یې ورکړی، هیڅوک نشي کولای چې ژوند واخلي. ژوند او مرګ دواړه د هغه د مطلق واکمنۍ د آسمانونو او ځمکې پر ټولو شیانو ښکاره نښې دي.
The Qur’an says that it is God who grants life to every living entity. No one can deny this or prove anything contrary to it. Likewise, death is a deeply hidden secret whose nature is unknown to all. No one can cause it because none can take life away other than the One who granted it in the first place. Both life and death are aspects of His absolute dominion over the heavens and the earth.
“هو على كل شيء قدير” (الآية ۲): د هغه قدرت مطلق دی، هیڅ شی یې نه محدودوي. د خدای ارادہ له هیڅ ډول محدودیت پرته عمل کوي. هر محدودیت، په هر ډول، بڼه یا رنګ کې، چې زموږ ذهنونه د خدای په ارادې باندې د خپل منطق له مخې تطبیقوي، ناسم دی، ځکه چې دا د انسان د محدود ذهن په واسطه تصور کیږي. دا حقیقت چې د خدای ارادہ هغه قوانین ټاکي او عملي کوي چې په کائنات کې عمل کوي، د هغه د آزاده او بېقیده ارادې د بشپړ انځور یوه برخه ده. انتخاب په بېقیده ډول ترسره کیږي، او د دې قوانینو عمل د خدای پر ارادې باندې د دې قوانینو په چوکاټ کې د عمل کولو لپاره کومه محدودیت نه اچوي. د خدای انتخاب آزاد او بېقیده پاتې کیږي.
یگانه او یوازینی
The One And Only
بیا موږ ته یوه بله حقیقت ښودل کیږي، چې شاید له پخوانیو حقیقتونو څخه لوی او ژورې وي: دا هغه حقیقت دی چې یوازینی حقیقي ذات الله تعالی دی - د هغه عظمت بې پایه دی. له همدې امله هغه هر څه احاطه کړي دي او هر څه پوهیږي: «هغه لومړی دی او وروستی دی، ښکاره دی او پټ دی. هغه د ټولو شیانو په اړه بشپړ علم لري.» (آیت ۳) هغه لومړی دی، یعنې د هغه څخه مخکې هیڅ شی نه و؛ او هغه وروستی دی، یعنې د هغه وروسته هیڅ شی نه پاتې کیږي. هغه ښکاره دی، یعنې د هغه څخه پورته هیڅ شی نشته؛ او هغه پټ دی، یعنې د هغه څخه هاخوا هیڅ شی نشته. لومړۍ دوې صفتونه د وخت ماهیت احاطه کوي، او نور دوه صفتونه د ځای ماهیت. انسان د عقل له مخې هرې خوا ته وګوري، خو به وویني چې د خدای تعالی پرته هیڅ شی ذات نه لري.
We are then introduced to another truth that may be greater and more profound than the previous ones: it is the truth that the only true entity is God - limitless is He in His glory. Therefore, He encompasses everything and knows everything: “He is the First and the Last, the Outer and the Inner. He has full knowledge of all things. ” (Verse 3) He is the First, which means that nothing was before Him; and He is the Last, which means that nothing remains after Him. He is the Outer, which means that nothing is above Him; and He is the Inner, which means that nothing is beyond Him. The first two attributes encompass the nature of time, and the other two the nature of place. The human mind may look everywhere, but it will find that nothing has any entity except God.
بې شکه د وجود ټولې صفتونه یوازې د هغه لپاره دي. د انسان د ذهن وجود هم یوازې د خدای د وجود له امله ځای نیسي، کوم چې یوازینی حقیقي وجود دی. نور ټول شیان د هغه څخه خپل وجود ترلاسه کوي.
Indeed all qualities of existence apply to Him alone. The very existence of the human mind materializes only through Gods existence, which is the only true existence. Everything else receives its existence from Him.
دا هغه بنسټیزه حقیقت دی چې ټول شیان خپل ماهیت له هم دغې حقیقت څخه اخلي. د دې حقیقت څخه بهر هیڅ شی په خپلواک ډول شتون نه لري.
This is the basic truth that gives everything its nature. Nothing has an independent existence beyond this truth.
“هُوَ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيمٌ” (آیت ۳) د حق علم یوازې د هغه دی. ځکه چې هر موجود د خدای څخه رامینځته شوی، نو د هغه بشپړ علم کې شامل دی، کوم چې یوازې د هغه دی. د خدای په علم کې هیڅوک شریک نه دی، که څه هم انسانان د خپلې نړۍ د طبیعت ځینې برخې پیژني. بیا هم دوی یوازې هغه څه پوهیږي چې د دوی لپاره ښکاره کیږي.
“He has full knowledge of all things” (Verse 3) His is the knowledge of the truth absolute. Since every existence is derived from God, it is included in His absolute knowledge, which belongs to Him alone. No one shares in Gods knowledge, much as people may get to know some aspects of the nature of their own world. Still, they will only know about what appears to them.
د پیدایښت، علم او واکمنۍ
Creation, Knowledge And Dominion
دا سورت راښيي چې نور حقایق د هغه لوی حقیقت څخه څنګه راوتلي او خپاره شوي دي.
Now the surah tells us how other truths branched out from that great one:
هغه دی چې اسمانونه او ځمکه یې په شپږو ورځو کې پیدا کړل، بیا یې په عرش باندې ځان قرار ونیو. هغه پوهیږي چې څه له ځمکې ته داخلیږي او څه له هغې راوځي، او څه له اسمانه نازلیږي او څه ورته پورته کیږي. هغه ستاسو سره دی هرڅه چېرته چې هم یاست، او خدای ستاسو ټول کارونه ویني. د اسمانونو او ځمکې واکمني د هغه ده. ټول کارونه خدای ته رجوع کوي. هغه شپه په ورځ بدلوي او ورځ په شپه بدلوي، او هغه د خلکو د زړونو په حال ښه پوهیږي۔ (آیتونه ۴-۶)
It is He who created the heavens and the earth in six days and established Himself on the throne. He knows all that goes into the earth and all that comes out of it; all that descends from the skies and all that ascends to them. He is with you wherever you may be; and God sees all that you do. His is the dominion over the heavens and the earth. Everything goes back to God. He causes the night to pass into the day, and the day to pass into the night; and He has full knowledge of what is in peoples hearts. (Verses 4-6)
دا آیتونه څو حقیقتونه بیانوی: د آسمانونو او ځمکې پیدا کول له لوري خدای؛ د عرش پر لور د هغه استوا؛ د مخلوق د ځانګړو شیانو پر لور د هغه علم؛ د هر چېرې د هغه څنګ د هرچا سره وجود؛ د ټولو شیانو د هغه ته بیرته راګرځېدل؛ د دې دنیا د کارونو په اداره کولو کې د هغه رول؛ او د خلکو په زړونو کې د هغه څه پوهېدل. دا ټول د لومړي لوی حقیقت څخه راځي، مګر په دې عمومي پس منظر کې د دوی بیانول دوی ته ځانګړی اغېز ورکوي.
These verses mention several truths: God’s creation of the heavens and the earth; His establishing Himself on the throne; His knowledge of particular matters about His creation; His presence with everyone wherever they happen to be; the return of everything to Him; His conduct of the affairs of this world; and His knowledge of what is in people’s hearts. All these spring out of the first great truth, but their presentation against this universal background gives them special effect.
آسمانونه او ځمکه زموږ په زړونو کې د دوی د پراخوالي، ښکلا، ترتیب او یوځای والي، د ځای او حرکت د دقت او د پیښو د ثبات له امله هیبت پیدا کوي. دوی، لکه د انسان زړه، د خدای مخلوقات دي. له همدې امله دوی هم د انسان زړه سره اړیکه لري. کله چې انسان د دوی په پیدایښت کې فکر او غور کوي، دوی په زړه کې ځانګړي آسماني سازونه غږوي. دوی انسان ته وايي چې ټول د خدای له خوا پیدا شوي دي، او دوی د هغه ستاینه بیانوي.
The heavens and the earth strike awe in our hearts by their expanse, beauty, harmony, accuracy of position and movement and in the consistency of their phenomena. Like the human heart, they are God’s creatures. Thus, they too relate to man’s heart. They strike some heavenly tunes on it when man looks and reflects on their creation. They say to man that they are all created by God, and that they extol His praises.
د مؤمنانو درجې
Degrees of Believers
دې پیل سره زموږ زړونه نرم شول، سورت ټول خلک ایمان ته رابولي او په دې هڅوي چې د خپل مال او ملکیت د قربانۍ لپاره تیار شي. دې پیل زموږ زړونه د اوریدو او بشپړ پام لپاره تیار کړي دي. خو دا خطاب خپلې الهامي برخې او هڅوونکي لحن هم لري.
Having softened our hearts with this opening, the surah calls on all people to believe and be ready to sacrifice money and property. The opening has made us ready to listen and pay full attention. Yet the address also brings its own inspiring touches and encouraging tones:
ځان په الله ایمان راوړئ او د هغه د رسول ﷺ په ایمان راوړئ، او د هغه څه څخه چې الله تاسو ته د امانت په توګه سپارلي دي، صدقه ورکړئ. هغه کسان چې ایمان یې راوړی دی او صدقه یې ورکړې ده، د لوی اجر مستحق دي. تاسو ولې په الله ایمان نه راوړئ، په داسې حال کې چې رسول ﷺ تاسو ته بلنه درکوي چې په خپل رب ایمان راوړئ، او هغه دغه ژمنه له تاسو څخه اخیستې ده، که چېرې تاسو مؤمنان یاست؟ هغه ذات دی چې خپل بنده ته واضح آیتونه نازلوي، تاسو له ژورې تیارې څخه رڼا ته راوباسي. په حقیقت کې الله ستاسو په حق کې ډېر مهربان، ډېر رحم کوونکی دی. تاسو ولې د الله په لاره کې مال نه خرڅوئ، په داسې حال کې چې د آسمانونو او ځمکې میراث یوازې د الله دی؟ هغه کسان چې له فتحې مخکې یې انفاق کړی او جهاد یې کړی، د نورو په شان نه دي؛ دوی له هغو کسانو څخه لوړ درجه لري څوک چې وروسته یې انفاق او جهاد کړی، که څه هم الله دواړو ته د ښېګڼې ژمنه کړې ده. الله د هغه څه څخه چې تاسو یې کوئ، ښه خبر دی.
Believe in God and His Messenger, and give [in charity] of that of which He has made you trustees. Those of you who believe and give [in charity] will have a great reward. Why should you not believe in God when the Messenger calls upon you to believe in your Lord, and He has already taken a pledge from you, if you are true believers? It is He who bestows from on high clear revelations to His servant, to lead you out of the deep darkness into light. God is indeed most compassionate to you, ever merciful. Why should you not spend freely in the cause of God, seeing that God's alone is the heritage of the heavens and the earth? Those of you who gave and fought [for God's cause] before the victory are not like others: they are higher in rank than those who gave and fought afterwards, although God has promised the ultimate good to all of them. God is well aware of all that you do. (Verses 7-10)
دلته الله تعالیٰ د هغو زړونو سره خبرې کوي چې هغه پیدا کړي دي. هغه پوهیږي چې دوی څه اغیزه مني، او څه احساسات په کې پټ دي. هغه پوهیږي چې د ایمان دا پاکوالی او په زړونو کې ښه ټینګوالی، ترڅو چې هغه په عملي ژوند کې نتیجه ورکړي، ډیر ستونزمن دی. هغه پوهیږي چې زړونو ته د دې لپاره تیاري کول چې یوازې د هغه د رضا لپاره قربانۍ ورکړي، څومره سخت او اوږد مبارزه ده.
Here, God is addressing the hearts He has created. He knows them, knows what influences them, as well as what feelings they harbour. He knows that for faith to be pure and well established in our hearts so that it gives results in practical life is very hard. He knows how hard and long the struggle is for hearts to be ready to sacrifice purely for His sake.
د عملونو ډولونه
Classes Of Actions
سورت بیا د خیرات کولو لپاره هڅه ورکوي او دا خبره په ټينګ ډول بيانوي: "تاسو ولې د خدای په لاره کې نه خرڅوئ، حال دا چې د آسمانونو او ځمکې میراث یوازې د خدای دی؟" (آیت ۱۰) دا حواله موږ بيرته هغه حقیقت ته وړي چې په پيل کې يې ذکر شوی و: "د آسمانونو او ځمکې واکمني د هغه ده."
The surah then adds the incentive to spend in charity, putting this in an emphatic way: “ Why should you not spend freely in the cause of God, seeing that God's alone is the heritage of the heavens and the earth?" (Verse 10) This reference takes us back to the fact already mentioned in the opening verses: “His is the dominion over the heavens and the earth.
«هرڅه خدای ته راګرځي» (آیت ۵)۔ آسمانونه او ځمکه د هغه ملکیت دی او بیرته هغه ته راګرځي۔ هغه شیان چې خلکو ته د امانت په توګه سپارل شوي دي، هم د دې میراث په توګه بیرته هغه ته راګرځي۔
Everything goes back to God" (Verse 5) The heavens and the earth are His own property and they revert back to Him. What has been assigned to people on trust will also go back to Him as part of this inheritance.
دوی ولې صدقه ورنکړي، کله چې هغه دوی ته د صدقې ورکولو حکم کوي؟ کله چې دا خبره په سمه توگه وڅیړل شي، نو د کنجوسۍ لپاره هیڅ توجیه نشته.
Why should they, then, not be charitable when He is asking them to spend in charity? When this is put into perspective, there can be no justification for stinginess.
د اولنیو مؤمنانو ممتاز ټولنه، یعنی مهاجرین او انصار، د یوې ډیرې سختې زمانې په ترڅ کې، مخکې له دې چې لوی بریا ترلاسه شي، خپل توان سره د ژوند او مال په قربانۍ کې راپورته شول.
The elite community of the early believers, the Muhajirin and the Ansar, came forward with what they could of sacrifice, in life and property, during a very hard time, before the great triumph was achieved.
دا بریالیتوب چې دلته یادېږي، شاید د مکې د فتح په اسلام یا د حدیبیې د صلحې په تړون پورې اړه ولري. دواړه پیښې داسې وې چې د اسلام درجه یې ډیره مضبوطه کړه، په داسې وخت کې چې اسلام لا هم په ټولو خواوو کې د دښمنانو په محاصره کې و. دغه خلکو خپلې قربانۍ د الله تعالی لپاره وړاندې کړې، پرته لدې چې د دنیوي ګټې یا د یوې زورورې مسلمانې دولت د خوښولو فکر یې وکړی، ځکه داسې دولت نه و. دوی قربانۍ د هغه انتخاب له مخې وکړې چې د خدای لپاره یې کړی و. دا د هغه دین د ملاتړ لپاره وه چې دوی په ټول زړه منلی او یې ګران ګڼلی و، هغه یې له خپلو ژوندونو او مالونو څخه ډیر ارزښتناک ګاڼه. مګر هغه څه چې دوی قربان کړل، په مقدار کې له هغه څه ډیر کم و چې هغه کسان وکولای شول قربان کړي، څوک چې د فتح وروسته اسلام ته راغلل. ځینې کسانو داسې قربانۍ وکړې چې یوازې په هغه اندازه ودریدل چې لومړنیو مسلمانانو کړې وه. له همدې امله، قرآن کریم دغه قربانیو ته حقیقي ارزښت ورکوي او دا څرګندوي چې ارزښت د مقدار پر بنسټ نه، بلکې د هغه انګیزې پر بنسټ دی چې د ایمان د حقیقت په ښودلو کې ده: «ستاسو هغه کسان چې د فتح څخه مخکې یې انفاق وکړ او جنګ یې وکړ، د نورو په شان نه دي؛ دوی د هغو کسانو څخه لوړ درجه لري چې وروسته یې انفاق وکړ او جنګ یې وکړ». (آیت ۱۰)
د خالد بن ولید، چې د مکې فتحې څخه لږ وړاندې، خو د صلحې د حدیبیې څخه وروسته اسلام ته راغی، دا مطلب درلود چې د عبدالرحمن د مسلمانانو په ټولنه کې مقام یوازې د دې له امله دی چې هغه له لومړیو مسلمانانو څخه و. په حقیقت کې، عبدالرحمن بن عوف له هغو لومړیو لسو کسانو څخه و چې اسلام یې قبول کړ. - د مؤلف یادداشت.
1. Khalid, who believed in Islam shortly before the conquest of Makkah but after the peace treaty of al-Hudaybiyah, meant that cAbd al-Rahman s position in the Muslim com munity was only due to his being among the early Muslims. In fact, 'Abd al-Rahman ibn 'Awf was one of the first ten people to accept Islam. - Editor’s note.
دا احادیث، او د دې په شان نور احادیث، د هغه ډلې ته ځانګړی معنی ورکوي چې د پیغمبر ﷺ اصحاب جوړه کړې. دوی هغه کسان دي چې د اسلام په لومړیو ورځو کې یې اسلام قبول کړ۔ پیغمبر ﷺ به د هغو مسلمانانو ته چې د ده شاوخوا وو او د ده د اصحابو په ډله کې شمېرل کېدل، ویل: «زما اصحابو ته مه ځوابوئ...»۔ دا د دې خبره ښیي چې هغه یو ځانګړی ملګرتیا ته اشاره کوله۔ ابوبکر ته اشاره کوي، یو ځل یې وویل: «زما ملګري ته پرېږده.»
2. These ahadith, and similar ones, provide a definite meaning to the group that formed the Prophet’s Companions. They are those who accepted Islam in its early days. The Prophet used to say to the Muslims around him, who ranked among his Companions: ‘Leave my Com panions alone...’ This indicates that he was referring to a special companionship. Referring to Abu Bakr, he once said: ‘Leave my Companion alone.'
یو حیرت انگیز منظر
A Breathtaking Scene
دا سورت مؤمنانو ته د حقیقي ایمان لرونکي کیدو او مالي قربانۍ ورکولو په تشویق کې یو قدم نور هم مخته ځي. دا نور هڅونې او الهام هم ورکوي.
The surah goes a stage further in motivating addressees to be true believers and to make financial sacrifices. It provides further incentives and inspiration:
څوک به الله ته ښه پور ورکړي، څو هغه دا پور ډېر ځله ورته بېرته ورکړي او ده ته ښه اجر هم ورکړي؟ هغه ورځ چې ته به د مؤمنانو سړي او ښځې وګورې چې روڼاتیا یې د دوی په مخ او د دوی په ښي خوا ځغلي، [ویل کېږي]: «نن د تاسو لپاره زېری دا دی چې تاسو به د داسې جنتونو کې تل پاتې شئ چې د دوی لاندې ویالې بهېږي. دا خو لوی بریا ده.» په هغې ورځ منافق سړي او ښځې مؤمنانو ته وایي: «موږ ته سبر وکړئ! زموږ لپاره د خپلې رڼا یوه برېښنه راکړئ!» ورته به ویل کېږي: «بېرته ستنېږئ او نورې رڼا ولټوئ.» بیا به د دوی تر منځ یوه دیوال ودرول شي چې یوه دروازه به ولري؛ په دې دننه رحمت دی او بهر عذاب دی. بهر کسان به دننه کسانو ته آواز کوي: «آیا موږ ستاسو سره نه وو؟» دوی به ځواب کوي: «هو، خو تاسو خپل ځانونه په فتنې کې واچول، تاسو تردیدي شوئ، شکونه مو وکړل، او په درواغو امیدونو مو غولولي وئ، تر دې چې د الله امر راغی. او په الله د خپلو درواغو ګمانونو له امله تاسو غولېدلئ. نن نه له تاسو او نه له کافرانو څخه هېڅ بدل نه منل کېږي. اور ستاسو ځای دی، هم هغه ستاسو ملګری دی؛ او څومره بد ځای دی!» (آیتونه ۱۱-۱۵)
Who will offer God a generous loan, which He will repay in multiples and will generously reward him? On the day when you see all believers, men and women, with their light spreading rapidly before them and to their right, [they will be told], ‘The good news for you today is that you shall for ever abide in gardens through which running waters flow. This is indeed the supreme triumph.’ On that day the hypocrites, men and women, will say to the believers, ‘Wait for us! Let us have a ray of your light!’ They will be told: ‘Turn back and seek some other light. ’A wall with a gate will be raised between them: within it will be mercy, and outside will be suffering. [Those without] will call out to those [within], ‘Were we not with you?’ They will reply, ‘Yes, but you allowed yourselves to be led into temptation, you wavered, you doubted, and you were deceived by false hopes until God’s command came to pass, and indeed you let your deceptive thoughts about God delude you. Today no ransom will be accepted from you or from the unbelievers. The fire shall be your home: it is where you belong; and how evil a destination!' (Verses 11-15)
دا خطاب نه یوازې الهام بخښونکی دی، بلکې زړه راښکونکی هم دی. دا هغو کسانو ته وايي چې تل د مرستې ته اړ وي: ‹چا به خدای ته ښه پور ورکړی؟›* یوازې دا فکر چې یو بې وزله، کوچنی انسان کولی شي خدای ته پور ورکړي، باید هر مسلمان ته دې ته د ګړندي کېدو هڅه ورکړي. خلک عموماً د داسې چا ته پور ورکولو لپاره سيالي کوي چې بډاى وي، که څه هم دوی ټول، بډايان هم په کې شامل دي، بې وزله دي، ځکه دوی پوهېږي چې بېرته ورکول يقيني دي. دوی د داسې يو بډاي سړي ته پور ورکولو سره ويار کوي. نو هغوی به څه احساس کوي کله چې هغه ذات ته پور ورکوي چې بې نيازه او د ټولو ستاينو وړ دی؟
3. اوس داسې عقیده موجوده ده چې کائنات چې له کومې اصلي مادې څخه پیدا شوی، هغه نور دی، او دا چې نور له اتومونو څخه جوړ دی، او اتوم په حقیقت کې تشعشع ده. دا نظریه ممکن له حقیقت سره ترټولو نږدې وي، ځکه چې داسې ښکاري چې د قرآن کریم سره سمون لري.
3. It is now believed that the original substance from which the universe was created is light, and that it is composed of atoms, and that the atom is, in essence, radiation. This theory may be the closest to the truth because it appears to be in line with the Qur’an.