Al-Kahf De Grot (Een speciale les voor Mozes) 60-82

Al-Kahf De Grot (Een speciale les voor Mozes) 60-82 - In de schaduw van de Qur'an | Quran Course

Dit deel van de soera begint met het vertellen van een episode uit het leven van de profeet Mozes, die nergens anders in de Qur'ān wordt verteld of gesuggereerd. De soera geeft geen details over waar deze episode plaatsvond, behalve door te zeggen: ‘de plaats waar de twee zeeën samenkomen.’ Ook wordt de periode in het leven van Mozes waarin de gebeurtenissen plaatsvonden, niet gedefinieerd.

This part of the sūrah begins by relating an episode in the life of the Prophet Moses which is not told or hinted at anywhere else in the Qur’ān. The sūrah does not give details of where this episode took place other than saying, ‘the place where the two seas meet.’ Nor does it define the period in Moses lifetime when the events took place.

Zo weten we niet of de gerelateerde gebeurtenissen plaatsvonden toen Mozes nog in Egypte was, voordat hij de Israëlieten op weg bracht naar Palestina, of nadat zij het hadden verlaten. Als dat laatste het geval was, was het dan voordat hij hen naar het Heilige Land leidde, of toen zij stopten en weigerden binnen te gaan omdat zij de machtige inwoners niet wilden confronteren? Was het nadat zij hun veertig jaar van dwalen in het land waren begonnen, heen en weer gaand, in totale verlorenheid?

Thus, we do not know whether the events related took place when Moses was still in Egypt, before he led the Israelites on their way to Palestine, or after they had left it. If the latter, was it before he led them into the Holy Land, or when they stopped, refusing to enter because they did not wish to confront its powerful inhabitants? Was it after they had begun their forty years of wandering in the land, going to and fro, in total loss?

De gebeurtenis betreft een goede dienaar van God, die door Mozes wordt ontmoet en gedurende een bepaalde periode wordt vergezeld. Maar de soera geeft ons geen details over de identiteit van deze persoon. Er wordt geen melding gemaakt van zijn naam of status. Was hij een profeet, een boodschapper, een geleerde, of een persoon die door God was begunstigd vanwege zijn sterke geloof en volledige toewijding aan de dienst van Zijn zaak?

The event involves a goodly servant of God’s whom Moses meets and accompanies for a period of time. But the sūrah does not give us any details of the identity of this person. It does not mention his name or status. Was he a prophet, a messenger, a scholar, or a person favoured by God for his strong faith and complete dedication to the service of His cause?

Er zijn veel overleveringen toegeschreven aan Ibn `Abbās en anderen met betrekking tot de details van dit verhaal. Een daarvan wordt overgeleverd door al-Bukhārī, die Sa`īd ibn Jubayr citeert, een geleerde uit de generatie die volgde op de Metgezellen van de Profeet ﷺ, die zei: “Ik zei tegen `Abdullāh ibn `Abbās dat Nawf al-Bakkālī beweert dat de persoon die al-Khađir vergezelde [dat is de naam die vaak aan de geleerde man in dit verhaal wordt gegeven] niet Moses was, de Boodschapper van God tot de Kinderen van Israël. Hij beweert dat het een ander persoon was die ook Moses heette. Ibn `Abbās antwoordde: ‘Dat is een leugen verteld door deze vijand van God. Ubayy ibn Ka`b zei tegen ons dat hij de Boodschapper van God ﷺ hoorde zeggen:

There are many reports attributed to Ibn `Abbās and others concerning the details of this story. One of them is related by al-Bukhārī who quotes Sa`īd ibn Jubayr, a scholar from the generation that followed the Prophet’s Companions as saying: “I said to `Abdullāh ibn `Abbās that Nawf al-Bakkālī claims that the person who accompanied al-Khađir [that is the name often given to the learned man in this story] was not Moses, God’s Messenger to the Children of Israel. He claims that he was a different person also named Moses. Ibn `Abbās replied: ‘That is a lie told by this enemy of God. Ubayy ibn Ka`b said to us that he heard God’s Messenger saying:

Mozes hield een toespraak tot de Kinderen van Israël toen hem werd gevraagd welke persoon het meest met kennis was begiftigd. Hij antwoordde dat hijzelf die persoon was. God nam het hem kwalijk dat hij de kennis niet aan Hem had toegeschreven, dus stuurde Hij hem een boodschap dat er op de plek waar de twee zeeën samenkomen een persoon was die meer kennis was geschonken dan hij. Mozes vroeg zijn Heer hem te vertellen hoe hij deze man kon ontmoeten. God zei tegen hem dat hij een hele vis met zich moest meenemen, bewaard in een houder. Waar hij zijn vis ook zou verliezen, daar zou hij die persoon vinden. Er zijn verschillende overleveringen die details toevoegen aan dit verhaal. Echter, afgezien van een opmerking over de waarschijnlijke locatie van het verhaal, geven wij er de voorkeur aan om onszelf te beperken tot de Qur’ānicische tekst zonder verder in detail te treden. Dit helpt ons om ‘in de schaduw van de Qur’ān’ te leven. Wij geloven dat de manier waarop het verhaal in de Qur’ān wordt verteld, zonder de tijd of plaats te definiëren en zonder namen te noemen, een duidelijk doel heeft. Daarom zullen we naar de Qur’ānicische tekst kijken en deze bestuderen zonder toevoegingen.

Moses was making a speech to the Children of Israel when he was asked which person had been endowed with most knowledge. He replied that he himself was that person. God took issue with him for not having attributed knowledge to Him, so He sent him a message saying that there was at the point where the two seas meet a person who had been given greater knowledge than he had. Moses asked his Lord to tell him how he could meet this man. God told him to take a whole fish with him, keeping it in a container. Wherever he lost his fish, he would find that person.’ There are several reports that add details about this story. However, apart from a note on the probable location of the story, we prefer to limit ourselves to the Qur’ānic text without going into any further detail. This helps us to live ‘in the shade of the Qur’ān’. We believe that the way the story is told in the Qur’ān, without defining the time or place and without mentioning names, has a definite purpose. Therefore we will look at the Qur’ānic text and study it without additions.

Mozes zei tegen zijn dienaar: Ik zal reizen totdat ik de plek bereik waar de twee zeeën samenkomen, ook al moet ik eeuwenlang marcheren. (Vers 60)

Moses said to his servant: I shall journey on until I reach the point where the two seas meet, though I may march for ages. (Verse 60)

Waarschijnlijk, en God weet het best, verwijst de plaats die hier wordt beschreven als 'de plek waar de twee zeeën samenkomen' naar de Middellandse Zee en de Rode Zee, en hun ontmoetingsplaats is het gebied waar de Bitter Meren en het Timsāh-meer zich bevinden langs het Suezkanaal. Het kan ook een verwijzing zijn naar het ontmoetingspunt van de Golf van Suez en de Golf van `Aqabah aan het noordelijke uiteinde van de Rode Zee. Dit hele gebied was getuige van de geschiedenis van de Kinderen van Israël nadat zij Egypte verlieten. Hoe dan ook, de Qur’ān verwijst er slechts zijdelings naar zonder het verder te definiëren. Er zijn verschillende andere overleveringen die suggereren waar het gebied was waar 'de twee zeeën samenkomen', maar wij vinden deze allemaal onaanvaardbaar.

Most probably, and God knows best, the place described here as the ‘point where the two seas meet’ refers to the Mediterranean and the Red Sea, and their meeting place is the area where the Bitter lakes and the Timsāh lake are found along the Suez Canal. It may also be a reference to the meeting point of the Gulf of Suez and the Gulf of `Aqabah at the northern end of the Red Sea. This whole area witnessed the history of the Children of Israel after they left Egypt. Anyway, the Qur’ān only refers to it in passing without defining it further. There are several other reports suggesting where the area was that ‘the two seas meet, but we feel these are all unacceptable.

Uit de algemene loop van het verhaal begrijpen we dat Mozes een duidelijk doel had met zijn reis. Hij verklaart dat hij zal reizen tot aan het ontmoetingspunt van de twee zeeën, ongeacht hoe moeizaam de reis mag blijken te zijn, of hoe lang het ook mag duren. Hij drukt zijn vastberadenheid uit met de woorden die in de Qur’ān worden geciteerd:

We understand from the general drift of the story that Moses had a definite purpose behind his journey. He declares that he will travel as far as the meeting point of the two seas, no matter how troublesome the journey may prove, or how long it takes. He expresses his determination by the words quoted in the Qur’ān:

“hoewel ik misschien eeuwenlang mag marcheren.” Er zijn verschillen wat betreft de exacte betekenis van het Arabische woord, ĥuqub, dat in de vertaling als ‘eeuwen’ wordt weergegeven. Sommige geleerden stellen dat elke dergelijke ĥuqbah, of eeuw, één jaar aanduidt, terwijl anderen zeggen dat het tachtig jaar aanduidt. Welke betekenis het ook mag hebben, de uitdrukking duidt op een vastberadenheid in plaats van op een tijdsduur.

“though I may march for ages.” There are differences as to the exact meaning of the Arabic word, ĥuqub, which is given in the translation as ‘ages’. Some scholars state that each such ĥuqbah, or age, denotes one year, while others say it denotes eighty years. Whichever meaning it may have, the expression denotes a resolve rather than duration of time.

Maar toen zij de samenvloeibare plek tussen de twee zeeën bereikten, vergaten zij hun vis, en de vis maakte zijn weg in de zee en verdween uit het zicht. En nadat zij een stuk hadden voortgegaan, zei Moses tegen zijn dienaar: ‘Breng ons onze maaltijd van klei; wij zijn inderdaad vermoeid door deze onze reis.’ [de dienaar]: ‘Herinnert u zich nog toen wij naar die rots gingen om te rusten? Daar vergat ik de vis — en niemand behalve Satan heeft mij dit doen vergeten! — en de vis maakte zijn weg in de zee. Hoe vreemd!’ (Verzen 61-63)

But when they reached the junction between the two seas, they forgot their fish, and it took its way into the sea and disappeared from sight. And after they had marched on for some distance, Moses said to his servant: ‘Bring us our mid-clay meal; we are indeed worn out by this our journey’ [the servant]: Do you recall when we betook ourselves to that rock for rest. There I forgot the fish — and none but Satan made me thus forget it! — and it took its way into the sea. How strange! (Verses 61-63)

Waarschijnlijk was de vis gekookt. Dat hij weer tot leven kwam en rechtstreeks de zee in zwom, was een teken van God aan Moses, zodat hij de plaats zou weten waar hij de man zou ontmoeten. Dit wordt aangegeven door de verbazing die de dienaar uitte toen hij de vis in de zee zag zwemmen. Als de vis slechts in de zee was gevallen en op de bodem was neergestreken, zou er niets vreemds aan de zaak zijn geweest. Wat deze interpretatie aannemelijker maakt, is dat de hele reis vol zat met verrassingen die het voorstellingsvermogen te boven gaan, en dit was slechts één van die verrassingen.

Most probably, the fish was cooked. Its raising back to life and its moving straight into the sea was a sign given by God to Moses, so that he would know the place where he was to meet the man. This is indicated by the amazement expressed by the servant when he saw the fish swimming in the sea. Had the fish only dropped into the sea and settled at the bottom, there would be nothing strange in the matter. What makes this interpretation more plausible is that the whole trip was full of surprises that go beyond imagination, and this was only one of them.

Mozes besefte dat hij voorbij de plek was gegaan waar hij de man zou ontmoeten, namelijk bij de rots waar hij en zijn dienaar een kort moment van rust hadden genomen. Daarom keerde hij terug naar die plek en daar ontmoetten zij de man die zij zochten: “[Mozes] zei: ‘Dat is [de plek] die wij zoeken!’ Dus keerden zij om, volgden hun eigen voetsporen terug, en vonden een van Onze dienaren, op wie Wij Onze barmhartigheid hadden neergekomen en die Wij hadden voorzien met kennis van Onszelf.” (Versen 64-65)

Moses realized that he had gone beyond the place where he was to meet the man, which was by the rock where he and his servant had stayed for a little rest. Hence he traced his way back to it and there they met the man they sought: “[Moses] said: ‘That is [the place) we are seeking!’ So they turned back, retracing their footsteps, and found one of Our servants, on whom We had bestowed Our mercy and whom We had endowed with knowledge of Our own.” (Verses 64-65)

Het lijkt er ook op dat deze ontmoeting een geheim van Mozes moest blijven, hem gegeven door zijn Heer. Zijn dienaar wist er niets van totdat zij de man ontmoetten. Daarom spreken de volgende scènes in het verhaal alleen over Mozes en de vrome man die met kennis was begiftigd.

It also seems that this meeting was to remain Moses’ secret, given to him by his Lord. His servant did not know anything about it until they met the man. Hence the following scenes in the story speak only about Moses and the pious man endowed with knowledge.

Mozes spreekt de vrome wijze op een zeer beleefde manier aan. Het is het soort beleefdheid dat waardig is aan een profeet. Hij brengt zijn verzoek naar voren, zonder enige aannames te doen, en hij maakt duidelijk dat hij op zoek is naar de juiste kennis van een goede dienaar van God:

Moses addresses the pious sage in a most polite manner. It is the sort of politeness that is worthy of a prophet. He puts his request, without making any assumptions, and he makes it clear that he seeks proper knowledge from a good servant of God:

Mozes zei tegen hem: ‘Mag ik u volgen, onder de voorwaarde dat u mij iets leert van de wijsheid die u is onderwezen?’ (Vers 66)

Moses said to him: May I follow you, on the understanding that you will teach me something of the wisdom you have been taught?’ (Verse 66)

De kennis van de man is echter niets vergelijkbaar met menselijke kennis met haar onmiddellijke oorzaken en onvermijdelijke gevolgen. Het is een deel van de goddelijke kennis die God hem heeft geschonken, volgens een maatstaf die Hij heeft bepaald en voor een doel dat Hij wilde bereiken. Er kon niet van Moses worden verwacht dat hij geduldig zou zijn met de man en zijn daden, ook al was Moses een profeet en een boodschapper van God. Oppervlakkig bekeken lijken deze daden mogelijk geen enkele logische rechtvaardiging te hebben.

The man’s knowledge however is nothing like human knowledge with its immediate causes and inevitable results. It is a part of divine knowledge that God has granted him, according to a measure He determined and for a purpose He wanted to accomplish. Moses could not be expected to be patient with the man and his actions, even though Moses was a prophet and a messenger from God. Looked at superficially, these actions may appear to have no logical justification whatsoever.

Ze konden niet begrepen worden zonder toegang te hebben tot de wijsheid die hen voorschrijft, en dat is een deel van de goddelijke wijsheid die mensen niet kunnen beginnen te bevatten.

They could not be understood without having access to the wisdom dictating them, and that is part of divine wisdom which people cannot begin to comprehend.

De wijze vreest begrijpelijkerwijs dat Moses wellicht niet over het nodige geduld zal beschikken om van hem een aangename metgezel te maken. Hij maakt dit duidelijk aan Moses. “De ander antwoordde: Je zult niet in staat zijn om geduldig met mij te zijn, want hoe kun je geduldig zijn met iets wat je niet volledig kunt begrijpen?” (Versen 67-68) Maar Moses is zo gedreven om te leren. Daarom besluit hij zeer geduldig en gehoorzaam te zijn, zoekt hij Gods hulp en stelt hij Gods wil boven zijn eigen vastberadenheid: “Moses antwoordde: Je zult mij geduldig vinden, als God het wil; en ik zal je in niets ongehoorzaam zijn.” (Vers 69)

The sage understandably fears that Moses may not have the patience required to make of him a comfortable companion. He makes this clear to Moses. “The other answered: You will not be able to have patience with me, for how can you be patient with something which you cannot fully comprehend?” (Verses 67-68) But Moses is so eager to learn. Hence he resolves to be very patient and obedient, seeks God’s help and places God’s will ahead of his own resolve: “Moses replied: You will find me patient, if God so wills; and I shall not disobey you in anything.” (Verse 69)

De man herhaalt de moeilijkheden die voor hen liggen en stelt aan Moses een voorwaarde voor zijn gezelschap: dat hij geduldig blijft en de wijze niet bevraagt over enige handeling die hij verricht, totdat hij zelf het doel ervan onthult: “De ander zei: Als je mij wilt volgen, vraag me dan nergens over tot ik het zelf aan je vermeld” (Vers 70). Moses accepteert de voorwaarde en de twee breken samen op reis.

The man reiterates the difficulties ahead, stating to Moses a condition for his companionship: that he remain patient and not question the sage about any action he takes until he himself reveals its purpose: “The other said: Well, then, if you are to follow me, do not question me about anything until I mention it to you myself” (Verse 70) Moses accepts the condition and the two set out together.

Kort daarna volgt de eerste scène van de reis: “En zo gingen de twee hun weg, en toen zij aan boord gingen, maakte [de wijze] een gat in de boot.” (Vers 71) Dit is zeker een vreemde daad. De boot vervoerde zowel beide mannen als andere passagiers. Ze bevinden zich allemaal midden op zee, en de wijze maakt een gat in de boot. Op het eerste gezicht is dit een handeling die de boot en al haar passagiers het risico blootstelt om te verdrinken. Waarom zou iemand, laat staan een geleerde en vrome persoon, zo een kwaad ding doen?

Soon afterwards comes the first scene from the trip: “And so the two went on their way, and when they embarked, [the sage] made a hole in the boat.” (Verse 71) This is certainly a strange thing to do. The boat carried both men as well as other passengers. They are all in the middle of the sea, and the sage makes a hole in the boat. On the surface, this is an action that exposes the boat and all its passengers to the risk of being drowned. Why would anyone, let alone a learned and devout person, do such an evil thing?

Geconfronteerd met een schijnbaar zo schandalige daad, vergeet Mozes simpelweg het gesprek dat hij met de wijze had gevoerd. Een mens kan iets accepteren wanneer het in abstracte termen wordt besproken, maar wanneer hij ermee in de praktijk wordt geconfronteerd en naar de gevolgen kijkt, kan zijn reactie totaal anders zijn. Praktische zaken hebben een totaal ander effect. Hier zien we dat Mozes, die al was gewaarschuwd voor schijnbaar schandalige daden en had besloten om geduldig te blijven, alle geduld verliest wanneer hij wordt geconfronteerd met een moeilijke situatie.

Confronted with such an apparently outrageous action, Moses simply forgets the conversation that he had had with the sage. A human being may accept something when it is discussed in abstract terms, but when he faces it in practice and looks at its consequences, his reaction may be totally different. Practical matters have a totally different effect. Here we see Moses, having already been warned against apparently outrageous actions and having resolved to remain patient, loses all patience when faced with a tough situation.

Mozes had blijkbaar een impulsief karakter, wat we gedurende zijn hele leven opmerken.

Moses apparently had an impulsive nature, which we detect throughout his life.

In een vroeg stadium zien we hem een Egyptenaar, die ruzie maakte met een Israëliet, een klap geven en hem doden. Hij komt daarna tot inkeer en zoekt de vergeving van God. Toch ziet hij de volgende dag dezelfde Israëliet ruzie maken met een andere Egyptenaar en probeert hij de laatstgenoemde te stoppen. De details van deze gebeurtenissen worden gegeven in soera 28.

Early on we see him giving an Egyptian man quarrelling with an Israelite a punch and killing him. He then repents and seeks God’s forgiveness. Yet the following day he sees the same Israelite quarrelling with another Egyptian and tries to stop the latter. The details of these events are given in Sūrah 28.

Met een dergelijk impulsief karakter kon Moses niet geduldig zijn toen hij zag dat zijn metgezel een gat in de boot maakte. Hij vergat al zijn beloften. De menselijke natuur laat zien dat zaken niet volledig begrepen kunnen worden, behalve door praktische ervaring.

With such an impulsive nature, Moses could not be patient when he saw his companion making a hole in the boat. He forgot all about his promise. Human nature is shown not to comprehend matters fully except through practical experience.

Daarom zegt Mozes in protest: “Heb je er een gat in gemaakt om de mensen erin te verdrinken? Vreemd is werkelijk wat je hebt gedaan!” (Vers 71)

Hence Moses says in objection: “Have you made a hole in it in order to drown the people in it? Strange indeed is that which you have done!” (Verse 71)

Maar de wijze verdraagt dit met geduld, en hij herinnert Moses er vriendelijk aan wat hij eerder zei: “Heb ik niet gezegd dat je niet met mij zou kunnen gedogen?” (Vers 72) Moses heeft nu spijt van zijn overreactie en zegt dat hij het volledig was vergeten. Hij verzoekt de man zijn excuses te aanvaarden en hem niet te berispen. “Maak mij niet aan de schuld van mijn vergetelheid, en wees niet streng voor mij vanwege wat ik heb gedaan.” (Vers 73) De man aanvaardt zijn excuses en de twee vervolgen hun weg.

But the sage tolerates this with patience, and he gently reminds Moses of what he said earlier: “Did I not say that you would not be able to have patience with me?” (Verse 72) Moses now regrets his overreaction, saying that he completely forgot. He requests the man to accept his apologies and not to rebuke him. “Do not take me to task for my having forgotten, and be not hard on me on account of what I have done.” (Verse 73) The man accepts his apologies and the two proceed further.

Er zijn echter andere vreemde gebeurtenissen die op Mozes wacht en die zijn geduld zouden uitputten: “En zo gingen de twee verder totdat zij een bepaalde jonge man ontmoetten. [De wijze] doodde hem.” (Vers 74)

There are, however, other strange events awaiting Moses which would exhaust his patience: “And so the two went on until they met a certain young man. [The sage] slew him.” (Verse 74)

De eerste handeling stelde de boot en haar passagiers aan bepaalde risico's bloot. Nu is er de schaamteloze moord op een jonge man zonder provocatie of rechtvaardiging. Dit was te veel voor Mozes om geduldig te tolereren, ondanks alle beloften die hij had gedaan om niets te bevragen wat hij zag. Daarom: “Mozes riep uit: ‘Heb je een onschuldig mens gedood zonder enige rechtvaardige reden voor moord? Kwaad is datgene wat je hebt gepleegd.’” (Vers 74)

The first action exposed the boat and its passengers to certain risks. Now there is the blatant murder of a young man without provocation or justification. This was too much for Moses to tolerate patiently, despite all the promises he had given not to question anything he saw. Hence, “Moses exclaimed: ‘Have you killed an innocent man with no cause of just retribution for murder? Foul indeed is that which you have perpetrated.’” (Verse 74)

Dit suggereert dat Mozes zijn belofte niet uit het oog was verloren. Hij herinnerde zich deze waarschijnlijk, maar voelde zich niet in staat om te zwijgen toen hij getuige was van een moord. Voor hem was de jonge man onschuldig. Hij had niets begaan dat zijn dood rechtvaardigde.

This suggests that Moses was not unmindful of his promise. He probably remembered it, but felt unable to keep quiet when he witnessed a murder. To him, the young man was innocent. He had not perpetrated anything to justify his killing.

Hij was wellicht zelfs minderjarig, zodat hij niet verantwoordelijk kon worden gehouden voor eventuele misdaden.

He was perhaps even under age, so that he could not be held accountable for any misdeeds.

Nogmaals herinnert de wijze Mozes aan de voorwaarde die hij heeft gesteld en de beloften die Mozes heeft gedaan, waarbij hij ook verwijst naar wat hij in eerste instantie zei: “Heb ik u niet duidelijk gemaakt dat u niet geduldig met mij zou kunnen zijn?” (Vers 75) Deze keer gaat de wijze echter verder en herinnert hij Mozes eraan dat hij dit persoonlijk tegen hem had gezegd: “Heb ik u niet duidelijk gemaakt...” De vroege waarschuwing was dus persoonlijk aan Mozes gericht, maar hij was niet overtuigd. Hij had geprobeerd de metgezel van de man te worden door zijn voorwaarden te accepteren.

Once again the sage reminds Moses of the condition he has made and the promises Moses has given, referring also to what he said in the first place: “Did I not make it clear to you that you would not be able to have patience with me?” (Verse 75) This time, however, the sage goes further and reminds Moses that he said all this to him personally: “Did I not make it clear to you...” So the early warning was addressed to Moses personally, but he was not convinced. He had sought to be the man’s companion accepting his conditions.

Opnieuw reflecteert Moses, wetende dat hij zijn beloften tweemaal heeft geschonden en het is vergeten ondanks herinneringen. Zijn berouw maakt hem te apologetisch, waardoor hij zichzelf elke mogelijkheid ontneemt voor een langdurig gezelschap met de wijze. Hij geeft zichzelf nog één laatste kans: “Moses zei: Als ik u ooit nog vragen stel, houd mij dan niet in uw gezelschap; want dan zou u genoeg excuses van mij hebben gehad.” (Vers 76)

Again Moses reflects, knowing that he has broken his promises twice, forgetting it despite reminders. His regret makes him too apologetic, depriving himself of any possibility of a lengthy companionship with the sage. He gives himself only one last chance: “Moses said: If ever I question you again, do not keep me in your company; for then you would have had enough excuses from me.” (Verse 76)

Dit brengt ons bij de derde en laatste scène: “En zo gingen de twee verder totdat zij bij een stad kwamen, waar zij de mensen daar om voedsel vroegen, maar zij weigerden hen alle gastvrijheid. Daar vonden zij een muur die op het punt stond in te storten, en [de wijze] herbouwde deze.” (Vers 77) De twee zijn hongerig, maar bevinden zich in een stad waarvan de bevolking uiterst ongastvrij is.

This brings us to the third and last scene: “And so the two went on until they came to a town, where they asked its people for food, but they refused them all hospitality. There they found a wall on the point of falling down, and [the sage] rebuilt it.” (Verse 77) The two are hungry but find themselves in a town whose population are extremely inhospitable.

Ze ontvangen geen gasten en geven niets aan de armen en de hongerigen. Toch vindt de man daar een muur die op het punt staat in te storten. De Arabische tekst, yurīdu an yanqadda, is levendiger en maakt de muur bijna als een levend wezen met een eigen wil die ervoor zorgt dat hij wil vallen.

They receive no guests and give nothing to the poor and hungry. Yet the man finds a wall there about to fall down. The Arabic text, yurīdu an yanqadda, is more vivid, making the wall almost like a living creature with a will that makes it want to fall.

Toch houdt deze vreemdeling zich bezig met het herbouwen van de muur, zonder dat het iets oplevert.

Yet this stranger occupies himself with rebuilding the wall for nothing.

Mozes vindt de situatie vol ironie. Waarom zou zo'n vreemdeling zoveel moeite doen om een muur te herbouwen in een stad waar hen zelfs een klein beetje voedsel en alle gastvrijheid werd geweigerd? Hij had tenminste wat geld moeten eisen voor zijn arbeid, zodat zij voedsel hadden kunnen kopen om te eten. Hij zegt: “Als u had gewild, had u een vergoeding kunnen vragen voor wat u deed.” (Vers 77)

Moses finds the situation full of irony. Why should such a stranger exert so much effort in rebuilding a wall in a town where they were denied even a little food and all hospitality? He should have at least demanded some money for his labours and then they could have bought some food to eat. He says: “Had you wished, you could have taken payment for what you did.” (Verse 77)

Dit betekende het einde van deze onwaarschijnlijke kameraadschap. Moses had geen enkel excuus meer om aan te voeren: “[De wijze] antwoordde: Dit is de scheiding van onze wegen. Nu zal ik u de werkelijke betekenis uitleggen van al [die gebeurtenissen] die u niet met geduld kon verdragen.” (Vers 78)

This signalled the end of this unlikely companionship. Moses no longer had any excuse to offer: “[The sage] replied: This is the parting of ways between me and you. Now I shall explain to you the real meaning of all [those events] which you were unable to bear with patience.” (Verse 78)

Tot op dit punt zijn Mozes, evenals iedereen die het verhaal volgt, onderworpen aan een reeks verrassingen zonder enige indicatie van hun betekenis of doel.

Up to this point Moses, as well as everyone following the story, have been subjected to a series of surprises with no indication as to their meaning or purpose.

Onze reactie is dezelfde als die van Mozes. We weten zelfs niet wie de persoon was die dergelijke bijzondere daden verrichtte. De Qur’ān vertelt ons zijn naam niet, om bij te dragen aan de algemene sfeer van verwarring die ons omringt. Maar wat zou zijn naam toevoegen? De wijze vertegenwoordigt simpelweg een hogere goddelijke wijsheid die geen resultaten verbindt aan hun onmiddellijke oorzaken. Het beoogt uit te leggen dat er doelen zijn waarvan wij niets kunnen weten. Daarom past het achterhouden van zijn naam goed bij het abstracte concept dat hij vertegenwoordigt.

Our response is the same as that of Moses. We do not even know who the person was who did such singular acts. The Qur’ān does not tell us his name, in order to add to the general air of bafflement surrounding us. But what would his name add? The sage simply represents higher divine wisdom which does not attach results to their immediate causes. It aims to explain that there are objectives of which we may know nothing about. Hence, keeping his name from us fits in well with the abstract concept he represents.

Bovendien dicteren hogere krachten de ontwikkeling van het verhaal vanaf het allereerste begin. Mozes is zo gedreven om deze man te ontmoeten, dat hij reist totdat hij totaal uitgeput is.

Furthermore, higher forces dictate the development of the story right from the beginning. Moses is so keen to meet this man, he travels until he is totally worn out.

Maar zijn dienaar laat hun voedsel achter bij de rots waar zij stopten om te rusten. Maar zijn vergeetachtigheid is de reden dat zij terugkeren, om de man op precies die plek aan te treffen. Als zij verder waren gereisd, zouden zij hem hebben gemist. De hele sfeer is gehuld in geheimhouding, net als de naam van de man.

But his servant leaves their food at the rock where they stopped to rest. But his forgetfulness is the cause of their return only to find the man at that very spot. Had they travelled on, they would have missed him. The whole atmosphere is shrouded in secrecy, just like the man’s name.

Toen werd het geheim onthuld: “Wat de boot betreft, die behoorde toe aan een groep behoeftige mensen die op zee werkten — en ik wilde deze een klein beetje beschadigen, omdat er achter hen een koning was die elke boot met geweld in beslag nam.” (Vers 79) Dit verklaart dat de kleine schade die de boot opliep, voldoende was om deze te redden voor haar eigen mensen. Indien de boot zeewaardig was gebleven, zou deze zeker door de tirannieke koning in beslag zijn genomen. Het toebrengen van een kleine schade aan de boot redde deze van het grotere kwaad en de verwoestende onrechtvaardigheid die zonder die schade zeker zou hebben plaatsgevonden. Daarom was het toebrengen van dergelijke schade een goede en welwillende daad.

The secret is then revealed: “As for the boat, it belonged to some needy people who toiled upon the sea — and I desired to slightly damage it because behind them there was a king who was taking every boat by force.” (Verse 79) This explains that the small damage the boat suffered was enough to save it for its people. Had it been seaworthy, it would certainly have been confiscated by the tyrannical king. Perpetrating some small damage to the boat saved it from the greater harm and ruinous injustice which was certain to take place without it. Hence, causing such damage was a good and kindly action.

En wat betreft de jonge man, zijn ouders waren ware gelovigen, en wij vreesden dat hij hen veel verdriet zou berokkenen door zijn buitensporige goddeloosheid en ongeloof. En zo wensten wij dat hun Heer hen in zijn plaats [een zoon] zou schenken die zuiverder was dan hij, en dichterbij in liefdevolle tederheid. (Versen 80-81)

And as for the young man, his parents are true believers, and we feared lest he should cause them much grief by his overweening wickedness and unbelief. And so we desired that their Lord grant them in his stead [a son] of greater purity than him, and closer in loving tenderness. (Verses 80-81)

Deze jonge man leek op dat moment geen straf te verdienen, maar God onthulde zijn ware aard aan de wijze. We realiseren ons nu dat hij alle zaden van boosaardigheid en ongeloof in zich droeg, die onvermijdelijk zouden toenemen naarmate hij ouder werd. Had hij geleefd, dan zou hij zijn ouders, hoe gelovig zij ook waren, te veel problemen hebben bezorgd.

This young man appeared at the time to be deserving of no punishment, but God revealed his true nature to the sage. We realize now that he harboured all the seeds of wickedness and unbelief which were bound to increase as he grew up. Had he lived, he would have caused his parents, believers as they were, too much trouble.

Hij had hen uit liefde voor hem kunnen leiden om hem in zijn goddeloosheid te volgen. Daarom leidde God Zijn goede dienaar om de jongen te doden, om hem te vervangen door iemand die beter en plichtsgetrouwer zou zijn.

He might have led them, out of love for him, to follow him in his wickedness. Hence, God directed His goodly servant to kill the boy in order to replace him with one who would be better and more dutiful.

Zou de zaak aan menselijke kennis zijn overgelaten, dan had de wijze de jongen niet anders kunnen behandelen dan op basis van wat hem verscheen. Hij zou geen rechtvaardiging hebben gehad om hem te doden, vooral omdat de jongen nog minderjarig leek te zijn en niets had gedaan dat de doodstraf verdiende. Het is aan niemand, behalve God Zelf of degene tot wie God persoonlijk kennis van Hem schenkt, om iemand te oordelen op basis van zijn natuur. Het is evenmin toegestaan om dergelijke kennis de basis te maken voor enige handeling, behalve die welke de uiterlijke verschijnselen toelaten. Maar God kan bevelen wat Hij wil, zoals Hij dat in dit geval doet.

Had the matter been left to human knowledge, the sage could not have treated the boy except on the basis of what appeared to him. He would have had no justification in killing him, particularly since the boy appeared to be still under age, having done nothing to deserve capital punishment. It is not up to anyone, other than God Himself or one to whom God imparts knowledge from Him personally, to judge anyone on the basis of his nature. Nor is it permissible to make such knowledge the basis of any action other than that which appearances allow. But God may command what He wills, as He does in this case.

En wat betreft de muur, die behoorde toe aan twee weesjongens die in de stad woonden, en onder de muur was een schat van hen begraven. Hun vader was een rechtschapen man geweest. Dus heeft jouw Heer gewild dat zij, wanneer zij de volwassenheid bereiken, hun schat zullen opgraven bij de genade van jouw Heer. (Vers 82)

And as for the wall, it belonged to two orphan boys living in the town, and beneath it was buried a treasure belonging to them. Their father had been a righteous man. So your Lord has willed it that when they come of age they should dig up their treasure by your Lord’s grace. (Verse 82)

Deze muur, die de wijze met veel moeite had herbouwd en waarvoor hij geen loon vroeg voor zijn arbeid ondanks de weigering van gastvrijheid door de stadbewoners, bevatte een schat eronder.

This wall which the sage laboured to rebuild, asking no wages for his labours despite the refusal of hospitality from the townspeople, had a treasure underneath.

Deze schat behoorde toe aan twee jonge wezen in de stad. Indien de muur zou zijn ingestort, zou de schat zichtbaar zijn geworden en de twee jongens zouden niet in staat zijn geweest deze op te eisen, gezien hun zwakte. Omdat hun vader een vrome en rechtvaardige man was, liet God zijn kinderen profiteren van zijn vroomheid terwijl zij zwak waren. Hij wilde hen de tijd geven die nodig was om op te groeien en hun schat op te graven wanneer zij in een positie verkeerden om deze te behouden.

This treasure belonged to two young orphans in the town. Had the wall been left to fall down, the treasure would have become visible and the two boys would not have been able to claim it, considering their weakness. Since their father was a pious and righteous man, God allowed his children to benefit by his piety while they were weak. He willed to give them the time necessary to grow up and dig up their treasure when they were in a position to keep it.

De wijze ontzegt vervolgens elk aandeel in deze gehele aangelegenheid. Het is de genade van God die al zijn handelingen dicteerde. Het was alles door het bevel van God, die hem de noodzakelijke kennis had geschonken in dergelijke gevallen en andere, waarbij Hij hem liet zien wat hij in elk geval moest doen:

The sage then disowns any share in this whole matter. It is God’s grace that dictated all his actions. It was all by God’s command who had imparted to him the necessary knowledge in such cases and others, showing him what to do in each case:

“Ik heb dit niet uit eigen beweging gedaan.” (Vers 82)

“I did not do any of this of my own accord.” (Verse 82)

Zo wordt het geheim duidelijk gemaakt, en alle daden van de wijze die in eerste instantie absurd leken, blijken eenvoudig en wijs te zijn. Nu het gordijn is weggehaald en het geheim is onthuld, verdwijnt de man volledig van het toneel en wordt er in deze soera noch in de rest van de Qur'ān nog verder over hem gesproken. Het verhaal zelf vertegenwoordigt de grote wijsheid van God, die zichzelf alleen openbaart wanneer en zoals dat nodig is.

Thus the secret is made clear, and all the actions of the sage which seemed preposterous in the first instance appear to be simple and wise. Now that the curtain has been removed and the secret revealed, the man disappears totally from the scene and no further mention is made of him in this sūrah nor indeed throughout the rest of the Qur’ān. The story itself represents God’s great wisdom, which reveals itself only when and as needed.

Binnen de context van de gehele soera is dit verhaal over Moses en de wijze nauw verbonden met het verhaal van de jonge slapers in de grot. Beiden zijn het erover eens dat wat buiten onze menselijke waarneming ligt, volledig aan God moet worden overgelaten, die het zal geleiden op basis van Zijn volmaakte en absolute kennis. Wat ons betreft, wij weten slechts wat ons verteld is.

Within the context of the whole sūrah, this story about Moses and the sage is closely linked to the story of the young sleepers in the cave. Both agree that what lies beyond our human perception should be left totally to God, who will conduct it on the basis of His perfect and absolute knowledge. As for us, we know only what is told to us.

Al-Kahf De Grot (Een speciale les voor Mozes) 60-82

Overzicht

Waar de twee zeeën samenkomen

Eerste schoksgewijze schok

Geduld tot het uiterste gedreven

Alles duidelijk en eenvoudig gemaakt