دې سورت کې بنسټیزه حقیقت دا بیان شوی دی چې خدای تعالیٰ انسان ته سم فطرت ورکړی دی۔

The basic fact outlined in this sūrah is that God has given man an upright nature.

دا د ایمان له طبیعت سره په بشپړه توګه همغږی دی. د ایمان په واسطه دا خپل کمال ته رسیږي. مګر کله چې انسان له دې سمې فطرت او د ایمان له سمې لارې څخه انحراف وکړي، نو دی د ټیټ ژورو کندو ته لویږي.

This is essentially in perfect harmony with the nature of faith. With faith it attains its ultimate perfection. But when man deviates from this upright nature and from the straight path of faith he sinks into the lowest abyss.

خدای ‏(ج) په انجیر، زیتون، د سینا غره ‏(طور سینین) او د امن ښار مکې ‏(البلد الامین) په دې باندې قسم کوي چې دا خبره حق ده. لکه څنګه چې موږ د قرآن کریم په دې برخه کې په ډېرو سورتونو کې لیدلي دي، دا قسم هغه چوکاټ دی چې د هغو اساسي حقایقو سره په بشپړ ډول سمون لري چې په دې کې بیان شوي دي.

God swears to the validity of this by the fig, tin, the olive, zaytūn, Mount Sinai, Ţūr Sīnīn and the secure city of Makkah, al-balad al-amīn. As we have already seen in many sūrahs in this part of the Qur’ān, this oath is the framework which perfectly fits the essential facts presented within it.

د سینا طور هغه غر دی چې په هغه باندې موسی علیه السلام ته د خدای له لوري وحي او د رسالت حکم راغی.

The Tar in Sinai is the mountain on which Moses received his divine summons.

دا امن ښار مکه ده، چې کعبه پکې ده، د خدای نه تړل کیدونکی کور. د دې دواړو اړیکه له یوې خوا د دین او ایمان سره څرګنده ده. خو د انجیرو او زیتونو سره داسې اړیکه په اسانۍ سره نه ښکاري. دې دواړو د معنا په اړه ډیرې وړاندیزې شوي دي. ویل شوي دي چې انجیر د جنت د انجیرو ونې ته اشاره کوي، چې ادم او د هغه بی بی حوا د هغې د پاڼو سره خپلې شرمګاوې پټې کولې. بله وړاندیز دا دی چې دا هغه ځای ته اشاره کوي چېرې چې د غره په سر کې انجیر ظاهر شو، هغه غر چې د نوح کشتۍ پکې ودرېده.

The secure city is Makkah, which houses the Ka`bah, God’s inviolable house. The relationship between the two on the one hand and religion and faith on the other is obvious. But a similar relationship is not readily clear with regard to the figs and olives. Suggestions as to the significance of these are numerous. It is said that the fig refers to the fig tree in heaven, with the leaves of which Adam and his wife, Eve, tried to cover their private parts. Another suggestion is that it refers to the place where the fig tree appeared on the mountain where Noah’s ark landed.

د زیتون په اړه داسې ویل شوي دي چې دا د بیت المقدس د طور زیتا غره ته اشاره ده. همدارنګه ویل شوي دي چې دا د بیت المقدس ته اشاره ده. یو بل احتمال داسې دی چې دا د هغه زیتون د ټاټ په اړه دی چې د نوح علیه السلام کبوترې د کښتۍ څخه د خوړو د حالت د پلټنې لپاره خپور کړ. کله چې کبوترې د زیتون ټاټ بیرته راوړ، نوح پوه شو چې ځمکه بیا ښکاره شوې ده او نباتات وده کوي.

د سورت اصل حقیقت دې آیتونو کې څرګنده شوې ده: «بیشکه مونږ انسان په ښه ترین بڼه پیدا کړی، بیا مو هغه تر ټیټ ترین ټیټوالي ته را ښکته کړ، مګر هغه کسان چې ایمان یې راوړی او نیک عملونه یې کړي دي؛ دوی لپاره به نه ختمیدونکی اجر وي۔» (آیتونه ۴-۶)

The essential fact of the sūrah is embodied in the verses: “We indeed have created man in the finest form, then We brought him down to the lowest of the low, except for those who believe and do good deeds; for theirs shall be an unfailing recompense.” (Verses 4-6)

خدای ﷻ د ټولې خپلې پیدایښت کامل کړی دی؛ او دلته او په قرآن کریم کې بل ځای د انسان د کامل صورت لرونکی کیدو ته ځانګړې ټینګار دا ښیي چې انسان د خدای ﷻ ځانګړې پاملرنه لري. سربیره پر دې، د انسان په اړه د خدای ﷻ پاملرنه، سره لدې چې انسان د خپلې فطري سمې طبیعت بدلون راوستی او هغه فساد چې ترسره کوي، دا ښیي چې خدای ﷻ انسان ته په کائنات کې ځانګړی مقام او ځانګړی وزن ورکړی دی. د خدای ﷻ پاملرنه د انسان د ډیرې پیچلې فزیکي جوړښت او د هغه د ځانګړي روحي او ذهني ترکیب په جوړولو کې ډیره ښکاره ده.

God has perfected all His creation; and the special emphasis laid here and elsewhere in the Qur’ān on man’s being endowed with perfect form shows clearly that man has enjoyed extra divine care. Moreover, God’s care for man, despite his distortion of his upright nature and the corruption he indulges in, suggests that God has given him special rank and special weight in the universe. God’s care is most clearly apparent in the moulding of man’s highly complicated physical structure and his unique spiritual and mental make-up.

دلته تاکید د انسان د روحي صفتونو باندې دی، ځکه چې دا هغه صفتونه دي چې کله انسان د خپلې فطري سمې لارې څخه واړوي او د خدای په ایمان څخه مخ واړوي، نو همدا صفتونه هغه په ټیټ او سپکه حالت ته راښکته کوي. بې شکه، د انسان فزیکي جوړښت دومره ټیټ سطحې ته نه رسيږي. سربیره پردې، د انسان د پیدایښت برتری په ډیر ښه ډول د هغه په روحي صفتونو کې ښکاري. هغه داسې پیدا شوی چې د لوړ معیار ترلاسه کولو وړ دی، چې د ترټولو لوړ مرتبې ملايکو څخه هم لوړ دی. دا د پیغمبر ﷺ د معراج په کیسه کې ښودل شوي دي. بیا جبرئیل په یوې ځانګړې درجې کې ودرېد، او محمد ﷺ، څنګه چې انسان و، ډیر لوړ ته پورته کړل شو.

The emphasis here is on man’s spiritual qualities since these are the ones which drag man down to the most ignoble state when he deviates from his upright nature and turns away from belief in God. Needless to say, man’s physical structure does not sink to such a low level. Moreover, the superiority of man’s creation is most clearly apparent in his spiritual qualities. He is made in such a way as to be able to attain a sublime standard, superior to that of the highest ranking angels. This is illustrated in the story of the Prophet’s ascension to heaven. Then, Gabriel stopped at a certain level and Muĥammad, human as he was, was elevated much higher.